Έργο και ενέργεια
Δύναμη χωρίς μετατόπιση δεν παράγει έργο.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Φυσική Β΄ Γυμνασίου, §5.1, 5.2
Θα μάθεις να
- Να υπολογίζεις έργο από δύναμη και μετατόπιση, και να αναγνωρίζεις πότε είναι μηδέν.
- Να υπολογίζεις κινητική και δυναμική ενέργεια.
- Να συνδέεις το έργο με τη μεταβολή της ενέργειας ενός σώματος.
Στη φυσική, «δουλειά» σημαίνει κάτι στενό
Κρατάς μια βαριά τσάντα ακίνητος για δέκα λεπτά. Κουράζεσαι, ιδρώνεις, ο ώμος πονάει.
Το έργο της δύναμης που ασκείς στην τσάντα είναι μηδέν.
Αυτό δεν είναι παραξενιά της φυσικής, είναι ορισμός: μια δύναμη παράγει έργο μόνο όταν το σώμα στο οποίο ασκείται μετατοπίζεται στη διεύθυνσή της.
Η μονάδα είναι το Joule: .

Ενέργεια: η ικανότητα να παραχθεί έργο
Το έργο δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι ο τρόπος με τον οποίο μεταφέρεται ενέργεια από το ένα σώμα στο άλλο.
Δύο μορφές ενέργειας μας απασχολούν εδώ:
Κινητική — την έχει κάθε σώμα που κινείται:
Δυναμική βαρυτική — την έχει κάθε σώμα που βρίσκεται σε ύψος , μετρημένο από ένα επίπεδο αναφοράς, συνήθως το έδαφος:
Πρόσεξε το τετράγωνο στην κινητική: διπλάσια ταχύτητα σημαίνει τετραπλάσια κινητική ενέργεια. Αυτός είναι ο λόγος που τα όρια ταχύτητας δεν είναι διακοσμητικά — ένα αυτοκίνητο στα km/h έχει τετραπλάσια κινητική ενέργεια από το ίδιο αυτοκίνητο στα .
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Σπρώχνεις κιβώτιο με 40 N και το μετακινείς 3 m στη διεύθυνση της δύναμης. Πόσο έργο παρήγαγες;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αν το ίδιο κιβώτιο το είχες σπρώξει με N χωρίς να μετακινηθεί, επειδή ήταν πολύ βαρύ, το έργο θα ήταν μηδέν.
Παράδειγμα 2
Αυτοκίνητο 1000 kg κινείται με 20 m/s. Πόση κινητική ενέργεια έχει; Και στα 40 m/s;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Στα m/s:
Διπλάσια ταχύτητα, τετραπλάσια ενέργεια — και τετραπλάσια απόσταση φρεναρίσματος, αφού τα φρένα πρέπει να απορροφήσουν όλη αυτή την ενέργεια.
Αυτό είναι το πραγματικό νόημα των ορίων ταχύτητας.
Παράδειγμα 3
Ανεβάζεις βιβλίο 2 kg από το πάτωμα σε ράφι ύψους 1,5 m. Πόσο έργο παράγεις και πόση ενέργεια απέκτησε το βιβλίο;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η δύναμη που χρειάζεται για σταθερή ανύψωση ισούται με το βάρος:
Η δυναμική ενέργεια που απέκτησε:
Ίδιος αριθμός, και δεν είναι σύμπτωση. Το έργο που παρήγαγες μεταφέρθηκε στο βιβλίο ως δυναμική ενέργεια.
Αν το βιβλίο πέσει, αυτά τα J θα έχουν ξαναγίνει κινητική ενέργεια λίγο πριν φτάσει στο πάτωμα (αν αγνοήσουμε τον αέρα).
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Δύναμη N μετακινεί καρότσι κατά m στη διεύθυνσή της. Πόσο έργο παράγεται;
Τα κατάφερες;
- Να υπολογίζεις έργο από δύναμη και μετατόπιση, και να αναγνωρίζεις πότε είναι μηδέν.
- Να υπολογίζεις κινητική και δυναμική ενέργεια.
- Να συνδέεις το έργο με τη μεταβολή της ενέργειας ενός σώματος.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.