Από το οριακό κόστος στην προσφορά
Ο πίνακας προσφοράς της επιχείρησης από το κόστος της, η αγοραία προσφορά και η ελαστικότητά της.
38 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα
Στις Πανελλήνιες2026 Δ ·2023 επαν. Α1 ·2023 επαν. Δ ·2022 επαν. Δ ·2021 επαν. Γ ·2021 Α1
Θα μάθεις να
- Να φτιάχνεις τον πίνακα προσφοράς μιας επιχείρησης από τον πίνακα κόστους της, με P = MC πάνω από το ελάχιστο AVC.
- Να εξηγείς γιατί η επιχείρηση δεν παράγει βραχυχρόνια σε τιμή κάτω από το ελάχιστο AVC.
- Να βρίσκεις την αγοραία προσφορά για n ίδιες επιχειρήσεις, τη γραμμική της συνάρτηση και την ελαστικότητά της.
- Να δείχνεις πώς μια αύξηση του μισθού ή μια νέα τεχνολογία αλλάζουν τον πίνακα προσφοράς.
Από τον πίνακα κόστους στον πίνακα προσφοράς
Στο Θέμα Δ σού δίνουν συχνά τον πίνακα παραγωγής και κόστους μιας επιχείρησης και ζητούν τον πίνακα προσφοράς της: ποια ποσότητα προσφέρει σε κάθε τιμή. Μετά, την αγοραία προσφορά για ίδιες επιχειρήσεις, τη συνάρτησή της και μια ελαστικότητα.
Η επιχείρηση εδώ πουλά σε τιμή που δεν μπορεί να επηρεάσει. Η θεωρία που χρειάζεσαι είναι δύο προτάσεις του βιβλίου:
- Η επιχείρηση μεγιστοποιεί το κέρδος της στην ποσότητα όπου το οριακό κόστος είναι ίσο με την τιμή, , στο ανερχόμενο τμήμα του .
- Σε τιμή κάτω από το ελάχιστο του μέσου μεταβλητού κόστους δεν προσφέρει τίποτα βραχυχρόνια.
Η μέθοδος σε πέντε βήματα
- Συμπλήρωσε τις στήλες και , όπως στην ενότητα «Πίνακες παραγωγής και κόστους».
- Βρες το ελάχιστο και τη γραμμή όπου το το συναντά. Αυτή είναι η χαμηλότερη τιμή στην οποία η επιχείρηση προσφέρει.
- Από εκεί και κάτω στον πίνακα, κάθε γραμμή δίνει ένα ζεύγος (τιμή = , ποσότητα = της γραμμής). Το μιας μετάβασης γράφεται στη γραμμή όπου φτάνει η μετάβαση, και αυτή η ποσότητα είναι που προσφέρεται σε εκείνη την τιμή.
- Για την αγοραία προσφορά με ίδιες επιχειρήσεις, πολλαπλασίασε κάθε ποσότητα με . Οι τιμές μένουν ίδιες.
- Αν η προσφορά είναι γραμμική, βρες τη συνάρτηση από δύο σημεία: , και μετά .
Για τιμές ανάμεσα σε δύο τιμές του πίνακα, η επιχείρηση παράγει την ποσότητα της χαμηλότερης: οι επόμενες μονάδες κοστίζουν περισσότερο από όσο πουλιούνται.
Τι μετατοπίζει την προσφορά της επιχείρησης
Ό,τι αλλάζει το οριακό κόστος μετατοπίζει την προσφορά.
- Αύξηση του μισθού : αφού , κάθε ανεβαίνει στην ίδια αναλογία. Για την ίδια ποσότητα η επιχείρηση ζητά υψηλότερη τιμή: η προσφορά μετατοπίζεται αριστερά, προς τα πάνω.
- Βελτίωση της τεχνολογίας: με τους ίδιους εργάτες βγαίνει περισσότερο προϊόν. Μεγαλώνει το , πέφτει το , και η προσφορά μετατοπίζεται δεξιά.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Για το μεταβλητό κόστος μιας επιχείρησης είναι . (α) Βρες και . (β) Φτιάξε τον πίνακα προσφοράς της. (γ) Δείξε ότι η προσφορά είναι γραμμική και βρες τη συνάρτησή της. (δ) Ο κλάδος έχει ίδιες επιχειρήσεις. Βρες την αγοραία συνάρτηση προσφοράς.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
— — (α) Για παράδειγμα, στη μετάβαση : , και στις μονάδες .
(β) Το ελάχιστο είναι , και στη μετάβαση το το συναντά (). Από εκεί και πάνω το ανεβαίνει:
κάτω από (γ) Κάθε αύξηση της τιμής κατά δίνει μονάδες ακόμη: . Από το : .
, για . Έλεγχος στο : .
(δ) , για .
Παράδειγμα 2
Η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής, με . Με το προϊόν είναι . Φτιάξε τον πίνακα προσφοράς. Πόσο προσφέρει η επιχείρηση στην τιμή , και πόσο στην ;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
: , άρα : .
: , άρα : .
Το ελάχιστο είναι , στις και μονάδες. Στη μετάβαση ισχύει .
Στην τιμή : οι μονάδες ως τις κοστίζουν οριακά , λιγότερο από . Οι επόμενες ως τις κοστίζουν , περισσότερο από όσο πουλιούνται. Η επιχείρηση προσφέρει .
Στην τιμή : είναι κάτω από το ελάχιστο (). Η επιχείρηση δεν προσφέρει τίποτα.
Παράδειγμα 3
Με τον πίνακα του παραδείγματος 1 και σταθερό κόστος , δείξε με αριθμούς γιατί η επιχείρηση δεν παράγει όταν η τιμή είναι .
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αν δεν παράγει: έσοδα , κόστος . Ζημία .
Αν παράγει μονάδες, εκεί που το είναι ελάχιστο: έσοδα , κόστος . Ζημία .
Οποιαδήποτε άλλη ποσότητα έχει , άρα χάνει ακόμη περισσότερο από το μεταβλητό. Η παραγωγή μεγαλώνει τη ζημία, γιατί η τιμή δεν καλύπτει ούτε το . Αυτός είναι ο λόγος του κατώτατου ορίου.
Παράδειγμα 4
Με τα δεδομένα του παραδείγματος 2, ο μισθός ανεβαίνει από σε . Βρες τον νέο πίνακα προσφοράς και πες προς τα πού μετατοπίστηκε η προσφορά.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο μισθός ανέβηκε κατά . Αφού και , όλα τα και ανεβαίνουν κατά . Το προϊόν δεν άλλαξε.
Νέα στις κρίσιμες γραμμές: , , . Νέο ελάχιστο : .
Οι ίδιες ποσότητες προσφέρονται τώρα σε υψηλότερες τιμές. Στην τιμή , που πριν έδινε μονάδες, τώρα προσφέρονται μόνο . Η προσφορά μετατοπίστηκε αριστερά.
Παράδειγμα 5
Με την αγοραία προσφορά του παραδείγματος 1, βρες την ελαστικότητα όταν η τιμή αυξάνεται από σε , και την ελαστικότητα του τόξου ανάμεσα στις τιμές και . Σύγκρινε με τη μία επιχείρηση.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Στις τιμές , , η αγορά προσφέρει , , .
Από το στο : .
Τόξο –: .
Για τη μία επιχείρηση (): , και του τόξου . Ίδιες, γιατί οι ποσότητες απλώς πολλαπλασιάστηκαν με . Και οι δύο ανελαστικές, όπως περιμένεις με .
Παράδειγμα 6
Χαρακτήρισε σωστή ή λάθος κάθε πρόταση. (α) Η επιχείρηση προσφέρει βραχυχρόνια μόνο σε τιμές πάνω από το ελάχιστο του μέσου συνολικού κόστους. (β) Η βραχυχρόνια καμπύλη προσφοράς της επιχείρησης είναι το τμήμα της καμπύλης οριακού κόστους πάνω από την καμπύλη . (γ) Μια αύξηση του ενοικίου μετατοπίζει τη βραχυχρόνια προσφορά της επιχείρησης αριστερά.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
(α) Λάθος. Το όριο είναι το ελάχιστο του . Ανάμεσα στο ελάχιστο και στο ελάχιστο η επιχείρηση έχει ζημία αλλά συνεχίζει, γιατί έτσι χάνει λιγότερο από όσο αν σταματούσε.
(β) Σωστή. Σε κάθε τέτοια τιμή η επιχείρηση παράγει εκεί που , άρα τα σημεία του είναι τα σημεία της προσφοράς.
(γ) Λάθος. Το ενοίκιο είναι σταθερό κόστος. Δεν αλλάζει ούτε το ούτε το , άρα ούτε την προσφορά. Αλλάζει μόνο το κέρδος.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Μια επιχείρηση πουλά σε δεδομένη τιμή . Ποια σχέση ισχύει στην ποσότητα που μεγιστοποιεί το κέρδος της;
Τα κατάφερες;
- Να φτιάχνεις τον πίνακα προσφοράς μιας επιχείρησης από τον πίνακα κόστους της, με P = MC πάνω από το ελάχιστο AVC.
- Να εξηγείς γιατί η επιχείρηση δεν παράγει βραχυχρόνια σε τιμή κάτω από το ελάχιστο AVC.
- Να βρίσκεις την αγοραία προσφορά για n ίδιες επιχειρήσεις, τη γραμμική της συνάρτηση και την ελαστικότητά της.
- Να δείχνεις πώς μια αύξηση του μισθού ή μια νέα τεχνολογία αλλάζουν τον πίνακα προσφοράς.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.