Μετάβαση στο περιεχόμενο

Άνωση και Αρχιμήδης

Τι ακριβώς ζυγίζει το νερό που εκτοπίζεις.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσική Β΄ Γυμνασίου, §4.5, 4.6

Θα μάθεις να

  1. Να υπολογίζεις την άνωση από τον όγκο που εκτοπίζεται και την πυκνότητα του υγρού.
  2. Να προβλέπεις αν ένα σώμα πλέει ή βυθίζεται συγκρίνοντας πυκνότητες.
  3. Να εξηγείς γιατί ένα πλοίο από ατσάλι επιπλέει ενώ ένα καρφί βυθίζεται.

Γιατί μια πέτρα φαίνεται ελαφρύτερη στο νερό

Κράτα μια πέτρα βυθισμένη. Τη νιώθεις ελαφρύτερη. Βγάλ' τη έξω και ξαναγίνεται βαριά.

Το βάρος της δεν άλλαξε — η μάζα της είναι η ίδια και το gg επίσης. Αυτό που προστέθηκε είναι μια δύναμη προς τα πάνω, από το ίδιο το νερό: η άνωση.

Η αρχή του Αρχιμήδη

Κάθε σώμα βυθισμένο σε υγρό, ολόκληρο ή εν μέρει, δέχεται άνωση ίση με το βάρος του υγρού που εκτοπίζει.

A=ρfl⋅V⋅gA = \rho_{fl} \cdot V \cdot g

όπου ρfl\rho_{fl} η πυκνότητα του υγρού και VV ο όγκος που εκτοπίζεται, δηλαδή ο βυθισμένος όγκος του σώματος.

Πρόσεξε ποια πυκνότητα μπαίνει στον τύπο: του υγρού, όχι του σώματος. Το σώμα καθορίζει μόνο πόσος όγκος βυθίζεται.

Πλέει ή βυθίζεται;

Άλλαξε την πυκνότητα του σώματος. Στο νερό, κάτω από τα 1000 kg/m³ πλέει, πάνω από αυτά βυθίζεται, και ακριβώς στα 1000 ισορροπεί μέσα στο νερό. Άλλαξε μετά υγρό: το ίδιο σώμα των 1000 kg/m³ πλέει στο θαλασσινό νερό και βυθίζεται στο λάδι. Ο όγκος αλλάζει και τις δύο δυνάμεις μαζί — γι' αυτό δεν αλλάζει την απόφαση.

Βάρος35 N

Άνωση35 N

ΠλέειΒυθισμένο μέρος: 70%

Νερό: 1.000 kg/m³

Το φαινόμενο βάρος

Για ένα βυθισμένο σώμα, το δυναμόμετρο δείχνει τη διαφορά:

Bφ=B−AB_{\varphi} = B - A

Αυτό είναι το «ελαφρύτερο» που νιώθεις. Το πραγματικό βάρος δεν άλλαξε — απλώς μέρος του το αναλαμβάνει η άνωση.

Σε μπλε και κόκκινη λαμαρίνα πλοίου, λευκές γραμμές: ένας κύκλος με οριζόντια γραμμή και τα γράμματα B και V, και δίπλα του μια σκάλα από κοντές γραμμές με τα γράμματα TF, F, T, S και W.
Οι γραμμές φόρτωσης στο πλάι ενός πλοίου δείχνουν ως πού επιτρέπεται να βυθιστεί το φορτωμένο πλοίο. Η γραμμή F, για γλυκό νερό, είναι ψηλότερα από τη γραμμή S, για θαλασσινό νερό το καλοκαίρι. Το γλυκό νερό είναι λιγότερο πυκνό, οπότε το ίδιο πλοίο πρέπει να βυθιστεί περισσότερο για να πάρει την ίδια άνωση.Φωτογραφία: Niels Johannes · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Σώμα όγκου 2 L είναι πλήρως βυθισμένο σε νερό. Πόση άνωση δέχεται; (ρ = 1000 kg/m³, g = 10 N/kg)

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Πέτρα ζυγίζει 50 N στον αέρα και 30 N βυθισμένη. Πόση είναι η άνωση και πόσος ο όγκος της;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ξύλο πυκνότητας 600 kg/m³ πλέει στο νερό. Τι ποσοστό του βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Με τι ισούται η άνωση που δέχεται ένα βυθισμένο σώμα;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Σώμα όγκου 33 L είναι πλήρως βυθισμένο σε νερό (10001000 kg/m³, g=10g = 10 N/kg). Πόση άνωση δέχεται;

Τα κατάφερες;

  • Να υπολογίζεις την άνωση από τον όγκο που εκτοπίζεται και την πυκνότητα του υγρού.
  • Να προβλέπεις αν ένα σώμα πλέει ή βυθίζεται συγκρίνοντας πυκνότητες.
  • Να εξηγείς γιατί ένα πλοίο από ατσάλι επιπλέει ενώ ένα καρφί βυθίζεται.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;