Μετάβαση στο περιεχόμενο
Akademio

Συμβολή και στάσιμα κύματα

Δύο κύματα που προσθέτονται — ή αλληλοαναιρούνται.

30 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να εφαρμόζεις την αρχή της επαλληλίας σε δύο κύματα που συναντιούνται.
  2. Να υπολογίζεις τη διαφορά δρόμου και να κρίνεις αν η συμβολή είναι ενισχυτική ή αναιρετική.
  3. Να περιγράφεις το στάσιμο κύμα και να ξεχωρίζεις δεσμούς από κοιλίες.
  4. Να εξηγείς γιατί το στάσιμο κύμα δεν μεταφέρει ενέργεια.

Δύο κύματα στο ίδιο σημείο

Όταν δύο κύματα φτάνουν ταυτόχρονα στο ίδιο σημείο, το μέσο δεν διαλέγει. Κάνει και τα δύο:

Αρχή της επαλληλίας. Η απομάκρυνση του σημείου είναι το αλγεβρικό άθροισμα των απομακρύνσεων που θα προκαλούσε καθένα από μόνο του.

Και μετά τη συνάντηση, κάθε κύμα συνεχίζει σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Δύο κύματα δεν συγκρούονται και δεν χάνονται — περνάει το ένα μέσα από το άλλο.

Διαφορά δρόμου

Δύο σύγχρονες πηγές στέλνουν κύματα προς το ίδιο σημείο PP. Ό,τι καθορίζει το αποτέλεσμα είναι η διαφορά δρόμου:

Δr=r1r2\Delta r = \lvert r_1 - r_2 \rvert
ΣυνθήκηΤι γίνεται στο PP
Δr=kλ\Delta r = k\lambdaενισχυτική συμβολή — μέγιστο πλάτος 2A2A
Δr=(k+12)λ\Delta r = \left(k + \tfrac{1}{2}\right)\lambdaαναιρετική συμβολή — πλάτος μηδέν

με το kk ακέραιο. Η λογική είναι άμεση: αν το ένα κύμα έχει αργήσει κατά ακέραιο πλήθος μηκών κύματος, φτάνει σε φάση με το άλλο· αν έχει αργήσει κατά μισό, φτάνει αντίθετο.

Η διαφορά δρόμου, σημείο προς σημείο

Δύο σύγχρονες πηγές και ένα σημείο πάνω σε μια ευθεία. Σύρε το σημείο και κοίτα τη διαφορά δρόμου μετρημένη σε μήκη κύματος: όταν βγαίνει ακέραιος, η συμβολή είναι ενισχυτική· όταν βγαίνει μισός, αναιρετική.

Απόσταση από την πρώτη
4,72 m
Απόσταση από τη δεύτερη
4,03 m
Διαφορά δρόμου
0,69 m
Σε μήκη κύματος
0,69

Ενδιάμεση τιμή: ούτε μέγιστο ούτε μηδέν.

Στάσιμο κύμα

Όταν δύο όμοια κύματα διαδίδονται σε αντίθετες κατευθύνσεις — συνήθως ένα κύμα και η ανάκλασή του — η επαλληλία δίνει μια εικόνα που δεν προχωράει πουθενά:

y=2Aσυν(2πxλ)ημ(ωt)y = 2A\,\sigma\upsilon\nu\left(\frac{2\pi x}{\lambda}\right)\eta\mu(\omega t)

Το μέρος με το xx δίνει το πλάτος κάθε σημείου, και δεν αλλάζει με τον χρόνο. Το μέρος με το tt δίνει την ταλάντωση, και είναι κοινό για όλα τα σημεία.

Λυμένα παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Δύο σύγχρονες πηγές με lambda=2\\lambda = 2 m. Σημείο απέχει r1=10r_1 = 10 m και r2=16r_2 = 16 m. Τι συμβολή έχουμε;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ίδιες πηγές, lambda=4\\lambda = 4 m. Σημείο με r1=12r_1 = 12 m και r2=18r_2 = 18 m. Τι συμβολή;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Σε στάσιμο κύμα, δύο διαδοχικοί δεσμοί απέχουν 0,30{,}3 m και η συχνότητα είναι 5050 Hz. Βρες το lambda\\lambda και το vv.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Γιατί η χορδή κιθάρας παράγει συγκεκριμένες νότες και όχι οποιαδήποτε συχνότητα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Σε στάσιμο κύμα, πόσο απέχουν δύο διαδοχικοί δεσμοί;

Τεστ

Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.

Ερώτηση 1 από 8

Η αρχή της επαλληλίας λέει ότι, όπου συναντιούνται δύο κύματα, η απομάκρυνση είναι:

Τα κατάφερες;

  • Να εφαρμόζεις την αρχή της επαλληλίας σε δύο κύματα που συναντιούνται.
  • Να υπολογίζεις τη διαφορά δρόμου και να κρίνεις αν η συμβολή είναι ενισχυτική ή αναιρετική.
  • Να περιγράφεις το στάσιμο κύμα και να ξεχωρίζεις δεσμούς από κοιλίες.
  • Να εξηγείς γιατί το στάσιμο κύμα δεν μεταφέρει ενέργεια.

Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.