Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πανελλήνιες 2021

Ημερήσια και Εσπερινά ΓΕΛ, 22 Ιουνίου 2021. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Φυσική · Γ΄ Λυκείου

Πανελλήνιες 2021

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α25 μονάδες

Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στην επιλογή σας, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

  1. 1.
    Η μαγνητική ροή Φ, που διέρχεται από μια επίπεδη επιφάνεια εμβαδού S, η οποία βρίσκεται μέσα σε ομογενές μαγνητικό πεδίο(5 μονάδες)
  2. 2.
    Εκτός ύλης 2026-27Σώμα εκτελεί κίνηση, που προέρχεται από τη σύνθεση δύο απλών αρμονικών ταλαντώσεων, γύρω από το ίδιο σημείο ίδιου πλάτους και ίδιας διεύθυνσης, με συχνότητες f1=199 Hzf_1 = 199\ \text{Hz} και f2=201 Hzf_2 = 201\ \text{Hz}, με αποτέλεσμα να παρουσιάζονται διακροτήματα. Ο χρόνος ανάμεσα σε δύο διαδοχικούς μηδενισμούς του πλάτους είναι(5 μονάδες)
  3. 3.
    Η γωνιακή επιτάχυνση ενός στερεού σώματος, που εκτελεί ομαλά μεταβαλλόμενη στροφική κίνηση γύρω από σταθερό άξονα περιστροφής(5 μονάδες)
  4. 4.
    Εκτός ύλης 2026-27Η υδροστατική πίεση στον οριζόντιο πυθμένα ενός ανοιχτού κυλινδρικού δοχείου με κατακόρυφα τοιχώματα, το οποίο περιέχει ιδανικό υγρό σε ισορροπία και βρίσκεται εντός βαρυτικού πεδίου(5 μονάδες)
  5. 5.

    Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.(5 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Η ροπή ζεύγους δυνάμεων είναι ίδια ως προς οποιοδήποτε σημείο του επιπέδου που αυτές ορίζουν.
    • Πρόταση ββ)Εκτός ύλης 2026-27Η ροή ενός ιδανικού ρευστού παρουσιάζει στροβίλους.
    • Πρόταση γγ)Οι δυναμικές γραμμές του μαγνητικού πεδίου ενός ραβδόμορφου μαγνήτη δεν τέμνονται και είναι πάντα κλειστές.
    • Πρόταση δδ)Ο κανόνας του Lenz είναι αποτέλεσμα της αρχής διατήρησης της ενέργειας.
    • Πρόταση εε)Η ένταση του μαγνητικού πεδίου κοντά στα άκρα ρευματοφόρου σωληνοειδούς έχει μέτρο ίσο με το μέτρο της έντασης του μαγνητικού πεδίου στο κέντρο του σωληνοειδούς.

Θέμα Β25 μονάδες

  1. 1.

    Λεπτή ομογενής σκάλα βάρους w ισορροπεί, ακουμπώντας σε λείο κατακόρυφο τοίχο και τραχύ οριζόντιο δάπεδο, όπως στο σχήμα 1. Εάν μ ο συντελεστής οριακής στατικής τριβής μεταξύ σκάλας και οριζοντίου δαπέδου, τότε η ελάχιστη τιμή της εφαπτομένης της γωνίας φ, για την οποία η σκάλα ισορροπεί, είναι ίση με i. εφφ=1μεφφ = \dfrac{1}{μ} ii. εφφ=12μεφφ = \dfrac{1}{2μ} iii. εφφ=32μεφφ = \dfrac{3}{2μ} α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 6)(8 μονάδες)

    Σχήμα 1: σκάλα ακουμπά με το πάνω άκρο σε κατακόρυφο τοίχο (αριστερά) και με το κάτω άκρο στο οριζόντιο δάπεδο· φ είναι η γωνία της σκάλας με το δάπεδο.
  2. 2.

    Εκτός ύλης 2026-27Ιδανικό ρευστό πυκνότητας ρ ρέει από δεξαμενή (Δ) μεγάλης διατομής μέσω οριζόντιου λεπτού σωλήνα, του οποίου το εμβαδόν διατομής ελαττώνεται στο μισό στο σημείο (2) όπου το ρευστό εξέρχεται στην ατμόσφαιρα. Λεπτός κατακόρυφος σωλήνας εμβαδού διατομής Α προσαρμόζεται στο σημείο (1), όπως φαίνεται στο σχήμα 2 στην ελεύθερη επιφάνεια του οποίου προσαρμόζεται έμβολο βάρους w που μπορεί να κινείται χωρίς τριβές και έχει επίσης εμβαδόν Α. Εάν το ύψος του ρευστού στη δεξαμενή είναι H και στο λεπτό κατακόρυφο σωλήνα είναι h=H/4h = H/4, τότε το βάρος του εμβόλου ισούται με i. w=ρgHA2w = \dfrac{ρgHA}{2} ii. w=ρgHA4w = \dfrac{ρgHA}{4} iii. w=ρgHA3w = \dfrac{ρgHA}{3} Όπου g η βαρυτική επιτάχυνση. α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 6)(8 μονάδες)

    Σχήμα 2: δεξαμενή Δ ανοιχτή στην ατμόσφαιρα με υγρό ύψους H. Από τη βάση της ξεκινά οριζόντιος λεπτός σωλήνας· στο σημείο (1) έχει κατακόρυφο λεπτό σωλήνα με έμβολο εμβαδού Α, ενώ το υγρό κάτω από το έμβολο έχει ύψος h. Στο άκρο (2) ο σωλήνας στενεύει και το υγρό βγαίνει στην ατμόσφαιρα.
  3. 3.

    Σε λείο οριζόντιο επίπεδο σφαίρα Σ1Σ_1 μάζας m1=mm_1 = m που κινείται με ταχύτητα υ1υ_1, συγκρούεται ελαστικά, αλλά όχι κεντρικά, με δεύτερη σφαίρα Σ2Σ_2 μάζας m2=2mm_2 = 2m, η οποία είναι αρχικά ακίνητη. Αμέσως μετά την κρούση, η σφαίρα Σ1Σ_1 κινείται κάθετα στην αρχική της διεύθυνση με ταχύτητα υ1′υ'_1 και η σφαίρα Σ2Σ_2 κινείται με ταχύτητα υ2′υ'_2 σε διεύθυνση που σχηματίζει γωνία 30∘30^\circ με την αρχική διεύθυνση κίνησης της σφαίρας Σ1Σ_1. Στη συνέχεια, η σφαίρα Σ1Σ_1 συγκρούεται κεντρικά και πλαστικά με ακίνητη σφαίρα Σ3Σ_3 μάζας m3=mm_3 = m που βρίσκεται ακίνητη στο ίδιο λείο οριζόντιο επίπεδο, όπως φαίνεται σε κάτοψη στο σχήμα 3. Ο λόγος της τελικής κινητικής ενέργειας του συσσωματώματος των σφαιρών Σ1Σ_1 και Σ3Σ_3 προς την αρχική κινητική ενέργεια της σφαίρας Σ1Σ_1, πριν την κρούση της με τη σφαίρα Σ2Σ_2, είναι ίσος με: i. 12\dfrac12 ii. 13\dfrac13 iii. 16\dfrac16 Δίνονται: ημ30∘=12ημ30^\circ = \dfrac12, συν30∘=32συν30^\circ = \dfrac{\sqrt 3}{2}. Να θεωρήσετε ότι: όλες οι σφαίρες είναι μικρών διαστάσεων· όλες οι κρούσεις είναι ακαριαίες· τα σώματα δεν αναπηδούν κατά την κρούση· κατά τις κρούσεις, δεν έχουμε απώλεια μάζας. α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 7)(9 μονάδες)

    Σχήμα 3 (κάτοψη): η Σ₁ (m) κινείται οριζόντια προς τα δεξιά με υ₁ κατά μήκος μιας διακεκομμένης ευθείας. Στο σημείο της κρούσης με τη Σ₂, η Σ₁ φεύγει κάθετα προς τα πάνω με υ′₁, προς την ακίνητη Σ₃ που βρίσκεται ακριβώς από πάνω, και η Σ₂ φεύγει προς τα κάτω δεξιά με υ′₂, σε γωνία 30° κάτω από την αρχική διεύθυνση.

Θέμα Γ25 μονάδες

  1. Στο σχήμα 4 οι αγωγοί ΑΓ, ΔΖ, μεγάλου μήκους, βρίσκονται στο ίδιο οριζόντιο επίπεδο, είναι παράλληλοι μεταξύ τους, απέχουν ℓ=1 m\ell = 1\ \text{m} και έχουν μηδενική ωμική αντίσταση. Η ράβδος ΚΛ έχει μήκος ℓ=1 m\ell = 1\ \text{m}, μάζα m=0,5 kgm = 0{,}5\ \text{kg}, αντίσταση RKΛ=2 ΩR_{ΚΛ} = 2\ Ω και αρχικά είναι ακίνητη. Η ράβδος ΚΛ μπορεί να κινείται χωρίς τριβές, παραμένοντας συνεχώς κάθετη και σε επαφή με τους αγωγούς ΑΓ, ΔΖ. Η γεννήτρια εναλλασσόμενου ρεύματος που συνδέεται στα άκρα Α, Δ περιέχει αγώγιμο πλαίσιο μηδενικής αντίστασης, το οποίο στρέφεται με σταθερή γωνιακή ταχύτητα ω γύρω από άξονα που βρίσκεται στο επίπεδό του και είναι κάθετος στις δυναμικές γραμμές ομογενούς μαγνητικού πεδίου. Η χρονική εξίσωση της στιγμιαίας τιμής της εναλλασσόμενης τάσης που εμφανίζεται στο πλαίσιο είναι υ=V⋅ημ(50πt)υ = V\cdot ημ(50πt) (S.I.). Οι αντιστάτες που φαίνονται στο σχήμα 4 έχουν τιμές R1=6 ΩR_1 = 6\ Ω και R2=3 ΩR_2 = 3\ Ω. Από την αρχική θέση της ράβδου ΚΛ και στον χώρο δεξιά απ' αυτήν, υπάρχει κατακόρυφο ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης B, του οποίου οι δυναμικές γραμμές έχουν διεύθυνση κάθετη στο επίπεδο της σελίδας και φορά από τον αναγνώστη προς αυτήν, όπως φαίνεται στο σχήμα 4 και καλύπτει όλη τη γραμμοσκιασμένη περιοχή.

    Σχήμα 4: αριστερά η γεννήτρια (~) ανάμεσα σε Α και Δ. Στον πάνω αγωγό, από τα αριστερά: ο διακόπτης δ₁ (κλειστός), κόμβος από όπου ο R₁ κατεβαίνει στον κάτω αγωγό, ο διακόπτης δ₂ (ανοιχτός), το σημείο Κ της ράβδου ΚΛ (μήκος ℓ, δύναμη F προς τα δεξιά), ο διακόπτης δ₃ (ανοιχτός) και το Γ. Δεξιά ο R₂ ανάμεσα σε Γ και Ζ. Από τη ράβδο και δεξιά, γραμμοσκιασμένη περιοχή με πεδίο B προς τη σελίδα (⊗).
    1. α)

      Γ1. Αρχικά, ο διακόπτης δ1δ_1 είναι κλειστός και οι δ2δ_2, δ3δ_3 είναι ανοικτοί. Τότε, η μέση ισχύς στον αντιστάτη R1R_1 ισούται με 12 W. Υπολογίστε το πλάτος της τάσης V και την ενεργό ένταση του ρεύματος στον αντιστάτη R1R_1.(6 μονάδες)

    2. β)

      Γ2. Διατηρώντας τον διακόπτη δ1δ_1 κλειστό και ανοιχτούς τους διακόπτες δ2δ_2 και δ3δ_3, διπλασιάζουμε τη συχνότητα περιστροφής του πλαισίου στη γεννήτρια εναλλασσόμενης τάσης. Η στιγμιαία τιμή της τάσης που παράγεται τότε έχει τη μορφή υ′=V′⋅ημ(ω′t)υ' = V'\cdot ημ(ω't). Να γραφεί η χρονική εξίσωση της στιγμιαίας ισχύος στον αντιστάτη R1R_1 και να υπολογιστεί η τιμή της τη χρονική στιγμή 5⋅10−3 s5\cdot 10^{-3}\ \text{s}.(6 μονάδες)

    3. γ)

      Γ3. Τη χρονική στιγμή t0=0t_0 = 0, ανοίγουμε τον διακόπτη δ1δ_1 και ασκούμε στο μέσο της ράβδου ΚΛ σταθερή οριζόντια δύναμη, κάθετη στη ράβδο μέτρου F=0,5 NF = 0{,}5\ \text{N} με φορά, όπως στο σχήμα 4. Τη στιγμή 2 s κλείνουμε τους διακόπτες δ2δ_2 και δ3δ_3 και παρατηρούμε ότι έκτοτε η ράβδος κινείται με σταθερή ταχύτητα. Υπολογίστε το μέτρο της έντασης B του μαγνητικού πεδίου μέσα στο οποίο κινείται η ράβδος.(6 μονάδες)

    4. δ)

      Γ4. Για το χρονικό διάστημα 0 έως 5 s, να υπολογίσετε το ποσοστό επί τοις εκατό του έργου της F που μετατρέπεται σε θερμότητα στον αντιστάτη R2R_2.(7 μονάδες)

Θέμα Δ25 μονάδες

  1. Η ομογενής τροχαλία Τ του σχήματος 5 μάζας M=1,5 kgM = 1{,}5\ \text{kg}, αποτελείται από δύο κυκλικά τμήματα ακτίνων r και 2r αντίστοιχα, κολλημένα μεταξύ τους που στην περιφέρειά τους φέρουν λεπτή εγκοπή. Η τροχαλία Τ μπορεί να περιστρέφεται χωρίς τριβές γύρω από ακλόνητο οριζόντιο άξονα που διέρχεται από το κέντρο της Ο. Στο εξωτερικό κυκλικό τμήμα της τροχαλίας είναι τυλιγμένο λεπτό αβαρές νήμα (1), στο ελεύθερο άκρο του οποίου είναι στερεωμένο σώμα Σ1Σ_1 μάζας m1m_1. Στο εσωτερικό κυκλικό τμήμα της τροχαλίας είναι τυλιγμένο λεπτό αβαρές νήμα (2), στο άλλο άκρο του οποίου είναι στερεωμένο σώμα Σ2Σ_2, μάζας m2=5 kgm_2 = 5\ \text{kg} που βρίσκεται σε λείο κεκλιμένο επίπεδο γωνίας κλίσης φ (ημφ=0,6ημφ = 0{,}6 και συνφ=0,8συνφ = 0{,}8). Στη συνέχεια της βάσης του κεκλιμένου επιπέδου, βρίσκεται λείο οριζόντιο επίπεδο μεγάλου μήκους. Το σύστημα της τροχαλίας και των σωμάτων Σ1Σ_1 και Σ2Σ_2 ισορροπεί στο ίδιο κατακόρυφο επίπεδο. Σώμα Σ3Σ_3 μάζας m3=5 kgm_3 = 5\ \text{kg} ισορροπεί δεμένο στο ελεύθερο άκρο οριζόντιου ιδανικού ελατηρίου σταθεράς k το άλλο άκρο του οποίου είναι ακλόνητα στερεωμένο. Το σώμα Σ3Σ_3 είναι δεμένο με νήμα (3) με το ελατήριο συμπιεσμένο κατά d=0,2 md = 0{,}2\ \text{m} από τη θέση φυσικού μήκους του ελατηρίου. Δίνονται: η επιτάχυνση της βαρύτητας g=10 m/s2g = 10\ \text{m/s}^2· η σταθερά π είναι περίπου ίση με 3,14. Να θεωρήσετε ότι: η κρούση είναι ακαριαία· η αντίσταση του αέρα θεωρείται αμελητέα για όλα τα σώματα· κατά την κρούση, δεν έχουμε απώλεια μάζας· ο χαρακτηρισμός «λεπτό νήμα» αφορά νήμα αμελητέου πάχους· τα σχήματα δεν είναι υπό κλίμακα· το οριζόντιο επίπεδο είναι μεγάλου μήκους και οι κινήσεις των σωμάτων Σ2Σ_2 και Σ3Σ_3 για το ερώτημα Δ5 πραγματοποιούνται εξ ολοκλήρου στο οριζόντιο επίπεδο.

    Σχήμα 5: η διπλή τροχαλία Τ κρέμεται από την οροφή με άξονα στο κέντρο Ο. Από την αριστερή πλευρά του εξωτερικού τμήματος (ακτίνα 2r) κρέμεται κατακόρυφα το νήμα (1) με το σώμα Σ₁. Από το εσωτερικό τμήμα (ακτίνα r) το νήμα (2) κατεβαίνει δεξιά, παράλληλα σε λείο κεκλιμένο επίπεδο γωνίας φ, ως το σώμα Σ₂, που βρίσκεται σε ύψος h από το οριζόντιο επίπεδο. Στο οριζόντιο επίπεδο, από τα αριστερά: το σημείο Γ, σε απόσταση ℓ δεξιότερα η θέση Δ του φυσικού μήκους (Φ.Μ.) του ελατηρίου, και σε απόσταση d δεξιότερα το σώμα Σ₃, δεμένο με το νήμα (3) και με το ελατήριο k συμπιεσμένο ανάμεσα σε αυτό και τον τοίχο στα δεξιά.
    1. α)

      Δ1. Να υπολογίσετε τη μάζα m1m_1 και το μέτρο της δύναμης που δέχεται η τροχαλία Τ από τον άξονα.(7 μονάδες)

    2. β)

      Κόβουμε ταυτόχρονα τα νήματα (1) και (2) και απομακρύνουμε το σώμα Σ1Σ_1. Το σώμα Σ2Σ_2 που βρίσκεται σε ύψος h=1,8 mh = 1{,}8\ \text{m} από το οριζόντιο επίπεδο, αρχίζει να κατέρχεται στο κεκλιμένο επίπεδο και, αφού φτάσει στη βάση του κεκλιμένου επιπέδου, συνεχίζει (χωρίς να παρατηρείται φαινόμενο αναπήδησης και χωρίς να μεταβάλλεται το μέτρο της ταχύτητάς του) την κίνησή του στο λείο οριζόντιο επίπεδο. Όταν το σώμα Σ2Σ_2 βρίσκεται στο σημείο Γ του οριζοντίου επιπέδου που απέχει απόσταση ℓ=3π5 m\ell = \dfrac{3π}{5}\ \text{m} από τη θέση Δ στην οποία το ελατήριο βρίσκεται στο φυσικό του μήκος, κόβεται το νήμα (3) και το σώμα Σ3Σ_3 αρχίζει να εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση με σταθερά επαναφοράς D=kD = k. Το σώμα Σ3Σ_3 συγκρούεται κεντρικά ελαστικά για πρώτη φορά με το σώμα Σ2Σ_2 στη θέση Δ φυσικού μήκους του ελατηρίου. Δ2. Να δείξετε ότι η σταθερά k του ελατηρίου είναι ίση με 125 N/m125\ \text{N/m}.(5 μονάδες)

    3. γ)

      Δ3. Να γράψετε την εξίσωση της απομάκρυνσης σε συνάρτηση με τον χρόνο για την απλή αρμονική ταλάντωση που εκτελεί το σώμα Σ3Σ_3 αμέσως μετά την κρούση (t = 0 η στιγμή της κρούσης και θετική κατεύθυνση η κατεύθυνση της κίνησης του σώματος Σ3Σ_3 πριν την κρούση του με το σώμα Σ2Σ_2).(4 μονάδες)

    4. δ)

      Δ4. Να υπολογίσετε τον ρυθμό μεταβολής της ορμής του σώματος Σ3Σ_3, τη χρονική στιγμή που η κινητική ενέργεια της ταλάντωσής του είναι οκταπλάσια της δυναμικής ενέργειας της ταλάντωσής του, για πρώτη φορά μετά την κρούση με το σώμα Σ2Σ_2, καθώς και την απόλυτη τιμή του ρυθμού μεταβολής της κινητικής ενέργειας του σώματος Σ3Σ_3 την ίδια χρονική στιγμή.(6 μονάδες)

    5. ε)

      Δ5. Να υπολογίσετε την απόσταση των σωμάτων Σ2Σ_2 και Σ3Σ_3 τη χρονική στιγμή που το σώμα Σ3Σ_3 διέρχεται από τη θέση φυσικού μήκους του ελατηρίου για πρώτη φορά μετά την κρούση με το σώμα Σ2Σ_2.(3 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

9 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες