Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η προσφορά των αγαθών

Η άλλη πλευρά της αγοράς, και η σχέση της με το οριακό κόστος.

34 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Στις Πανελλήνιες2026 Α1 ·2025 επαν. Α1 ·2025 επαν. Α2 ·2024 επαν. Β ·2024 Α1 ·2023 Α1 ·2023 Δ ·2022 επαν. Δ ·2022 Α1 ·2021 επαν. Γ ·2021 Α1 ·2020 επαν. Δ

Θα μάθεις να

  1. Να διατυπώνεις τον νόμο της προσφοράς, να τον συνδέεις με το οριακό κόστος και να βρίσκεις την αγοραία προσφορά αθροίζοντας ποσότητες.
  2. Να γράφεις και να χρησιμοποιείς τη γραμμική συνάρτηση προσφοράς Q = γ + δP.
  3. Να ξεχωρίζεις τη μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας από τη μεταβολή της προσφοράς, με τους προσδιοριστικούς παράγοντες.
  4. Να υπολογίζεις την ελαστικότητα προσφοράς σημείου και τόξου και να εξηγείς τον ρόλο του χρόνου και του σταθερού όρου γ.

Η άλλη πλευρά της αγοράς

Προσφορά ενός αγαθού είναι οι ποσότητες που οι παραγωγοί είναι πρόθυμοι και ικανοί να προσφέρουν σε κάθε τιμή, σε ορισμένη χρονική περίοδο, με όλους τους άλλους παράγοντες σταθερούς.

Ο νόμος της προσφοράς: όσο αυξάνεται η τιμή, αυξάνεται και η προσφερόμενη ποσότητα, και αντίστροφα. Η καμπύλη προσφοράς έχει θετική κλίση.

Ατομική και αγοραία προσφορά

Η αγοραία προσφορά είναι το άθροισμα των ποσοτήτων που προσφέρουν όλες οι επιχειρήσεις του κλάδου, σε κάθε τιμή. Στο διάγραμμα οι ατομικές καμπύλες αθροίζονται οριζόντια: για κάθε τιμή προσθέτεις ποσότητες, όχι τιμές.

Τιμή PPΕπιχείρηση ΑΕπιχείρηση ΒΑγορά
10102020552525
2020353515155050
3030505025257575

Αν ο κλάδος έχει nn ίδιες επιχειρήσεις, η αγοραία ποσότητα είναι nn φορές η ατομική σε κάθε τιμή.

Η συνάρτηση προσφοράς

Όταν η καμπύλη προσφοράς είναι ευθεία, γράφεται

QS=γ+δP,δ>0Q_S = \gamma + \delta P, \qquad \delta > 0

Ο συντελεστής δ\delta είναι πάντα θετικός: λέει πόσες μονάδες προστίθενται για κάθε μονάδα αύξησης της τιμής. Ο σταθερός όρος γ\gamma μπορεί να είναι θετικός, μηδέν ή αρνητικός.

Παράδειγμα: QS=−20+4PQ_S = -20 + 4P. Στην τιμή 1010 προσφέρονται 2020 μονάδες, στην 1515 προσφέρονται 4040. Κάτω από την τιμή 55 η προσφερόμενη ποσότητα θα έβγαινε αρνητική, άρα εκεί δεν προσφέρεται τίποτα.

Σε nn ίδιες επιχειρήσεις με ατομική προσφορά QS=γ+δPQ_S = \gamma + \delta P, η αγοραία είναι QS=nγ+nδPQ_S = n\gamma + n\delta P.

Τι μετατοπίζει την καμπύλη

Ίδια διάκριση με τη ζήτηση. Η τιμή του ίδιου του αγαθού σε κινεί πάνω στην καμπύλη: αυτό λέγεται μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας. Οτιδήποτε άλλο μετατοπίζει ολόκληρη την καμπύλη: αυτό λέγεται μεταβολή της προσφοράς.

Οι βασικότεροι προσδιοριστικοί παράγοντες της προσφοράς, όπως τους δίνει το βιβλίο:

ΠαράγονταςΤι κάνει στην προσφορά
Τιμές των παραγωγικών συντελεστώναύξησή τους: αριστερά, γιατί η παραγωγή ακριβαίνει
Τεχνολογίαβελτίωση: δεξιά, γιατί πέφτει το κόστος ανά μονάδα
Καιρικές συνθήκεςκαλές: δεξιά (κυρίως στα αγροτικά)
Αριθμός επιχειρήσεωναύξηση: δεξιά

Ένας φόρος ανά μονάδα παραγωγής δουλεύει σαν αύξηση του κόστους: μετατοπίζει την προσφορά αριστερά. Μια επιδότηση ανά μονάδα, ανάποδα.

Αριστερά και προς τα πάνω περιγράφουν την ίδια μετατόπιση: σε κάθε τιμή προσφέρονται λιγότερα, ή, το ίδιο, για την ίδια ποσότητα χρειάζεται υψηλότερη τιμή.

Ελαστικότητα προσφοράς

Η ελαστικότητα προσφοράς είναι ο λόγος της ποσοστιαίας μεταβολής της προσφερόμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής. Από το σημείο (P1,Q1)(P_1, Q_1) στο (P2,Q2)(P_2, Q_2):

ES=ΔQ/Q1ΔP/P1=ΔQΔP⋅P1Q1E_S = \frac{\Delta Q / Q_1}{\Delta P / P_1} = \frac{\Delta Q}{\Delta P} \cdot \frac{P_1}{Q_1}

Όταν ζητείται η ελαστικότητα του τόξου ανάμεσα στα δύο σημεία, ίδια και προς τις δύο κατευθύνσεις:

ES=ΔQΔP⋅P1+P2Q1+Q2E_S = \frac{\Delta Q}{\Delta P} \cdot \frac{P_1 + P_2}{Q_1 + Q_2}

Η ESE_S βγαίνει θετική, γιατί τιμή και ποσότητα κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Απόλυτη τιμή δεν χρειάζεται.

ESE_SΠροσφοράΤι σημαίνει
ES>1E_S > 1ελαστικήη ποσότητα αντιδρά περισσότερο από την τιμή
ES<1E_S < 1ανελαστικήη ποσότητα αντιδρά λιγότερο από την τιμή
ES=1E_S = 1μοναδιαίαίδια ποσοστά
ES=0E_S = 0τελείως ανελαστικήκατακόρυφη καμπύλη, κυρίως ευπαθή αγροτικά προϊόντα

Η ευθεία προσφοράς και ο σταθερός όρος. Σε ευθεία QS=γ+δPQ_S = \gamma + \delta P ισχύει ΔQΔP=δ\dfrac{\Delta Q}{\Delta P} = \delta, άρα σε ένα σημείο

ES=δPγ+δPE_S = \frac{\delta P}{\gamma + \delta P}
  • γ=0\gamma = 0: η ευθεία περνά από την αρχή των αξόνων και ES=1E_S = 1 σε κάθε σημείο.
  • γ>0\gamma > 0: ο παρονομαστής είναι μεγαλύτερος από τον αριθμητή, άρα ES<1E_S < 1. Η ευθεία τέμνει τον άξονα των ποσοτήτων.
  • γ<0\gamma < 0: ο παρονομαστής είναι μικρότερος, άρα ES>1E_S > 1. Η ευθεία τέμνει τον άξονα των τιμών.

Ελαστικότητα προσφοράς

Ίδιος τύπος με τη ζήτηση, αλλά τώρα η ποσότητα ακολουθεί την τιμή αντί να την αντιστρέφει. Ανέβασε την ευαισθησία των παραγωγών και δες πόσο γρήγορα ανταποκρίνεται η αγορά.

Μεταβολή τιμής
20%
Μεταβολή ποσότητας
31,5%
Ελαστικότητα προσφοράς
1,6
Έσοδα πριν
1.000
Έσοδα μετά
1.577,4

Ελαστική προσφοράΤα συνολικά έσοδα αυξήθηκαν.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Η τιμή ανεβαίνει από 2020 σε 2525 και η προσφερόμενη ποσότητα από 100100 σε 130130. Βρες την ελαστικότητα από το αρχικό σημείο και την ελαστικότητα του τόξου.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Χαρακτήρισε σωστή ή λάθος κάθε πρόταση. (α) Η αύξηση της τιμής ενός αγαθού μετατοπίζει την καμπύλη προσφοράς του προς τα δεξιά. (β) Σε ευθεία προσφοράς που περνά από την αρχή των αξόνων, η ελαστικότητα είναι ίση με 11 σε κάθε σημείο. (γ) Όταν η προσφορά είναι ανελαστική, η αύξηση της τιμής μειώνει τα έσοδα των παραγωγών.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ένας κλάδος έχει τρεις επιχειρήσεις. Στις τιμές 1010, 2020, 3030 η Α προσφέρει 20,40,6020, 40, 60, η Β 10,30,5010, 30, 50 και η Γ 0,10,200, 10, 20 μονάδες. (α) Βρες την αγοραία προσφορά. (β) Αν είναι γραμμική, βρες τη συνάρτησή της. (γ) Βρες την ελαστικότητα όταν η τιμή αυξάνεται από 2020 σε 3030, και την ελαστικότητα του τόξου.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Σύγκρινε στην τιμή P=10P = 10 την ελαστικότητα των προσφορών QS=20+4PQ_S = 20 + 4P και QS=−20+4PQ_S = -20 + 4P.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Η τιμή των λιπασμάτων αυξάνεται και ταυτόχρονα μπαίνουν νέοι παραγωγοί στην αγορά της ντομάτας. Τι γίνεται με την προσφορά;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 6

Γιατί η προσφορά ντομάτας είναι πολύ πιο ανελαστική σε μία μέρα από ό,τι σε έναν χρόνο;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Ο νόμος της προσφοράς λέει ότι, με τα άλλα σταθερά:

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 8

Ποια είναι η κλίση της καμπύλης προσφοράς;

Τα κατάφερες;

  • Να διατυπώνεις τον νόμο της προσφοράς, να τον συνδέεις με το οριακό κόστος και να βρίσκεις την αγοραία προσφορά αθροίζοντας ποσότητες.
  • Να γράφεις και να χρησιμοποιείς τη γραμμική συνάρτηση προσφοράς Q = γ + δP.
  • Να ξεχωρίζεις τη μεταβολή της προσφερόμενης ποσότητας από τη μεταβολή της προσφοράς, με τους προσδιοριστικούς παράγοντες.
  • Να υπολογίζεις την ελαστικότητα προσφοράς σημείου και τόξου και να εξηγείς τον ρόλο του χρόνου και του σταθερού όρου γ.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;