Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ρευστά σε κίνηση

Εξίσωση συνέχειας και Bernoulli: γιατί τρέχει πιο γρήγορα το στένωμα.

30 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσική Γ΄ Λυκείου Θετικών Σπουδών, 3 ενότητες

Στις Πανελλήνιες2022 επαν. Α ·2022 επαν. Β ·2022 Α ·2022 Β ·2021 επαν. Α ·2021 επαν. Β ·2021 Α ·2021 Β ·2020 επαν. Α ·2020 επαν. Β ·2020 Α ·2020 Β

Θα μάθεις να

  1. Να εφαρμόζεις την εξίσωση συνέχειας σε σωλήνα μεταβλητής διατομής.
  2. Να χρησιμοποιείς την εξίσωση Bernoulli και να ξέρεις τις προϋποθέσεις της.
  3. Να εξηγείς γιατί η πίεση πέφτει εκεί που η ταχύτητα αυξάνεται.
  4. Να λύνεις προβλήματα εκροής και μέτρησης παροχής.

Το ιδανικό ρευστό

Τα πραγματικά ρευστά είναι περίπλοκα. Το κεφάλαιο δουλεύει με ένα μοντέλο που κρατάει τέσσερις παραδοχές, και οι τέσσερις γράφονται στην αρχή κάθε λύσης:

  • ασυμπίεστο — η πυκνότητα δεν αλλάζει
  • μη ιξώδες — δεν υπάρχουν εσωτερικές τριβές
  • στρωτή ροή — κανένας στρόβιλος
  • μόνιμη ροή — η ταχύτητα σε κάθε σημείο δεν αλλάζει με τον χρόνο

Εξίσωση συνέχειας

Το ρευστό δεν συσσωρεύεται και δεν εξαφανίζεται. Ό,τι μπαίνει από τη μία άκρη βγαίνει από την άλλη:

A1v1=A2v2A_1 v_1 = A_2 v_2

Το γινόμενο Π=Av\Pi = A v λέγεται παροχή και μετριέται σε m3/sm^3/s. Στενεύει ο σωλήνας, ανεβαίνει η ταχύτητα — γι' αυτό το νερό τρέχει πιο δυνατά όταν πατάς το στόμιο του λάστιχου.

Εξίσωση Bernoulli

Είναι η διατήρηση της ενέργειας, γραμμένη ανά μονάδα όγκου:

P+12ρv2+ρgh=cP + \frac{1}{2}\rho v^2 + \rho g h = c

με το cc σταθερό κατά μήκος μιας ρευματικής γραμμής. Οι τρεις όροι είναι πίεση, κινητική ενέργεια ανά όγκο και δυναμική ενέργεια ανά όγκο. Το άθροισμά τους είναι το ίδιο σε κάθε σημείο μιας ρευματικής γραμμής.

Στένωμα: πιο γρήγορα, με λιγότερη πίεση

Σύρε τη στένωση και την ταχύτητα εισόδου. Οι δύο κατακόρυφες στήλες είναι μανόμετρα: όσο ανεβαίνει η ταχύτητα στο στένωμα, τόσο πέφτει η στήλη του δεύτερου.

Ταχύτητα στο φαρδύ
2 m/s
Ταχύτητα στο στενό
4 m/s
Πτώση πίεσης
6.000 Pa

Η πυκνότητα του νερού είναι 1000 kg/m³. Η πτώση πίεσης βγαίνει από τη διαφορά των τετραγώνων των ταχυτήτων.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Σωλήνας διατομής 2020 cm² στενεύει σε 55 cm². Στο φαρδύ το νερό τρέχει με 22 m/s. Πόσο τρέχει στο στενό;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Στον ίδιο σωλήνα, πόσο πέφτει η πίεση από το φαρδύ στο στενό; (ρ=1000\rho = 1000 kg/m³)

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Δοχείο με νερό έχει τρύπα σε βάθος h=1,8h = 1{,}8 m κάτω από την επιφάνεια. Με τι ταχύτητα βγαίνει το νερό;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Γιατί το νερό από μια βρύση λεπταίνει καθώς πέφτει;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Μεταλλική βρύση από κοντά· από το στόμιό της πέφτει ένα διάφανο, συνεχές ρεύμα νερού που λεπταίνει προς τα κάτω.
Το ρεύμα του νερού είναι πιο φαρδύ ακριβώς κάτω από το στόμιο και λεπταίνει όσο πέφτει. Το νερό επιταχύνεται από τη βαρύτητα, και αφού η παροχή Π = A·v μένει ίδια σε κάθε οριζόντια τομή, η διατομή A μικραίνει.Φωτογραφία: Vien Hoang · CC0 · Wikimedia Commons

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Η εξίσωση συνέχειας A1v1=A2v2A_1 v_1 = A_2 v_2 εκφράζει:

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 8

Λάστιχο ποτίσματος διατομής 33 cm² καταλήγει σε ακροφύσιο διατομής 0,50{,}5 cm². Στο λάστιχο το νερό τρέχει με 1,51{,}5 m/s. Πόσο τρέχει στο ακροφύσιο;

Τα κατάφερες;

  • Να εφαρμόζεις την εξίσωση συνέχειας σε σωλήνα μεταβλητής διατομής.
  • Να χρησιμοποιείς την εξίσωση Bernoulli και να ξέρεις τις προϋποθέσεις της.
  • Να εξηγείς γιατί η πίεση πέφτει εκεί που η ταχύτητα αυξάνεται.
  • Να λύνεις προβλήματα εκροής και μέτρησης παροχής.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;