Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πανελλήνιες 2022

Ημερήσια και Εσπερινά ΓΕΛ, 10 Ιουνίου 2022. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Φυσική · Γ΄ Λυκείου

Πανελλήνιες 2022

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α25 μονάδες

Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στην επιλογή σας, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

  1. 1.
    Όταν δύο σφαίρες μικρών διαστάσεων, ίδιας μάζας, που κινούνται σε λείο οριζόντιο δάπεδο, συγκρουστούν έκκεντρα και ελαστικά, τότε:(5 μονάδες)
  2. 2.
    Εκτός ύλης 2026-27Ιδανικό ρευστό ρέει σε οριζόντιο σωλήνα μεταβλητής διατομής. Η διατομή του σωλήνα σε μια περιοχή Α είναι τετραπλάσια της διατομής του σωλήνα σε μια άλλη περιοχή Β. Αν η ταχύτητα του ρευστού στην περιοχή Α είναι ίση με u, τότε η ταχύτητα στην περιοχή Β είναι:(5 μονάδες)
  3. 3.
    Αν το πλάτος της έντασης του εναλλασσόμενου ρεύματος που διαρρέει έναν αντιστάτη υποδιπλασιαστεί, τότε ο ρυθμός με τον οποίο ο αντιστάτης αποδίδει θερμότητα στο περιβάλλον:(5 μονάδες)
  4. 4.
    Σε μια απλή αρμονική ταλάντωση, όταν ο ταλαντωτής κινείται προς τη θέση ισορροπίας:(5 μονάδες)
  5. 5.

    Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.(5 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Αν διπλασιάσουμε το μέτρο καθεμιάς από τις δύο δυνάμεις ενός ζεύγους δυνάμεων, χωρίς να αλλάξουμε την απόσταση των φορέων των δυνάμεων, τότε το μέτρο της ροπής του ζεύγους των δυνάμεων τετραπλασιάζεται.
    • Πρόταση ββ)Αν μέσα σε σωληνοειδές, που διαρρέεται από ρεύμα σταθερής έντασης, τοποθετήσουμε πυρήνα μαλακού σιδήρου, οι δυναμικές γραμμές του μαγνητικού πεδίου στο εσωτερικό του πυρήνα θα πυκνώσουν.
    • Πρόταση γγ)Αν μικρή σφαίρα συγκρουστεί κάθετα και ελαστικά με λείο κατακόρυφο τοίχο έχοντας ορμή μέτρου p, η μεταβολή του μέτρου της ορμής της είναι ίση με 2p.
    • Πρόταση δδ)Η Γη έχει ιδιοστροφορμή (σπιν) εξαιτίας της περιστροφής της γύρω από τον άξονά της.
    • Πρόταση εε)Σε μια εξαναγκασμένη ταλάντωση με σταθερά απόσβεσης b, το μέγιστο πλάτος της ταλάντωσης στην περιοχή συντονισμού εξαρτάται από την τιμή της σταθεράς b.

Θέμα Β25 μονάδες

  1. 1.

    Σώμα Σ μικρών διαστάσεων και μάζας m ισορροπεί δεμένο στο κάτω άκρο κατακόρυφου ιδανικού ελατηρίου σταθεράς k, το άλλο άκρο του οποίου είναι ακλόνητα στερεωμένο (Σχήμα 1). Εκτελούμε δύο πειράματα: Πείραμα 1: Μετακινούμε το σώμα Σ στη θέση φυσικού μήκους (θ.φ.μ.) του ελατηρίου, το αφήνουμε ελεύθερο και αυτό εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση με σταθερά επαναφοράς D = k και πλάτος A1A_1. Πείραμα 2: Στην αρχική θέση ισορροπίας (θ.ι.) του σώματος Σ ασκείται σε αυτό, συνεχώς, κατακόρυφη δύναμη F⃗\vec F μέτρου F=mgF = mg με φορά προς τα πάνω και τότε το σώμα εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση με σταθερά επαναφοράς D = k και πλάτος A2A_2. Για τα πλάτη A1A_1 και A2A_2 των παραπάνω πειραμάτων, ισχύει: i. A1=A2A_1 = A_2 ii. A1=12A2A_1 = \dfrac12A_2 iii. A1=2A2A_1 = 2A_2 α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 6)(8 μονάδες)

    Σχήμα 1: αριστερά το ελατήριο k χωρίς σώμα, με το κάτω άκρο του στη θέση φυσικού μήκους (θ.φ.μ.). Δεξιά το ίδιο ελατήριο επιμηκυμένο, με το σώμα Σ μάζας m στη θέση ισορροπίας (θ.ι.), πιο χαμηλά.
  2. 2.

    Εκτός ύλης 2026-27Ένα ανοιχτό δοχείο μεγάλου όγκου με κατακόρυφα τοιχώματα ηρεμεί ακλόνητο πάνω σε οριζόντιο δάπεδο. Το δοχείο περιέχει νερό, το οποίο θεωρείται ιδανικό ρευστό, μέχρι ύψους H πάνω από τη βάση του. Το δοχείο έχει στο πλευρικό του τοίχωμα δύο οπές (1) και (2) ίδιου εμβαδού διατομής A, το οποίο είναι αμελητέο σε σύγκριση με το εμβαδόν της ελεύθερης επιφάνειας του νερού. Οι δύο οπές (1) και (2) βρίσκονται σε ύψη 5H6\dfrac{5H}{6} και H3\dfrac{H}{3}, αντίστοιχα, από τον πυθμένα του δοχείου (Σχήμα 2). Όταν είναι ανοικτή μόνο η οπή (1), όγκος υγρού V εκρέει από το δοχείο σε χρονικό διάστημα Δt1Δt_1. Όταν είναι ανοικτές και οι δύο οπές (1) και (2), ο ίδιος όγκος V εκρέει σε χρονικό διάστημα Δt2Δt_2. Ο λόγος των χρονικών διαστημάτων Δt2Δt1\dfrac{Δt_2}{Δt_1} είναι ίσος με: i. 12\dfrac12 ii. 13\dfrac13 iii. 14\dfrac14 (Θεωρήστε ότι κατά τις εκροές του υγρού, η ταχύτητα της επιφάνειας του υγρού είναι μηδενική). α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 6)(8 μονάδες)

    Σχήμα 2: ανοιχτό δοχείο με νερό ως ύψος H, με ατμοσφαιρική πίεση στην επιφάνεια. Στο δεξί τοίχωμα δύο οπές εμβαδού A: η οπή (1) σε ύψος 5H/6 και η οπή (2) σε ύψος H/3 από τον πυθμένα· από την οπή (1) βγαίνει φλέβα νερού.
  3. 3.

    Σφαίρα μάζας m1m_1 κινείται με ορμή μέτρου p1p_1 και συγκρούεται, κεντρικά και ελαστικά, με ακίνητη σφαίρα μάζας m2m_2, όπως φαίνεται στο Σχήμα 3. Η γραφική παράσταση της ορμής της σφαίρας m1m_1 φαίνεται στο Σχήμα 4. Το ποσοστό της κινητικής ενέργειας που μεταβιβάστηκε από τη σφαίρα μάζας m1m_1 στη σφαίρα μάζας m2m_2 κατά την κρούση είναι ίσο με: i. 64% ii. 80% iii. 96% α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 7)(9 μονάδες)

    Σχήμα 3: η σφαίρα m₁ κινείται προς τα δεξιά με ορμή p₁ προς την ακίνητη σφαίρα m₂ (u₂ = 0). Σχήμα 4: διάγραμμα της ορμής p της m₁ με τον χρόνο: σταθερή p₁ πριν την κρούση και σταθερή p₁/5, θετική (ίδια φορά), μετά την κρούση· η διάρκεια της κρούσης αμελητέα.

Θέμα Γ25 μονάδες

  1. Οι μεγάλου μήκους, κατακόρυφοι, μεταλλικοί αγωγοί Αx και Γy απέχουν μεταξύ τους σταθερή απόσταση ℓ=1 m\ell = 1\ \text{m} και έχουν αμελητέα ωμική αντίσταση. Στα άκρα Α, Γ συνδέεται πηγή ηλεκτρεγερτικής δύναμης E=9 VE = 9\ \text{V} και εσωτερικής αντίστασης r=1 Ωr = 1\ Ω. Αγωγός ΚΛ μήκους ℓ=1 m\ell = 1\ \text{m}, μάζας m=0,3 kgm = 0{,}3\ \text{kg} και ωμικής αντίστασης RKΛ=2 ΩR_{ΚΛ} = 2\ Ω έχει τα άκρα του Κ, Λ πάνω στους κατακόρυφους αγωγούς Αx και Γy, είναι κάθετος σε αυτούς και είναι δυνατόν να ολισθαίνει κατά μήκος των αγωγών χωρίς τριβές. (Σχήμα 5) Η όλη διάταξη βρίσκεται σε περιοχή που υπάρχει οριζόντιο ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης B⃗\vec B, του οποίου οι δυναμικές γραμμές είναι κάθετες στο επίπεδο του σχήματος. Δίνεται η επιτάχυνση της βαρύτητας: g=10 m/s2g = 10\ \text{m/s}^2. Η αντίσταση του αέρα θεωρείται αμελητέα. Το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα.

    Σχήμα 5: δύο κατακόρυφοι αγωγοί, Γy αριστερά και Αx δεξιά, σε απόσταση ℓ. Πάνω, ανάμεσα στα Γ και Α, ο διακόπτης δ₁ και η πηγή E με εσωτερική αντίσταση r, με τον θετικό πόλο προς τη μεριά του Γ. Η οριζόντια ράβδος ΚΛ (R_ΚΛ, Λ αριστερά, Κ δεξιά) φαίνεται στη θέση 1 (u = 0), στη θέση 2 (u_ορ/2) και στη θέση 3 (u_ορ), με βέλος προς τα κάτω· το πεδίο B είναι κάθετο στο σχήμα με φορά που δεν δίνεται. Πιο κάτω, στον αριστερό αγωγό ο διακόπτης δ₂, ο αντιστάτης R₁ ανάμεσα σε Ζ και Δ και η συσκευή Σ (R_Σ) ανάμεσα σε Ν και Μ.
    1. α)

      Αρχικά ο διακόπτης δ1δ_1 είναι κλειστός, ο διακόπτης δ2δ_2 είναι ανοικτός και ο αγωγός ΚΛ είναι ακίνητος στη θέση 1. Γ1. Να υπολογίσετε το μέτρο B της έντασης του μαγνητικού πεδίου (μονάδες 3) και να προσδιορίσετε την κατεύθυνσή της. (μονάδα 1)

    2. β)

      Στο κάτω μέρος της διάταξης, μεταξύ των σημείων Ζ και Δ, είναι συνδεδεμένος αντιστάτης με ωμική αντίσταση R1=3 ΩR_1 = 3\ Ω και στα σημεία Μ, Ν είναι συνδεδεμένη θερμική συσκευή Σ ωμικής αντίστασης RΣR_Σ, η οποία όταν στα άκρα της Μ, Ν έχει τάση ίση με 6 V λειτουργεί κανονικά αποδίδοντας θερμική ισχύ 6 W. Ανοίγουμε τον διακόπτη δ1δ_1, κλείνοντας ταυτόχρονα τον διακόπτη δ2δ_2 και ο αγωγός ΚΛ αρχίζει να κατέρχεται παραμένοντας συνεχώς οριζόντιος χωρίς τα άκρα του Κ, Λ να χάνουν την επαφή με τους αγωγούς Αx και Γy. Γ2. Έστω ότι ο αγωγός ΚΛ έχει αποκτήσει οριακή ταχύτητα uορu_{ορ} στη θέση 3. Να δικαιολογήσετε το είδος της κίνησης που εκτελεί ο αγωγός ΚΛ από τη θέση 1 έως τη θέση 3 (μονάδες 3) και να υπολογίσετε τη σταθερή οριακή ταχύτητα uορu_{ορ}. (μονάδες 6)

    3. γ)

      Γ3. Να υπολογίσετε τον ρυθμό μεταβολής της ορμής του αγωγού στη θέση 2, στην οποία η ταχύτητά του είναι ίση με uορ2\dfrac{u_{ορ}}{2}.(6 μονάδες)

    4. δ)

      Γ4. Όταν ο αγωγός έχει αποκτήσει την οριακή του ταχύτητα, να εξετάσετε αν η θερμική συσκευή Σ λειτουργεί κανονικά.(6 μονάδες)

Θέμα Δ25 μονάδες

  1. Λεπτή, άκαμπτη, ομογενής και ισοπαχής ράβδος ΑΒ μάζας Mρ=3 kgM_ρ = 3\ \text{kg} και μήκους ℓ=2 m\ell = 2\ \text{m}, φέρει στο άκρο της Α σφαιρίδιο Σ μάζας m=1 kgm = 1\ \text{kg}, αμελητέων διαστάσεων, και ισορροπεί σε πλάγια θέση με τη βοήθεια κατακόρυφου υποστηρίγματος, το οποίο έχουμε στερεώσει στο λείο οριζόντιο δάπεδο (1). Η ράβδος ακουμπά με το άκρο της Β στο δάπεδο (1) σχηματίζοντας γωνία φ, όπου ημφ=0,8ημφ = 0{,}8 και συνφ=0,6συνφ = 0{,}6. Η κορυφή του υποστηρίγματος συνδέεται με την ράβδο στο μέσον της Γ με άρθρωση και το σύστημα ράβδος-σφαιρίδιο μπορεί να περιστρέφεται χωρίς τριβές γύρω από οριζόντιο άξονα που διέρχεται από το σημείο Γ (κάθετα στο επίπεδο του σχήματος). Με τη βοήθεια του οριζόντιου, αβαρούς και μη εκτατού νήματος (1) έχουμε συνδέσει το σφαιρίδιο Σ με το ανώτερο σημείο Δ ομογενούς τροχαλίας μάζας Mτ=7 kgM_τ = 7\ \text{kg} και ακτίνας R=0,4 mR = 0{,}4\ \text{m}. Η τροχαλία σε απόσταση r=0,3 mr = 0{,}3\ \text{m} από το κέντρο της Ο έχει ένα λεπτό κυκλικό αυλάκι στο οποίο έχουμε τυλίξει πολλές φορές αβαρές και μη εκτατό νήμα (2). Στο άκρο Ζ του νήματος (2) ασκούμε σταθερή δύναμη F⃗\vec F. Όλη η διάταξη ισορροπεί στο ίδιο κατακόρυφο επίπεδο. Δίνονται: η επιτάχυνση της βαρύτητας g=10 m/s2g = 10\ \text{m/s}^2· η ροπή αδράνειας ράβδου ως προς άξονα που διέρχεται από το κέντρο μάζας της και είναι κάθετος σε αυτή: Icm(ρ)=112Mρℓ2I_{cm(ρ)} = \dfrac{1}{12}M_ρ\ell^2· η ροπή αδράνειας τροχαλίας ως προς τον άξονά της: Icm(τ)=12MτR2I_{cm(τ)} = \dfrac12M_τR^2. Να θεωρήσετε ότι: η κρούση είναι ακαριαία· η αντίσταση του αέρα θεωρείται αμελητέα για όλα τα σώματα· κατά την κρούση, δεν έχουμε απώλεια μάζας· το σχήμα δεν είναι υπό κλίμακα.

    Σχήμα 6: αριστερά η ράβδος ΑΒ με το σφαιρίδιο Σ στο πάνω άκρο Α· το μέσο της Γ είναι αρθρωμένο στην κορυφή ενός υποστηρίγματος, και το κάτω άκρο Β ακουμπά στο λείο δάπεδο (1) με γωνία φ (ΑΓ = ΓΒ = ℓ/2). Από το Α ξεκινά οριζόντιο νήμα (1) προς τα δεξιά, ως το ανώτερο σημείο Δ μιας τροχαλίας ακτίνας R με κέντρο Ο, που στέκεται πάνω σε ψηλότερο δάπεδο (2). Από το πάνω μέρος του αυλακιού ακτίνας r ξετυλίγεται οριζόντια προς τα δεξιά το νήμα (2), με τη δύναμη F στο άκρο του Ζ.
    1. α)

      Δ1. Αν το μέτρο της δύναμης που ασκεί το νήμα (1) στο σφαιρίδιο Σ είναι 10,5 N, να υπολογίσετε το μέτρο της δύναμης που δέχεται η ράβδος στο άκρο της Β από το λείο δάπεδο (1).(4 μονάδες)

    2. β)

      Εκτός ύλης 2026-27Τη χρονική στιγμή t0=0 st_0 = 0\ \text{s} κόβουμε το νήμα (1). Το σύστημα ράβδος – σφαιρίδιο Σ αρχίζει να περιστρέφεται σε κατακόρυφο επίπεδο, χάνοντας την επαφή του με το δάπεδο (1). Δ2. Να υπολογίσετε τον ρυθμό μεταβολής της στροφορμής της ράβδου ως προς τον άξονα περιστροφής της, αμέσως μετά το κόψιμο του νήματος (1) και ενώ η ράβδος έχει χάσει την επαφή της με το λείο δάπεδο (1).(6 μονάδες)

    3. γ)

      Εκτός ύλης 2026-27Κατά την περιστροφή του συστήματος ράβδου–σφαιριδίου Σ, το σφαιρίδιο Σ χτυπά στο οριζόντιο δάπεδο. Η γωνιακή ταχύτητα του συστήματος αμέσως μετά την κρούση έχει μέτρο ω2\dfrac{ω}{2}, όπου ω το μέτρο της γωνιακής ταχύτητας ακριβώς πριν την κρούση. Δ3. Να υπολογίσετε το μέτρο της μεταβολής της στροφορμής ΔL⃗Δ\vec L του συστήματος ράβδος–σφαιρίδιο Σ και να σχεδιάσετε το διάνυσμα ΔL⃗Δ\vec L.(5 μονάδες)

    4. δ)

      Εκτός ύλης 2026-27Η τροχαλία, αμέσως μετά τη χρονική στιγμή t0=0 st_0 = 0\ \text{s}, αρχίζει να κυλίεται χωρίς να ολισθαίνει στο οριζόντιο δάπεδο (2) με την επίδραση της δύναμης F⃗\vec F, το μέτρο της οποίας είναι 12 N. Ο άξονας περιστροφής της παραμένει συνεχώς οριζόντιος και κάθετος στο επίπεδο του σχήματος. Δ4. Να υπολογίσετε την επιτάχυνση του κέντρου μάζας της τροχαλίας.(4 μονάδες)

    5. ε)

      Εκτός ύλης 2026-27Δ5. Να υπολογίσετε το έργο της δύναμης F⃗\vec F από τη χρονική στιγμή t0=0 st_0 = 0\ \text{s} έως τη χρονική στιγμή t1=2 st_1 = 2\ \text{s}.(6 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

9 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες