Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η ζήτηση των αγαθών

Γιατί η καμπύλη κατεβαίνει, τι τη μετατοπίζει, και πόσο ελαστική είναι.

32 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Στις Πανελλήνιες2026 Δ ·2024 επαν. Α1 ·2024 επαν. Α3 ·2022 Α1 ·2022 Α2 ·2022 Δ ·2021 επαν. Α1 ·2020 επαν. Α1 ·2020 επαν. Α3 ·2020 Δ

Θα μάθεις να

  1. Να διατυπώνεις τον νόμο της ζήτησης και να βρίσκεις την αγοραία ζήτηση από τις ατομικές.
  2. Να γράφεις μια γραμμική συνάρτηση ζήτησης από δύο σημεία και να αναγνωρίζεις την ισοσκελή υπερβολή.
  3. Να ξεχωρίζεις τη μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας από τη μεταβολή της ζήτησης, και τι κάνει ο κάθε προσδιοριστικός παράγοντας.
  4. Να υπολογίζεις τη ζητούμενη ποσότητα όταν αλλάζουν ταυτόχρονα η τιμή και η ζήτηση.

Ο νόμος της ζήτησης

Ζήτηση ενός αγαθού είναι η σχέση ανάμεσα στις διάφορες τιμές του και στις ποσότητες που οι καταναλωτές είναι πρόθυμοι και ικανοί να αγοράσουν σε κάθε τιμή, σε δεδομένο χρόνο και με τα άλλα δεδομένα σταθερά.

Οι δύο λέξεις μετράνε: η επιθυμία χωρίς αγοραστική δύναμη δεν είναι ζήτηση.

Ο νόμος: όσο μειώνεται η τιμή, αυξάνεται η ζητούμενη ποσότητα, και αντίστροφα. Γι' αυτό η καμπύλη ζήτησης έχει αρνητική κλίση.

Δύο λόγοι το εξηγούν:

  • Αποτέλεσμα υποκατάστασης: όταν φθηναίνει το ένα αγαθό, οι καταναλωτές το προτιμούν από τα υποκατάστατά του.
  • Αποτέλεσμα εισοδήματος: η πτώση της τιμής αυξάνει την πραγματική αγοραστική δύναμη, οπότε αγοράζονται περισσότερα.

Από τον έναν καταναλωτή στην αγορά

Η καμπύλη ενός καταναλωτή λέγεται ατομική. Η αγοραία καμπύλη ζήτησης βγαίνει αν σε κάθε τιμή προσθέσεις τις ποσότητες που ζητούν όλοι οι καταναλωτές. Στο διάγραμμα αυτό είναι οριζόντιο άθροισμα: η τιμή μένει ίδια, οι ποσότητες προστίθενται.

Δύο περιπτώσεις έρχονται στις ασκήσεις:

  • nn ίδιοι καταναλωτές, ο καθένας με q=α+βPq = \alpha + \beta P: η αγοραία είναι QD=n⋅qQ_D = n \cdot q, δηλαδή QD=nα+nβPQ_D = n\alpha + n\beta P.
  • Διαφορετικοί καταναλωτές: προσθέτεις τις συναρτήσεις τους, όρο προς όρο.

Η συνάρτηση ζήτησης

Η ζήτηση γράφεται ως συνάρτηση της τιμής, QD=f(P)Q_D = f(P). Το βιβλίο δίνει δύο μορφές.

Γραμμική: QD=α+βPQ_D = \alpha + \beta P, με α>0\alpha > 0 και β<0\beta < 0. Για παράδειγμα QD=200−4PQ_D = 200 - 4P.

  • Το β\beta λέει πόσο μειώνεται η ζητούμενη ποσότητα όταν η τιμή ανεβαίνει κατά 11 €. Βρίσκεται από δύο σημεία: β=ΔQΔP\beta = \dfrac{\Delta Q}{\Delta P}.
  • Το α\alpha είναι η ποσότητα που θα ζητούνταν σε μηδενική τιμή. Βρίσκεται αν βάλεις ένα σημείο στη συνάρτηση.

Ισοσκελής υπερβολή: QD⋅P=AQ_D \cdot P = A, π.χ. QD=1200PQ_D = \dfrac{1200}{P}. Εδώ η συνολική δαπάνη P⋅QDP \cdot Q_D είναι ίδια σε κάθε τιμή. Θα δεις τη σημασία της στην ελαστικότητα.

Τι μετατοπίζει την καμπύλη

Η καμπύλη ζήτησης σχεδιάζεται με όλα τα άλλα σταθερά. Όταν αλλάζει ένα από αυτά, αλλάζει ολόκληρη η καμπύλη. Αυτοί είναι οι προσδιοριστικοί παράγοντες της ζήτησης:

ΠαράγονταςΜεταβολήΗ ζήτηση
Προτιμήσειςτο αγαθό γίνεται πιο αρεστόαυξάνεται
Εισόδημααυξάνεται, για κανονικό αγαθόαυξάνεται
Εισόδημααυξάνεται, για κατώτερο αγαθόμειώνεται
Τιμή υποκατάστατουαυξάνεταιαυξάνεται
Τιμή συμπληρωματικούαυξάνεταιμειώνεται
Προσδοκίεςαναμένεται άνοδος της τιμήςαυξάνεται σήμερα
Αριθμός καταναλωτώναυξάνεταιαυξάνεται

«Αυξάνεται η ζήτηση» σημαίνει μετατόπιση δεξιά: σε κάθε τιμή ζητείται μεγαλύτερη ποσότητα. Στη συνάρτηση, συνήθως αλλάζει το α\alpha.

Πάνω στην καμπύλη ή ολόκληρη η καμπύλη;

Ο σύρτης της ζήτησης μετατοπίζει την καμπύλη — αυτό είναι «μεταβολή της ζήτησης». Ο σύρτης της τιμής, αν βάλεις ανώτατη ή κατώτατη τιμή, σε μετακινεί πάνω στις υπάρχουσες καμπύλες. Δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα.

ΤιμήΠοσότητα
Τιμή ισορροπίας
10
Ποσότητα ισορροπίας
50

Η αγορά βρίσκεται στην ισορροπία της.

Και η ελαστικότητα;

Ο νόμος λέει προς ποια κατεύθυνση αντιδρά η ζητούμενη ποσότητα. Το πόσο το μετράει η ελαστικότητα. Ο υπολογισμός της από δύο σημεία ή από συνάρτηση, η τοξοειδής ελαστικότητα και η σχέση της με τη συνολική δαπάνη είναι στην ενότητα «Ελαστικότητα ζήτησης: σημείου και τόξου». Η αντίδραση στο εισόδημα, και πώς γράφεις τη νέα συνάρτηση όταν μετατοπίζεται η ζήτηση κατά ποσοστό, είναι στην «Εισοδηματική ελαστικότητα και μετατόπιση της ζήτησης».

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Θέμα Β. Σωστό ή λάθος; (α) Η αύξηση της τιμής ενός αγαθού μετατοπίζει την καμπύλη ζήτησής του αριστερά. (β) Αν ακριβύνει η βενζίνη, μειώνεται η ζήτηση για αυτοκίνητα.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Μια αγορά έχει δύο ομάδες καταναλωτών. Η πρώτη έχει ζήτηση q1=20−2Pq_1 = 20 - 2P και η δεύτερη q2=30−3Pq_2 = 30 - 3P. Βρες την αγοραία ζήτηση και τη ζητούμενη ποσότητα στην τιμή P=4P = 4.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Σε τιμή 1010 € ζητούνται 8080 μονάδες, και σε τιμή 1414 € ζητούνται 6060. Βρες τη γραμμική συνάρτηση ζήτησης.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Θέμα Γ. Ο πίνακας δίνει τη ζήτηση ενός αγαθού πριν (QD1Q_{D1}) και μετά (QD2Q_{D2}) από μια μεταβολή: για P=2P = 2, 44, 66, 88 ήταν QD1=100Q_{D1} = 100, 8080, 6060, 4040 και έγινε QD2=120Q_{D2} = 120, 100100, 8080, 6060. (α) Βρες τις δύο συναρτήσεις. (β) Τι μπορεί να προκάλεσε τη μεταβολή, αν το αγαθό είναι κανονικό; (γ) Η τιμή ανεβαίνει από 44 σε 66 την ίδια στιγμή. Τι γίνεται η ζητούμενη ποσότητα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Η ζήτηση ενός αγαθού είναι QD=1200PQ_D = \dfrac{1200}{P}. Βρες τη ζητούμενη ποσότητα και τη συνολική δαπάνη σε τιμές 1010, 2020 και 3030 €.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 6

Τι γίνεται στη ζήτηση καφέ αν ακριβύνει η ζάχαρη; Κι αν ακριβύνει το τσάι;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Ο νόμος της ζήτησης λέει ότι, με τα άλλα σταθερά:

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 8

Ποια είναι η κλίση της καμπύλης ζήτησης;

Τα κατάφερες;

  • Να διατυπώνεις τον νόμο της ζήτησης και να βρίσκεις την αγοραία ζήτηση από τις ατομικές.
  • Να γράφεις μια γραμμική συνάρτηση ζήτησης από δύο σημεία και να αναγνωρίζεις την ισοσκελή υπερβολή.
  • Να ξεχωρίζεις τη μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας από τη μεταβολή της ζήτησης, και τι κάνει ο κάθε προσδιοριστικός παράγοντας.
  • Να υπολογίζεις τη ζητούμενη ποσότητα όταν αλλάζουν ταυτόχρονα η τιμή και η ζήτηση.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;