Μετάβαση στο περιεχόμενο

Εισοδηματική ελαστικότητα και μετατόπιση της ζήτησης

Κανονικά και κατώτερα αγαθά, και η νέα συνάρτηση ζήτησης όταν αλλάζει το εισόδημα.

32 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Στις Πανελλήνιες2026 Δ ·2025 επαν. Δ ·2024 επαν. Α1 ·2023 επαν. Δ ·2022 επαν. Δ ·2021 Α2

Θα μάθεις να

  1. Να υπολογίζεις την εισοδηματική ελαστικότητα με την τιμή σταθερή, και να χαρακτηρίζεις το αγαθό κανονικό ή κατώτερο.
  2. Να βρίσκεις τη νέα ζητούμενη ποσότητα στην ίδια τιμή όταν δίνονται η εισοδηματική ελαστικότητα και η αλλαγή του εισοδήματος.
  3. Να γράφεις τη νέα συνάρτηση ζήτησης για παράλληλη και για ποσοστιαία μετατόπιση, και να λύνεις ερωτήματα πάνω της.

Όταν αλλάζει το εισόδημα

Η ελαστικότητα ως προς την τιμή μετράει μια κίνηση πάνω στην καμπύλη ζήτησης. Το εισόδημα όμως είναι προσδιοριστικός παράγοντας: όταν αλλάζει, μετατοπίζεται ολόκληρη η καμπύλη. Το πόσο μετατοπίζεται, στη δεδομένη τιμή, το μετράει η εισοδηματική ελαστικότητα της ζήτησης.

Με YY το εισόδημα και την τιμή του αγαθού σταθερή:

EY=ΔQ/Q1ΔY/Y1=ΔQΔY⋅Y1Q1E_Y = \frac{\Delta Q / Q_1}{\Delta Y / Y_1} = \frac{\Delta Q}{\Delta Y} \cdot \frac{Y_1}{Q_1}

Είναι ο λόγος της ποσοστιαίας μεταβολής της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή του εισοδήματος. Βάση είναι πάλι το αρχικό σημείο, όπως στην ελαστικότητα σημείου της ενότητας «Ελαστικότητα ζήτησης: σημείου και τόξου».

Το πρόσημο έχει περιεχόμενο

Στην ελαστικότητα ως προς την τιμή το πρόσημο είναι σχεδόν πάντα αρνητικό και δεν λέει τίποτα καινούργιο. Εδώ το πρόσημο είναι η μισή απάντηση.

EYE_YΑγαθόΑύξηση εισοδήματος
>0> 0κανονικόη ζήτηση αυξάνεται, η καμπύλη πάει δεξιά
<0< 0κατώτεροη ζήτηση μειώνεται, η καμπύλη πάει αριστερά
=0= 0—η ζήτηση δεν επηρεάζεται από το εισόδημα

Τα περισσότερα αγαθά είναι κανονικά. Κατώτερα είναι αγαθά χαμηλότερης ποιότητας που οι καταναλωτές αντικαθιστούν μόλις έχουν περισσότερα χρήματα. Το βιβλίο αναφέρει τη μαργαρίνη και τα κατεψυγμένα ψάρια. Η κατηγορία εξαρτάται από τους καταναλωτές και την εποχή, όχι από το ίδιο το αγαθό.

Η μέθοδος: η νέα συνάρτηση ζήτησης

Τα Θέματα Δ με εισοδηματική ελαστικότητα έχουν σχεδόν πάντα την ίδια σειρά.

  1. Το νέο σημείο. Στην τρέχουσα τιμή P1P_1 βρίσκεις την αρχική ποσότητα Q1Q_1 από τη συνάρτηση. Με την EYE_Y και την ποσοστιαία αλλαγή του εισοδήματος βρίσκεις τη νέα ποσότητα Q2Q_2 στην ίδια τιμή.
  2. Η νέα συνάρτηση. Η εκφώνηση λέει πώς μετατοπίστηκε η καμπύλη. Υπάρχουν δύο περιπτώσεις.
  3. Τα ερωτήματα πάνω στη νέα καμπύλη. Ζητούμενη ποσότητα σε άλλη τιμή, ελαστικότητα ως προς την τιμή, η τιμή που δίνει μια συγκεκριμένη ποσότητα.

Παράλληλη μετατόπιση. «Η νέα καμπύλη είναι παράλληλη με την αρχική» ή «σε κάθε τιμή ζητούνται kk μονάδες περισσότερες». Η κλίση β\beta μένει ίδια και αλλάζει μόνο το α\alpha. Το νέο α\alpha το βρίσκεις βάζοντας το νέο σημείο (P1P_1, Q2Q_2) στη QD=α+βPQ_D = \alpha + \beta P.

Ποσοστιαία μετατόπιση. «Σε κάθε τιμή η ζητούμενη ποσότητα αυξάνεται κατά το ίδιο ποσοστό». Πολλαπλασιάζεις ολόκληρη τη συνάρτηση: για αύξηση 30%30\%, η QD=α+βPQ_D = \alpha + \beta P γίνεται QD=1,3α+1,3βPQ_D = 1{,}3\alpha + 1{,}3\beta P. Εδώ αλλάζει και η κλίση.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Θέμα Β. Σωστό ή λάθος; (α) Αν EY=−0,5E_Y = -0{,}5 και το εισόδημα αυξηθεί κατά 10%10\%, η καμπύλη ζήτησης μετατοπίζεται αριστερά. (β) Ένα κανονικό αγαθό έχει πάντα ελαστική ζήτηση ως προς την τιμή.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Με σταθερή την τιμή, το εισόδημα ενός καταναλωτή αυξάνεται από 800800 σε 10001000 € και η ζητούμενη ποσότητα ενός αγαθού από 4040 σε 4646 μονάδες. Βρες την εισοδηματική ελαστικότητα και χαρακτήρισε το αγαθό.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Η εισοδηματική ελαστικότητα ενός αγαθού είναι −0,8-0{,}8. Σήμερα ζητούνται 500500 μονάδες. Πόσες θα ζητούνται στην ίδια τιμή αν το εισόδημα αυξηθεί κατά 25%25\%;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Η ζήτηση ενός αγαθού είναι QD=100−4PQ_D = 100 - 4P, η τιμή 1010 € και το εισόδημα 20002000 €. Το εισόδημα γίνεται 24002400 € και η εισοδηματική ελαστικότητα είναι 1,51{,}5. Βρες τη νέα συνάρτηση ζήτησης αν η νέα καμπύλη είναι (α) παράλληλη με την αρχική, (β) αυξημένη κατά το ίδιο ποσοστό σε κάθε τιμή.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Θέμα Δ. Η ζήτηση ενός αγαθού είναι QD=200−5PQ_D = 200 - 5P, η τιμή 2020 € και το εισόδημα των καταναλωτών 10.00010{.}000 €. Το εισόδημα αυξάνεται σε 12.00012{.}000 € και η εισοδηματική ελαστικότητα είναι 0,50{,}5. Η νέα καμπύλη ζήτησης είναι παράλληλη με την αρχική. (α) Τι αγαθό είναι; (β) Βρες τη νέα συνάρτηση. (γ) Βρες την ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή στο P=20P = 20, πριν και μετά. (δ) Σε ποια τιμή η ζητούμενη ποσότητα στη νέα καμπύλη θα είναι ξανά όση στην αρχή;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 6

Η ζήτηση ενός αγαθού είναι QD=90−3PQ_D = 90 - 3P και η τιμή 1010 €. Το εισόδημα αυξάνεται κατά 25%25\%, η εισοδηματική ελαστικότητα είναι 0,80{,}8, και σε κάθε τιμή η ζητούμενη ποσότητα αυξάνεται κατά το ίδιο ποσοστό. Σύγκρινε την ελαστικότητα ως προς την τιμή στο P=10P = 10 πριν και μετά.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Η εισοδηματική ελαστικότητα της ζήτησης μετράει:

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 8

Πώς λέγεται ένα αγαθό με θετική εισοδηματική ελαστικότητα;

Τα κατάφερες;

  • Να υπολογίζεις την εισοδηματική ελαστικότητα με την τιμή σταθερή, και να χαρακτηρίζεις το αγαθό κανονικό ή κατώτερο.
  • Να βρίσκεις τη νέα ζητούμενη ποσότητα στην ίδια τιμή όταν δίνονται η εισοδηματική ελαστικότητα και η αλλαγή του εισοδήματος.
  • Να γράφεις τη νέα συνάρτηση ζήτησης για παράλληλη και για ποσοστιαία μετατόπιση, και να λύνεις ερωτήματα πάνω της.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;