Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πανελλήνιες 2020

Ημερήσια και Εσπερινά ΓΕΛ, 22 Ιουνίου 2020. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Φυσική · Γ΄ Λυκείου

Πανελλήνιες 2020

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α25 μονάδες

Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στην επιλογή σας, η οποία συμπληρώνει σωστά την περιγραφή.

  1. 1.
    Για την παραγωγή εναλλασσόμενης τάσης πλάτους V, ένα πλαίσιο περιστρέφεται μέσα σε ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης B. Αν διπλασιάσουμε την περίοδο περιστροφής του πλαισίου, διατηρώντας σταθερή την ένταση B του μαγνητικού πεδίου, τότε το πλάτος της εναλλασσόμενης τάσης γίνεται ίσο με(5 μονάδες)
  2. 2.
    Αν τροφοδοτήσουμε ένα σωληνοειδές με ρεύμα έντασης I, τότε στο μέσον του η ένταση του μαγνητικού πεδίου έχει μέτρο B. Αν κόψουμε στη μέση το σωληνοειδές και τροφοδοτήσουμε το ένα κομμάτι του με ρεύμα ίδιας έντασης I, τότε η ένταση του μαγνητικού πεδίου στο μέσον του κομματιού αυτού έχει μέτρο(5 μονάδες)
  3. 3.
    Εκτός ύλης 2026-27Ιδανικό ρευστό ρέει σε σωλήνα που βρίσκεται σε οριζόντιο επίπεδο. Στο σχήμα 1 απεικονίζεται τμήμα του σωλήνα, και το ιδανικό ρευστό ρέει από τη θέση (1) προς τη θέση (2). Για τις πιέσεις P1P_1 και P2P_2 στις δύο αυτές θέσεις του σωλήνα ισχύει ότι(5 μονάδες)Σχήμα 1: οριζόντιος σωλήνας που στενεύει, από φαρδύ άνοιγμα στη θέση (1), με πίεση P₁, σε πολύ στενότερο άνοιγμα στη θέση (2), με πίεση P₂.
  4. 4.
    Εκτός ύλης 2026-27Κατά τη σύνθεση δύο απλών αρμονικών ταλαντώσεων της ίδιας συχνότητας f, που πραγματοποιούνται γύρω από το ίδιο σημείο και στην ίδια διεύθυνση, ισχύει ότι(5 μονάδες)
  5. 5.

    Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.(5 μονάδες)

    • Πρόταση αα)1 Wb=1 V⋅s1\ \text{Wb} = 1\ \text{V} \cdot \text{s}.
    • Πρόταση ββ)Δύο απείρου μήκους ευθύγραμμοι παράλληλοι αγωγοί που διαρρέονται από ομόρροπα ηλεκτρικά ρεύματα και βρίσκονται σε μικρή απόσταση μεταξύ τους απωθούνται.
    • Πρόταση γγ)Ένας ευθύγραμμος ρευματοφόρος αγωγός, που βρίσκεται μέσα σε ομογενές μαγνητικό πεδίο, θα μπορούσε να μη δέχεται δύναμη Laplace.
    • Πρόταση δδ)Εκτός ύλης 2026-27Η εξίσωση του Bernoulli είναι συνέπεια της αρχής διατήρησης της ενέργειας στη ροή των ρευστών.
    • Πρόταση εε)Εκτός ύλης 2026-27Το αποτέλεσμα της σύνθεσης δύο απλών αρμονικών ταλαντώσεων ίδιας διεύθυνσης, ίδιας θέσης ισορροπίας, ίδιου πλάτους και παραπλήσιων συχνοτήτων είναι απλή αρμονική ταλάντωση.

Θέμα Β25 μονάδες

  1. 1.

    Τροχός ακτίνας R κυλίεται χωρίς να ολισθαίνει σε οριζόντιο επίπεδο. Κάποια χρονική στιγμή το κέντρο μάζας του τροχού έχει ταχύτητα μέτρου υcmυ_{cm}. Έστω Α το ανώτερο σημείο της περιφέρειας του τροχού και Γ ένα σημείο του τροχού που βρίσκεται στην οριζόντια διάμετρο και απέχει απόσταση ΓK=R/2ΓΚ = R/2 από το κέντρο Κ του τροχού, όπως φαίνεται στο σχήμα 2. Ο λόγος υΓυA\dfrac{υ_Γ}{υ_Α} των μέτρων των ταχυτήτων των σημείων Γ και Α είναι ίσος με i. 14\dfrac{1}{4} ii. 34\dfrac{\sqrt 3}{4} iii. 54\dfrac{\sqrt 5}{4} α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 6)(8 μονάδες)

    Σχήμα 2: τροχός ακτίνας R με κέντρο Κ πάνω σε οριζόντιο δάπεδο. Το Α είναι το ανώτερο σημείο της περιφέρειας· το Γ βρίσκεται στην οριζόντια διάμετρο, σε απόσταση R/2 από το Κ.
  2. 2.

    Μικρή σφαίρα Σ1Σ_1 μάζας m1m_1 κινείται με ταχύτητα μέτρου u1u_1 και συγκρούεται κεντρικά και ελαστικά με ακίνητη μικρή σφαίρα Σ2Σ_2 μάζας m2m_2 με m1<m2m_1 < m_2. Κατά την κρούση αυτή, ποσοστό επί τοις εκατό (%) ίσο με Π1Π_1 της αρχικής κινητικής ενέργειας της σφαίρας Σ1Σ_1 μεταφέρεται ως κινητική ενέργεια στη σφαίρα Σ2Σ_2. Αν αντιστρέψουμε τη διαδικασία, δηλαδή αν η σφαίρα Σ2Σ_2, κινούμενη με ταχύτητα μέτρου u2u_2, συγκρουστεί κεντρικά και ελαστικά με την ακίνητη σφαίρα Σ1Σ_1, τότε το ποσοστό επί τοις εκατό (%) της κινητικής ενέργειας της σφαίρας Σ2Σ_2, που μεταφέρεται στη σφαίρα Σ1Σ_1, ισούται με Π2Π_2. Για τα ποσοστά Π1Π_1 και Π2Π_2 ισχύει: i. Π1<Π2Π_1 < Π_2 ii. Π1=Π2Π_1 = Π_2 iii. Π1>Π2Π_1 > Π_2 α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 6)(8 μονάδες)

  3. 3.

    Εκτός ύλης 2026-27Στο σχήμα 3, στο ανοιχτό δοχείο μεγάλου όγκου με κατακόρυφα τοιχώματα, πέφτει συνέχεια νερό, το οποίο θεωρείται ιδανικό ρευστό, από μια βρύση Β σταθερής παροχής Π. Το δοχείο βρίσκεται σε οριζόντιο έδαφος και δε μπορεί να γεμίσει, γιατί εξέρχεται νερό από μία οπή Ο, που βρίσκεται σε ένα από τα κατακόρυφα τοιχώματα του δοχείου. Η οπή βρίσκεται σε ύψος h1h_1 από τη βάση του δοχείου, και το εμβαδόν διατομής της Α είναι πολύ μικρότερο από το εμβαδόν της ελεύθερης επιφάνειας του νερού. Η ελεύθερη επιφάνεια του νερού σταθεροποιείται σε ύψος H από τη βάση του δοχείου. Η λεπτή φλέβα νερού που εξέρχεται από την οπή πέφτει στο οριζόντιο έδαφος σε σημείο Δ, το οποίο απέχει οριζόντια απόσταση (ΓΔ)=S(ΓΔ) = S από τη βάση του δοχείου. Σε σημείο Ε του ίδιου κατακόρυφου τοιχώματος με την οπή, και στην ίδια κατακόρυφο, έχουμε στηρίξει λεπτή οριζόντια ράβδο ΕΖ μήκους (EZ)=S/2(ΕΖ) = S/2. Το σημείο Ε βρίσκεται σε ύψος h2=21H32h_2 = \dfrac{21H}{32}. Αν η λεπτή φλέβα του νερού διέρχεται οριακά από το άκρο Ζ της ράβδου, τότε η παροχή Π της βρύσης είναι i. Π=A2gHΠ = \dfrac{A}{2}\sqrt{gH} ii. Π=2AgHΠ = 2A\sqrt{gH} iii. Π=A2gHΠ = A\sqrt{2gH} α) Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. (Μονάδες 2) β) Να δικαιολογήσετε την επιλογή σας. (Μονάδες 7)(9 μονάδες)

    Σχήμα 3: δοχείο με νερό ως ύψος H, που γεμίζει από τη βρύση Β. Στο δεξί τοίχωμα, σε ύψος h₁, η οπή Ο· η φλέβα διαγράφει παραβολή και πέφτει στο έδαφος στο Δ, σε απόσταση S από τη βάση Γ του τοιχώματος. Λίγο κάτω από την οπή, σε ύψος h₂ στο σημείο Ε του τοιχώματος, οριζόντια ράβδος ΕΖ που το άκρο της Ζ μόλις αγγίζει τη φλέβα.

Θέμα Γ25 μονάδες

  1. Δύο παράλληλοι οριζόντιοι αγωγοί ΑΓ και ΔΖ μεγάλου μήκους και μηδενικής αντίστασης απέχουν μεταξύ τους απόσταση L=1 mL = 1\ \text{m}. Τα άκρα Α και Δ συνδέονται με αγωγό αντίστασης R1=2 ΩR_1 = 2\ Ω και τα άκρα Γ και Ζ με αγωγό αντίστασης R2=2 ΩR_2 = 2\ Ω. Ο αγωγός ΑΓ έχει λίγο πριν το τέλος του ανοιχτό διακόπτη δ, όπως φαίνεται στο σχήμα 4. Ένας άλλος αγωγός ΚΛ, με μήκος KΛ=1 mΚΛ = 1\ \text{m} έχει αντίσταση RKΛ=3 ΩR_{ΚΛ} = 3\ Ω και μπορεί να ολισθαίνει χωρίς τριβές, μένοντας κάθετος και σε επαφή στα σημεία Κ και Λ με τους οριζόντιους αγωγούς ΑΓ και ΔΖ. Ο αγωγός ΚΛ αρχικά είναι ακίνητος. Κάποια χρονική στιγμή, την οποία θεωρούμε ως t=0t = 0, ασκούμε στο μέσο του αγωγού ΚΛ σταθερή δύναμη μέτρου F=0,8 NF = 0{,}8\ \text{N}, η οποία είναι κάθετη στον αγωγό και η διεύθυνσή της ανήκει στο επίπεδο που ορίζουν οι αγωγοί ΑΓ και ΔΖ. Ο αγωγός ΚΛ αρχίζει να κινείται μέσα σε ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης B1=1 TB_1 = 1\ \text{T}, που είναι κάθετο στο επίπεδο των αγωγών ΑΓ και ΔΖ, με φορά από τον αναγνώστη προς τη σελίδα. Τη χρονική στιγμή t1t_1 ο αγωγός ΚΛ, έχοντας αποκτήσει σταθερή οριακή ταχύτητα υορυ_{ορ}, εξέρχεται από την περιοχή όπου η ένταση του μαγνητικού πεδίου είναι B1B_1 και εισέρχεται σε περιοχή, όπου η ένταση του μαγνητικού πεδίου είναι B2=0B_2 = 0, όπως φαίνεται στο σχήμα.

    Σχήμα 4: οριζόντιες ράγες ΑΓ (πάνω) και ΔΖ (κάτω)· αριστερά η R₁ ανάμεσα σε Α και Δ, δεξιά η R₂ ανάμεσα σε Γ και Ζ, και ο ανοιχτός διακόπτης δ στην ΑΓ λίγο πριν το Γ. Ο αγωγός ΚΛ ξεκινά στο t = 0 από την αριστερή άκρη, με τη δύναμη F προς τα δεξιά. Από τα αριστερά προς τα δεξιά: περιοχή B₁ προς τη σελίδα (⊗) ως τη θέση t₁, περιοχή B₂ = 0 από t₁ ως t₂ (ο αγωγός με υ_ορ προς τα δεξιά), και από το t₂ και πέρα περιοχή B₃ προς τον αναγνώστη (⊙), με σημειωμένη τη θέση t₃.
    1. α)

      Γ1. Να περιγράψετε το είδος της κίνησης που εκτελεί ο αγωγός ΚΛ από τη χρονική στιγμή t=0t = 0 έως τη χρονική στιγμή t1t_1 (μονάδες 3) και να υπολογίσετε τη σταθερή οριακή ταχύτητα υορυ_{ορ} (μονάδες 3).

    2. β)

      Τη χρονική στιγμή t1t_1 καταργούμε τη δύναμη F και τη χρονική στιγμή t2t_2 ο αγωγός ΚΛ εισέρχεται σε περιοχή όπου υπάρχει ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης B3B_3, ίδιου μέτρου και αντίθετης κατεύθυνσης με την ένταση B1B_1. Γ2. Να υπολογίσετε το μέτρο και να προσδιορίσετε τη φορά της εξωτερικής δύναμης F′F', που πρέπει να ασκήσουμε στο μέσον του αγωγού ΚΛ, κάθετα σε αυτόν και της οποίας η διεύθυνση ανήκει στο επίπεδο των αγωγών, ώστε ο αγωγός να συνεχίσει να κινείται με σταθερή ταχύτητα μέτρου υορυ_{ορ}.(6 μονάδες)

    3. γ)

      Γ3. Να υπολογίσετε τη θερμότητα Q, που εκλύεται στους αγωγούς του κυκλώματος από τη χρονική στιγμή t2t_2 μέχρι μια άλλη χρονική στιγμή t3t_3, αν το επαγωγικό φορτίο που πέρασε από μία διατομή του αγωγού ΚΛ στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα (t2−t3)(t_2 - t_3) είναι qεπ=0,2 Cq_{επ} = 0{,}2\ \text{C}.(6 μονάδες)

    4. δ)

      Τη χρονική στιγμή t3t_3 κλείνουμε το διακόπτη δ και ο αγωγός ΚΛ, με την επίδραση της εξωτερικής δύναμης F′F', συνεχίζει την κίνησή του στην περιοχή όπου υπάρχει το ομογενές μαγνητικό πεδίο έντασης B3B_3 και τελικά αποκτά νέα οριακή ταχύτητα. Γ4. Να υπολογίσετε τη νέα οριακή ταχύτητα υορ′υ'_{ορ}, που αποκτά ο αγωγός (μονάδες 3), καθώς και την τάση VKΛV_{ΚΛ} στα άκρα του αγωγού ΚΛ (μονάδες 2) και τις εντάσεις των ρευμάτων, που διαρρέουν τους αντιστάτες R1R_1 και R2R_2 (μονάδες 2), όταν αυτός κινείται με τη νέα του οριακή ταχύτητα.

Θέμα Δ25 μονάδες

  1. Μία λεπτή, άκαμπτη και ομογενής ράβδος ΑΓ, μήκους ℓ\ell και μάζας M=10 kgM = 10\ \text{kg} έχει στο άκρο της Α άρθρωση και ισορροπεί στηριζόμενη σε λείο κατακόρυφο τοίχο σχηματίζοντας γωνία θ=45∘θ = 45^\circ με το οριζόντιο επίπεδο, όπως φαίνεται στο σχήμα 5. Σε ένα σημείο Κ, που απέχει d=ℓ6d = \dfrac{\ell}{6} από το μέσο της Ο, είναι δεμένο το ένα άκρο ενός οριζόντιου, λεπτού, αβαρούς και μη εκτατού νήματος (1), το άλλο άκρο του οποίου είναι τυλιγμένο γύρω από τον εσωτερικό κύλινδρο ακτίνας r ενός στερεού, που αποτελείται από δύο ομοαξονικούς κυλίνδρους. Στον εξωτερικό κύλινδρο του στερεού, ακτίνας R=2rR = 2r, είναι τυλιγμένο ένα δεύτερο λεπτό, αβαρές και μη εκτατό νήμα (2), στο άκρο του οποίου κρέμεται σώμα Σ2Σ_2 μάζας m2=3 kgm_2 = 3\ \text{kg}. Το σύστημα στερεό-ράβδος είναι ακίνητο. Στην κορυφή Ζ λείου κεκλιμένου επιπέδου μεγάλου μήκους και γωνίας κλίσης φ=30∘φ = 30^\circ, είναι στερεωμένο ιδανικό ελατήριο σταθεράς k=100 N/mk = 100\ \text{N/m}. Ο άξονας του ελατηρίου είναι παράλληλος με το κεκλιμένο επίπεδο και στο άλλο άκρο του ισορροπεί δεμένο σώμα Σ1Σ_1 μάζας m1=1 kgm_1 = 1\ \text{kg}. Το σώμα Σ1Σ_1 μάζας m1m_1 βρίσκεται στην ίδια κατακόρυφο με το σώμα Σ2Σ_2 μάζας m2m_2, που κρέμεται στην άκρη του νήματος (2). Κάποια χρονική στιγμή το νήμα (2) κόβεται και το σώμα Σ2Σ_2, αφού εκτελέσει ελεύθερη πτώση, συγκρούεται πλαστικά με το σώμα Σ1Σ_1. Αμέσως μετά την πλαστική κρούση το συσσωμάτωμα αποκτά κοινή ταχύτητα μέτρου 334 m/s\dfrac{3\sqrt 3}{4}\ \text{m/s} και αρχίζει να κινείται πάνω στο κεκλιμένο επίπεδο ΖΛ, εκτελώντας απλή αρμονική ταλάντωση με σταθερά επαναφοράς D=kD = k. Δίνονται: η επιτάχυνση της βαρύτητας g=10 m/s2g = 10\ \text{m/s}^2, ημ30∘=12ημ30^\circ = \dfrac12, συν30∘=32συν30^\circ = \dfrac{\sqrt 3}{2}, ημ45∘=συν45∘=22ημ45^\circ = συν45^\circ = \dfrac{\sqrt 2}{2}, ημ7π6=ημ11π6=−12ημ\dfrac{7π}{6} = ημ\dfrac{11π}{6} = -\dfrac12. Να θεωρήσετε ότι: η αντίσταση του αέρα θεωρείται αμελητέα για όλα τα σώματα· κατά την κρούση δεν έχουμε απώλεια μάζας· ο χαρακτηρισμός «λεπτό νήμα» αφορά νήμα αμελητέου πάχους.

    Σχήμα 5. Δεξιά: η ράβδος ΑΓ με άρθρωση στο Α στο οριζόντιο δάπεδο, γωνία θ = 45°, το άκρο Γ ακουμπά σε λείο κατακόρυφο τοίχο. Στο σημείο Κ, απόσταση d πάνω από το μέσο Ο, δένεται το οριζόντιο νήμα (1), που πάει αριστερά και τυλίγεται στον εσωτερικό κύλινδρο ακτίνας r ενός διπλού κυλίνδρου με ακλόνητο άξονα. Από τον εξωτερικό κύλινδρο ακτίνας R κρέμεται κατακόρυφα το νήμα (2) με το σώμα Σ₂ (m₂). Κάτω αριστερά: λείο κεκλιμένο επίπεδο γωνίας φ = 30° που κατεβαίνει από την κορυφή Ζ προς το Λ· το ελατήριο k είναι στερεωμένο στο Ζ και κρατά το Σ₁ (m₁), που βρίσκεται κατακόρυφα κάτω από το Σ₂ σε απόσταση h. Θετική φορά (+) προς τα κάτω κατά μήκος του κεκλιμένου, από το Ζ προς το Λ.
    1. α)

      Δ1. Να υπολογίσετε το μέτρο της δύναμης, που δέχεται η ράβδος στο σημείο Γ από τον λείο, κατακόρυφο τοίχο.(6 μονάδες)

    2. β)

      Δ2. Να υπολογίσετε το πλάτος της απλής αρμονικής ταλάντωσης που εκτελεί το συσσωμάτωμα.(4 μονάδες)

    3. γ)

      Δ3. Να βρείτε τη σχέση που δίνει την απομάκρυνση του συσσωματώματος σε συνάρτηση με το χρόνο. (Να θεωρήσετε ως t=0t = 0 τη χρονική στιγμή της κρούσης των σωμάτων Σ1Σ_1 και Σ2Σ_2 και θετική τη φορά από το Ζ προς το Λ).(6 μονάδες)

    4. δ)

      Δ4. Να υπολογίσετε την ταχύτητα του σώματος Σ2Σ_2 αμέσως πριν την πλαστική κρούση (ο χρόνος της κρούσης θεωρείται αμελητέος) και την αρχική απόσταση h των σωμάτων Σ1Σ_1 και Σ2Σ_2.(5 μονάδες)

    5. ε)

      Δ5. Να υπολογίσετε το λόγο του μέτρου της δύναμης του ελατηρίου προς το μέτρο της δύναμης επαναφοράς της ταλάντωσης, όταν το σώμα που ταλαντώνεται, βρίσκεται στη θέση της μέγιστης επιμήκυνσης του ελατηρίου.(4 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

9 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες