Κινήσεις — ταχύτητα και μετατόπιση

Πόσο περπάτησες και πόσο μακριά έφτασες

Βγαίνεις από το σπίτι, περπατάς $8$ μέτρα μέχρι το περίπτερο και γυρνάς $5$ μέτρα πίσω για να συναντήσεις έναν φίλο.

Πόσο περπάτησες; $13$ μέτρα.

Πόσο μακριά από το σπίτι βρίσκεσαι; $3$ μέτρα.

Οι δύο αριθμοί απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις, και η φυσική τους δίνει διαφορετικά ονόματα: διαδρομή το πρώτο, μετατόπιση το δεύτερο.

Διαδρομή και μετατόπιση

Δύο κομμάτια διαδρομής. Βάλε το δεύτερο να γυρνάει πίσω και δες τι κάνει το καθένα: η διαδρομή μεγαλώνει, η μετατόπιση μικραίνει.

Διαδρομή13 m

Μετατόπιση3 m

Μέση ταχύτητα1,3 m/s

Μετατόπιση ανά χρόνο0,3 m/s

Πρώτο κομμάτι, ως το σημείο8 m

Δεύτερο κομμάτι, ως το σημείο3 m

Συνολικός χρόνος10 s

Μέση ταχύτητα

$$\upsilon = \frac{s}{t}$$

Η ταχύτητα λέει πόσο δρόμο ανά μονάδα χρόνου. Στο SI μετριέται σε μέτρα ανά δευτερόλεπτο.

Προσοχή στη λέξη «μέση»: ένα αυτοκίνητο με μέση ταχύτητα $50$ km/h μπορεί να σταμάτησε δέκα λεπτά σε φανάρι και να έτρεξε με $90$ αλλού. Η μέση ταχύτητα δεν περιγράφει καμία στιγμή — περιγράφει ολόκληρο το ταξίδι.

Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση

Όταν η ταχύτητα δεν αλλάζει, η κίνηση λέγεται ομαλή και η θέση προβλέπεται εύκολα:

$$s = \upsilon \cdot t$$

Σε διάγραμμα θέσης–χρόνου αυτό δίνει ευθεία γραμμή: ίσα διαστήματα σε ίσους χρόνους. Όσο πιο απότομη η ευθεία, τόσο μεγαλύτερη η ταχύτητα.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση