Φυσική · Γ΄ Λυκείου
Επαναληπτικές 2024
Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α25 μονάδες
Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5.
Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.(5 μονάδες)
Θέμα Β25 μονάδες
- 1.
Κατά μήκος γραμμικού ομογενούς ελαστικού μέσου, το οποίο εκτείνεται στη διεύθυνση του άξονα x΄x, διαδίδεται εγκάρσιο απλό αρμονικό κύμα κατά τη θετική φορά και χωρίς απώλειες ενέργειας. Θεωρούμε ως αρχή του άξονα ένα σημείο Ο του μέσου, το οποίο αρχίζει να εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση τη χρονική στιγμή t = 0 με εξίσωση . Ένα σημείο B του θετικού ημιάξονα φτάνει για πρώτη φορά στην ακραία θετική απομάκρυνσή του τη χρονική στιγμή . Τα υλικά σημεία του μέσου μεταξύ των σημείων Ο και Β, τα οποία είναι ακίνητα τη χρονική στιγμή , είναι: i. 4 ii. 3 iii. 6 α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 6)(8 μονάδες)
- 2.
Ένα φωτόνιο μήκους κύματος λ προσπίπτει και σκεδάζεται από πρακτικά ακίνητο ελεύθερο ηλεκτρόνιο. Η γωνία σκέδασης του φωτονίου είναι φ = 60°. Η διεύθυνση στην οποία κινείται το ηλεκτρόνιο (μετά τη σκέδαση) σχηματίζει γωνία θ = 30° με τη διεύθυνση του προσπίπτοντος φωτονίου. Αν γνωρίζετε ότι η σκέδαση πραγματοποιείται στο κενό, m είναι η μάζα του ηλεκτρονίου, c η ταχύτητα του φωτός στο κενό και h η σταθερά του Planck, τότε για το μήκος κύματος λ του προσπίπτοντος φωτονίου ισχύει ότι: i. ii. iii. α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 6)(8 μονάδες)

- 3.
Το συρμάτινο τετράγωνο πλαίσιο ΑΓΔΖ του παρακάτω σχήματος, πλευράς α και ολικής ωμικής αντίστασης R, κινείται πάνω σε λείο οριζόντιο δάπεδο με σταθερή ταχύτητα . Τη χρονική στιγμή t = 0 το πλαίσιο εισέρχεται σε κατακόρυφο ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης και εύρους d = 2α, με το επίπεδό του κάθετο στις μαγνητικές γραμμές του πεδίου. Οι μαγνητικές γραμμές του πεδίου έχουν κατεύθυνση από τον αναγνώστη προς τη σελίδα. Τη χρονική στιγμή το πλαίσιο αρχίζει να εξέρχεται από το μαγνητικό πεδίο, κινούμενο με σταθερή ταχύτητα .

- α)
α) Για να κινείται το πλαίσιο με σταθερή ταχύτητα από τη χρονική στιγμή t = 0 μέχρι τη χρονική στιγμή , πρέπει να ασκείται σε αυτό: i. σταθερή οριζόντια δύναμη , ομόρροπη της ταχύτητας , μόνο κατά τη διάρκεια εισόδου όλου του πλαισίου στο πεδίο. ii. σταθερή οριζόντια δύναμη , ομόρροπη της ταχύτητας , από τη χρονική στιγμή t = 0 μέχρι τη χρονική στιγμή . iii. οριζόντια δύναμη μεταβλητού μέτρου, ομόρροπη της ταχύτητας , μόνο κατά τη διάρκεια εισόδου όλου του πλαισίου στο πεδίο. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση (μονάδα 1) και να αιτιολογήσετε την επιλογή σας (μονάδες 2).
- β)
β) Το έργο της δύναμης για την κίνηση του πλαισίου από τη χρονική στιγμή t = 0 μέχρι τη χρονική στιγμή , δίνεται από τη σχέση: i. ii. iii. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την επιλογή σας (μονάδες 4).
- α)
Θέμα Γ25 μονάδες
Στον φασματογράφο μάζας του παρακάτω σχήματος, μονοσθενή αρνητικά ιόντα χλωρίου () από μία πηγή, περνούν μέσα από τις σχισμές και , σχηματίζοντας μια λεπτή δέσμη. Η δέσμη εισέρχεται σε επιλογέα ταχυτήτων, δηλαδή σε περιοχή όπου συνυπάρχουν ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης μέτρου και ομογενές ηλεκτρικό πεδίο έντασης μέτρου , κάθετα μεταξύ τους και κάθετα στη διεύθυνση της δέσμης. Η φορά των μαγνητικών γραμμών είναι από τον αναγνώστη προς τη σελίδα. Μερικά από τα ιόντα που δεν εκτρέπονται και συνεχίζουν την πορεία τους, διέρχονται από λεπτή οπή διαφράγματος, του οποίου η επιφάνεια είναι κάθετη στη διεύθυνση της δέσμης. Αμέσως μετά τη δίοδό τους από την οπή εισέρχονται σε ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης και μέτρου 0,1 T. Η φορά των μαγνητικών γραμμών είναι από τον αναγνώστη προς τη σελίδα. Τα ιόντα στη συνέχεια, εκτελώντας καμπυλόγραμμη κίνηση, δημιουργούν πάνω σε φωτογραφική πλάκα δύο στίγματα στα σημεία Γ και Δ που απέχουν μεταξύ τους απόσταση (ΓΔ) = 0,02 m. Δίνονται: το στοιχειώδες φορτίο · η μάζα του νετρονίου . Να θεωρήσετε ότι: στο εσωτερικό του φασματογράφου υπάρχει κενό· το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα.

- α)
Γ1. Να αιτιολογήσετε γιατί μερικά από τα ιόντα χλωρίου δεν εκτρέπονται κατά την κίνησή τους μέσα στον επιλογέα ταχυτήτων.(5 μονάδες)
- β)
Γ2. Να υπολογίσετε το μέτρο της ταχύτητας των ιόντων χλωρίου που δεν εκτρέπονται κατά την κίνησή τους μέσα στον επιλογέα ταχυτήτων.(6 μονάδες)
- γ)
Γ3. Τα ιόντα χλωρίου δημιουργούν δύο στίγματα πάνω στη φωτογραφική πλάκα, γιατί το χλώριο (Cl) έχει δύο ισότοπα με μάζες και . Αν , να αιτιολογήσετε σε ποια θέση (Γ ή Δ) δημιουργούν στίγμα τα ισότοπα χλωρίου με τη μεγαλύτερη μάζα.(6 μονάδες)
- δ)
Γ4. Να αποδείξετε ότι το ισότοπο του χλωρίου μάζας έχει δύο νετρόνια περισσότερα από το ισότοπο μάζας .(8 μονάδες)
- α)
Θέμα Δ25 μονάδες
Η λεπτή ομογενής και ισοπαχής ράβδος ΑΔ, μάζας και μήκους L του παρακάτω σχήματος ισορροπεί οριζόντια. Το άκρο της Α έχει συνδεθεί με άρθρωση σε κατακόρυφο τοίχο. Στο μέσον της Γ έχει δεθεί το ένα άκρο αβαρούς και μη εκτατού νήματος, το άλλο άκρο του οποίου έχει στηριχθεί στον κατακόρυφο τοίχο στο σημείο Β. Το νήμα σχηματίζει γωνία φ = 30° με τη διεύθυνση της ράβδου. Σε σημείο Ζ της ράβδου, το οποίο απέχει από το άκρο της Δ απόσταση , έχει στερεωθεί το κάτω άκρο κατακόρυφου ιδανικού ελατηρίου σταθεράς . Στο πάνω άκρο του ελατηρίου έχει δεθεί σώμα μικρών διαστάσεων, μάζας . Πάνω στο σώμα έχει τοποθετηθεί σώμα μικρών διαστάσεων, μάζας . Ασκώντας σταθερή κατακόρυφη δύναμη με φορά προς τα κάτω στο σώμα , το σύστημα των δύο σωμάτων ισορροπεί με το ελατήριο να έχει συμπιεστεί κατά . Ως θετική φορά να θεωρήσετε τη φορά προς τα πάνω. Σε όλη τη διάρκεια του φαινομένου το νήμα δεν χαλαρώνει και η ράβδος παραμένει οριζόντια. Να θεωρήσετε ότι: η επιτάχυνση της βαρύτητας · η αντίσταση του αέρα θεωρείται αμελητέα· το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα.

- α)
Δ1. Να υπολογίσετε το μέτρο της δύναμης .(4 μονάδες)
- β)
Τη χρονική στιγμή , καταργούμε τη δύναμη . Το σύστημα των δύο σωμάτων και αρχίζει να εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση με σταθερά επαναφοράς D = k. Δ2. Να βρείτε σε ποια θέση κατά την ταλάντωση του συστήματος των δύο σωμάτων το σώμα θα αποσπαστεί από το σώμα .(6 μονάδες)
- γ)
Δ3. Τη χρονική στιγμή , που το σώμα αποσπάται από το σώμα , να υπολογίσετε το μέτρο της δύναμης που ασκεί το νήμα στο μέσον Γ της ράβδου.(6 μονάδες)
- δ)
Τη χρονική στιγμή , που το σώμα αποσπάται από το σώμα , το σώμα συνεχίζει να κινείται κατακόρυφα προς τα πάνω, ενώ το σώμα αρχίζει να εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση με σταθερά επαναφοράς D = k. Δ4. Να υπολογίσετε την κατακόρυφη απόσταση που διανύει το σώμα από τη χρονική στιγμή μέχρι να σταματήσει στιγμιαία.(4 μονάδες)
- ε)
Όταν το φτάσει στο ανώτερο ύψος του, απομακρύνεται. Δ5. Να υπολογίσετε την ενέργεια ταλάντωσης του σώματος .(5 μονάδες)
- α)
Καλή επιτυχία!