Μετάβαση στο περιεχόμενο
Akademio

Μηχανικά κύματα

Η εξίσωση του κύματος και τι ταξιδεύει πραγματικά.

28 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς τι μεταφέρει ένα κύμα και τι δεν μεταφέρει.
  2. Να συνδέεις μήκος κύματος, συχνότητα και ταχύτητα διάδοσης.
  3. Να γράφεις και να διαβάζεις την εξίσωση του αρμονικού κύματος.
  4. Να ξεχωρίζεις εγκάρσιο από διάμηκες κύμα και την ταχύτητα διάδοσης από την ταχύτητα ταλάντωσης.

Τι ταξιδεύει πραγματικά

Ένα μηχανικό κύμα είναι διάδοση μιας διαταραχής μέσα σε ελαστικό μέσο. Κάθε σωματίδιο του μέσου ταλαντώνεται γύρω από τη δική του θέση ισορροπίας και μένει εκεί· αυτό που προχωράει είναι η ταλάντωση, όχι η ύλη.

Το φελλό στη λίμνη είναι η απόδειξη: το κύμα περνάει, ο φελλός ανεβοκατεβαίνει και δεν φτάνει ποτέ στην απέναντι όχθη.

Τα τρία μεγέθη και η μία σχέση

v=λf=λTv = \lambda f = \frac{\lambda}{T}

Ο τρόπος να τη θυμάσαι είναι η σημασία της: σε έναν χρόνο TT η διαταραχή προχωράει ακριβώς ένα μήκος κύματος.

Πλάτος, μήκος κύματος, συχνότητα

Τρεις ανεξάρτητοι σύρτες. Το πλάτος και το μήκος κύματος φαίνονται στο σχήμα· η συχνότητα όχι — ζει στον χρόνο και εμφανίζεται μόνο μέσα στην ταχύτητα.

Περίοδος0,5 s

Μήκος κύματος4 m

Ταχύτητα8 m/s

4 × 2 = 8 · Αν αλλάξεις μόνο τη συχνότητα, αλλάζει η ταχύτητα — γιατί το σχήμα του κύματος μένει ίδιο και περνάει πιο συχνά.

Η εξίσωση του αρμονικού κύματος

Αν η πηγή στο x=0x = 0 ταλαντώνεται με y=Aημ(ωt)y = A\,\eta\mu(\omega t), ένα σημείο σε απόσταση xx κάνει την ίδια ταλάντωση αργοπορημένη κατά x/vx/v:

y=Aημ2π(tTxλ)y = A\,\eta\mu\,2\pi\left(\frac{t}{T} - \frac{x}{\lambda}\right)

Η εξίσωση περιγράφει δύο πράγματα ταυτόχρονα, και ποιο από τα δύο κοιτάς το αποφασίζει η άσκηση:

Κρατάς σταθερόΠαίρνεις
το xxτην ταλάντωση ενός σημείου στον χρόνο
το ttτο στιγμιότυπο ολόκληρου του κύματος

Εγκάρσια και διαμήκη

Ταλάντωση σωματιδίωνΠαραδείγματα
Εγκάρσιοκάθετα στη διάδοσηχορδή, κύματα σε νερό
Διάμηκεςπαράλληλα στη διάδοσηήχος, κύματα σε ελατήριο

Λυμένα παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Κύμα έχει lambda=0,5\\lambda = 0{,}5 m και f=200f = 200 Hz. Βρες την ταχύτητα διάδοσης.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ήχος με f=340f = 340 Hz περνάει από τον αέρα (v=340v = 340 m/s) στο νερό (v=1500v = 1500 m/s). Τι αλλάζει;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Δίνεται y=0,02,etamu,2pi(5t2x)y = 0{,}02\\,\\eta\\mu\\,2\\pi(5t - 2x) σε SI. Βρες πλάτος, περίοδο, μήκος κύματος και ταχύτητα.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Στο ίδιο κύμα, βρες τη μέγιστη ταχύτητα ταλάντωσης ενός σωματιδίου και σύγκρινέ τη με το vv.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Κύμα έχει λ=0,5\lambda = 0{,}5 m και f=200f = 200 Hz. Βρες την ταχύτητα διάδοσης.

Τεστ

Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.

Ερώτηση 1 από 8

Τι μεταφέρει ένα μηχανικό κύμα;

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς τι μεταφέρει ένα κύμα και τι δεν μεταφέρει.
  • Να συνδέεις μήκος κύματος, συχνότητα και ταχύτητα διάδοσης.
  • Να γράφεις και να διαβάζεις την εξίσωση του αρμονικού κύματος.
  • Να ξεχωρίζεις εγκάρσιο από διάμηκες κύμα και την ταχύτητα διάδοσης από την ταχύτητα ταλάντωσης.

Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.