Πίνακες παραγωγής και κόστους
Πώς συμπληρώνεις έναν πίνακα από τους εργάτες ως το οριακό κόστος, και πώς βρίσκεις όσα λείπουν.
38 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα
Στις Πανελλήνιες2026 Α2 ·2024 επαν. Γ ·2024 Γ ·2021 Δ ·2020 επαν. Γ
Θα μάθεις να
- Να συμπληρώνεις πίνακα παραγωγής και κόστους με τη σωστή σειρά: MP, AP, VC, TC, μέσα κόστη και MC.
- Να βρίσκεις ένα κενό κελί ανάποδα: το Q από το AP ή το MP, το FC από το ATC − AVC, τον μισθό από το VC.
- Να υπολογίζεις το κόστος για ποσότητες ανάμεσα σε δύο γραμμές του πίνακα και με πρώτες ύλες ανά μονάδα.
- Να ελέγχεις τον πίνακα με το ATC = AFC + AVC και τις σχέσεις MP–MC και AP–AVC.
Ο πίνακας του Θέματος Γ
Στις Πανελλαδικές το κόστος σχεδόν πάντα ζητείται μέσα σε πίνακα. Σου δίνουν τον αριθμό των εργατών , το συνολικό προϊόν , τον μισθό και το σταθερό κόστος , με μερικά κελιά κενά. Ζητούν να συμπληρώσεις τα υπόλοιπα και να σχολιάσεις τι δείχνουν.
Η θεωρία είναι αυτή της ενότητας «Η παραγωγή της επιχείρησης και το κόστος». Εδώ μαθαίνεις τη μέθοδο: με ποια σειρά γεμίζεις τις στήλες, πώς βρίσκεις ένα κελί ανάποδα, και πώς ελέγχεις ότι ο πίνακας κλείνει.
Η σειρά συμπλήρωσης
Αν η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής, κάθε στήλη βγαίνει από τις προηγούμενες:
- : η διαφορά του από τη γραμμή πάνω, διά τη διαφορά των εργατών.
- .
- .
- . Στη γραμμή ισχύει .
- , , και αν ζητηθεί .
- : η διαφορά του κόστους διά τη διαφορά του προϊόντος.
Τα οριακά μεγέθη (, ) αφορούν τη μετάβαση από τη μία γραμμή στην επόμενη. Γράφονται συνήθως στη δεύτερη γραμμή του ζευγαριού, και η γραμμή μένει κενή.
Οι αντίστροφοι υπολογισμοί
Συχνά το κενό κελί είναι το ή το , και τα δεδομένα είναι ένα μέσο ή ένα οριακό μέγεθος. Λύνεις τον ίδιο τύπο ως προς το άγνωστο:
| Δίνεται | Βρίσκεις | Πώς |
|---|---|---|
| και | ||
| του επόμενου εργάτη | νέο | |
| και σε κάποιο | ||
| και | ||
| και | ||
| σε δύο ποσότητες | βρες από , και |
Το βγαίνει το ίδιο σε κάθε γραμμή. Αν σου βγαίνουν δύο διαφορετικά, κάποια πράξη είναι λάθος.
Κόστος ανάμεσα σε δύο γραμμές
Ο πίνακας δίνει κόστος μόνο για ορισμένες ποσότητες, π.χ. και . Αν ζητηθεί το κόστος για μονάδες, υποθέτεις ότι κάθε μονάδα ανάμεσα στις δύο γραμμές έχει το ίδιο οριακό κόστος:
Με τον ίδιο τρόπο βρίσκεις πόσο αυξάνεται το κόστος όταν η παραγωγή περνά από μια γραμμή σε μια άλλη, ακόμη κι αν οι ποσότητες πέφτουν ανάμεσα σε γραμμές.
Όταν το μεταβλητό κόστος έχει και πρώτες ύλες
Στον Πίνακα 3.4 του βιβλίου το συνολικό κόστος είναι . Εκτός από τον μισθό ( ανά εργάτη), κάθε μονάδα προϊόντος χρειάζεται πρώτες ύλες αξίας . Γενικά, με κόστος πρώτης ύλης ανά μονάδα:
Το προστίθεται αυτούσιο στο οριακό και στο μέσο μεταβλητό κόστος, γιατί κάθε μονάδα το πληρώνει μία φορά.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Η εργασία είναι ο μόνος μεταβλητός συντελεστής. Ο μισθός είναι και το σταθερό κόστος . Με το προϊόν είναι . Συμπλήρωσε τον πίνακα παραγωγής και κόστους και σχολίασε πού είναι ελάχιστα τα και .
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παραγωγή. από τις διαφορές του , :
— — Κόστος. , , μέσα κόστη διά , :
— — — Για παράδειγμα, η μετάβαση από σε : . Το ίδιο δίνει και ο τύπος .
Σχόλιο. Το είναι ελάχιστο () στις και μονάδες, εκεί που το είναι μέγιστο (). Στη μετάβαση ισχύει .
Το συνεχίζει να πέφτει ως τις μονάδες (), γιατί εκεί το () είναι ακόμη μικρότερο από το των (). Το ελάχιστο του είναι δεξιότερα από το ελάχιστο του , όπως λέει η θεωρία.
Παράδειγμα 2
Με εργάτες το μέσο προϊόν είναι . Ο 5ος εργάτης έχει . Ο μισθός είναι . Βρες το και το με εργάτες, και τα και εκεί.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
, άρα .
, και .
Έλεγχος από το κόστος: και . Το () είναι πάνω από το , άρα το ανεβαίνει πια.
Παράδειγμα 3
Σε παραγωγή μια επιχείρηση έχει και . Σε το είναι . Βρες το σταθερό κόστος, το στις μονάδες και το οριακό κόστος ανάμεσα στις δύο ποσότητες.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
, άρα .
Στις : , άρα .
και .
Το είναι κάτω από το των (), συμφωνεί λοιπόν με την πτώση του από σε .
Παράδειγμα 4
Μια επιχείρηση έχει , μισθό και πρώτες ύλες ανά μονάδα προϊόντος. Με παράγει . Βρες , και .
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
:
, ,
: , ,
: , ,
Έλεγχος με : τα είναι , , , άρα , , . Κλείνει.
Παράδειγμα 5
Με τον πίνακα του παραδείγματος 1, βρες το συνολικό κόστος για και πόσο αυξάνεται το συνολικό κόστος όταν η παραγωγή αυξάνεται από σε μονάδες.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Οι μονάδες είναι ανάμεσα στις και , όπου :
Οι μονάδες είναι στο ίδιο διάστημα: .
Οι μονάδες είναι ανάμεσα στις και , όπου : .
. Η αύξηση περνά από δύο διαστήματα με διαφορετικό οριακό κόστος, γι' αυτό δεν αρκεί ένας πολλαπλασιασμός.
Παράδειγμα 6
Χαρακτήρισε σωστή ή λάθος κάθε πρόταση. (α) Οριακό κόστος είναι η αύξηση του συνολικού κόστους όταν προσλαμβάνεται ένας ακόμη εργάτης. (β) Όταν , το μέσο μεταβλητό κόστος μειώνεται. (γ) Το ελάχιστο του αντιστοιχεί σε μικρότερη ποσότητα από το ελάχιστο του .
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
(α) Λάθος. Η αύξηση του κόστους από έναν εργάτη είναι ο μισθός . Το οριακό κόστος είναι η αύξηση του κόστους ανά επιπλέον μονάδα προϊόντος: .
(β) Σωστή. Η επόμενη μονάδα κοστίζει λιγότερο από τον μέσο όρο, άρα τον τραβάει κάτω.
(γ) Λάθος. Είναι ανάποδα. Το , και το πέφτει συνεχώς, οπότε το συνεχίζει να πέφτει και λίγο μετά το ελάχιστο του . Στο παράδειγμα 1: ελάχιστο στις –, ακόμη πέφτει στις .
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Με εργάτες το μέσο προϊόν είναι . Πόσο είναι το συνολικό προϊόν;
Τα κατάφερες;
- Να συμπληρώνεις πίνακα παραγωγής και κόστους με τη σωστή σειρά: MP, AP, VC, TC, μέσα κόστη και MC.
- Να βρίσκεις ένα κενό κελί ανάποδα: το Q από το AP ή το MP, το FC από το ATC − AVC, τον μισθό από το VC.
- Να υπολογίζεις το κόστος για ποσότητες ανάμεσα σε δύο γραμμές του πίνακα και με πρώτες ύλες ανά μονάδα.
- Να ελέγχεις τον πίνακα με το ATC = AFC + AVC και τις σχέσεις MP–MC και AP–AVC.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.