Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πυκνότητα

Γιατί ένα κιλό βαμβάκι πιάνει περισσότερο χώρο από ένα κιλό μολύβι.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσική Β΄ Γυμνασίου, §1.3

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις τη μάζα από το βάρος και από τον όγκο.
  2. Να υπολογίζεις πυκνότητα και να τη χρησιμοποιείς για να αναγνωρίσεις ένα υλικό.
  3. Να προβλέπεις αν κάτι θα επιπλεύσει, συγκρίνοντας πυκνότητες.

«Τι ζυγίζει περισσότερο, ένα κιλό βαμβάκι ή ένα κιλό μολύβι;»

Η ερώτηση είναι παγίδα, και όλοι την ξέρουν: ζυγίζουν το ίδιο.

Η ενδιαφέρουσα ερώτηση όμως είναι η επόμενη: γιατί μας φαίνεται ότι το μολύβι είναι βαρύτερο;

Γιατί όταν σκεφτόμαστε «μολύβι» δεν φανταζόμαστε ένα κιλό — φανταζόμαστε ένα κομμάτι. Και ένα κομμάτι μολύβι σε μέγεθος μαξιλαριού είναι πράγματι πολύ βαρύ.

Αυτό που συγκρίνουμε στο μυαλό μας δεν είναι η μάζα. Είναι η πυκνότητα.

Τρία μεγέθη που μπερδεύονται

ΜέγεθοςΤι είναιΜονάδαΑλλάζει στη Σελήνη;
Μάζαπόση ύλη υπάρχειkgΌχι
Βάροςη δύναμη που την τραβάει η βαρύτηταNΝαι
Όγκοςπόσο χώρο πιάνειm³Όχι

Η πυκνότητα είναι λόγος

ρ=mV\rho = \frac{m}{V}

Διαβάζεται: πόση μάζα υπάρχει σε κάθε μονάδα όγκου.

Μονάδα στο SI: kg/m³. Στην πράξη βολεύει το g/cm³, γιατί δίνει αριθμούς σε ανθρώπινη κλίμακα — το νερό έχει πυκνότητα περίπου 11 g/cm³.

Ίδιος όγκος, ίδια μάζα

Άλλαξε τον τρόπο σύγκρισης. Με ίδιο όγκο διαφέρει η μάζα· με ίδια μάζα διαφέρει ο όγκος.

Τι κρατάμε σταθερό

100 cm³
  • Φελλόςπυκνότητα 0,24 g/cm³24 g
  • Νερόπυκνότητα 1 g/cm³100 g
  • Σίδηροςπυκνότητα 7,8 g/cm³780 g
  • Μόλυβδοςπυκνότητα 11,3 g/cm³1.130 g

Ίδιος όγκος, διαφορετική μάζα. Αυτό εννοούμε όταν λέμε «ο σίδηρος είναι βαρύτερος από τον φελλό».

Επίπλευση

Ένα σώμα επιπλέει σε ένα υγρό όταν έχει μικρότερη πυκνότητα από αυτό.

  • Φελλός (0,240{,}24) σε νερό (11) → επιπλέει
  • Σίδηρος (7,87{,}8) σε νερό (11) → βυθίζεται
  • Λάδι (0,920{,}92) σε νερό → μένει από πάνω

Πώς μετράς όγκο ακανόνιστου σώματος

Ένα κυβάκι μετριέται με χάρακα. Μια πέτρα δεν μετριέται.

Τη βυθίζεις σε ογκομετρικό κύλινδρο με νερό. Η στάθμη ανεβαίνει ακριβώς όσο ο όγκος της πέτρας: τελική στάθμη μείον αρχική.

V=V2−V1V = V_2 - V_1

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ένα κομμάτι μέταλλο έχει μάζα 270 g και όγκο 100 cm³. Τι μέταλλο είναι;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ογκομετρικός κύλινδρος έχει 50 mL νερό. Ρίχνεις μια πέτρα και η στάθμη πάει στα 78 mL. Η πέτρα έχει μάζα 70 g. Πυκνότητα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Πόση μάζα νερού χωράει ένα κουτί 20 cm × 20 cm × 20 cm;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ένας αστροναύτης με μάζα 8080 kg πάει στη Σελήνη. Τι αλλάζει;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Το νερό έχει πυκνότητα 11 g/cm³. Πόση μάζα έχουν 250250 cm³ νερό;

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις τη μάζα από το βάρος και από τον όγκο.
  • Να υπολογίζεις πυκνότητα και να τη χρησιμοποιείς για να αναγνωρίσεις ένα υλικό.
  • Να προβλέπεις αν κάτι θα επιπλεύσει, συγκρίνοντας πυκνότητες.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;