Παραθετικά και σύγκριση

Τι ξέρεις ήδη, και τι προστίθεται

Τα παραθετικά τα ξέρεις από τη Δ΄ Δημοτικού: θετικός (ψηλός), συγκριτικός (ψηλότερος, πιο ψηλός), υπερθετικός σχετικός (ο ψηλότερος) και απόλυτος (ψηλότατος, πολύ ψηλός), τα ανώμαλα (καλός, καλύτερος, άριστος) και ότι το «πιο καλύτερος» είναι λάθος.

Στο Γυμνάσιο προσέχεις τρία πράγματα που δεν φαίνονται στο «ψηλός, ψηλότερος»: με τι συγκρίνεις, τα λόγια παραθετικά, και τα επίθετα που δεν συγκρίνονται καθόλου.

Οι δύο όροι της σύγκρισης

Κάθε σύγκριση έχει δύο όρους:

Το τρένο (α΄ όρος) είναι πιο αργό από το αεροπλάνο (β΄ όρος).

Ο α΄ όρος είναι αυτό για το οποίο μιλάμε. Ο β΄ όρος είναι αυτό με το οποίο το συγκρίνουμε. Ο β΄ όρος δεν έχει πάντα την ίδια μορφή:

Πότε «παρά» και όχι «από»

Το παρά χρειάζεται όταν δεν μπορείς να βάλεις αιτιατική ουσιαστικού μετά το «από». Αυτό γίνεται όταν συγκρίνεις:

• δύο πράξεις: «Καλύτερα να το πεις τώρα παρά να το κρύβεις.»
• δύο επιρρήματα: «Καλύτερα αργά παρά ποτέ.»
• δύο ιδιότητες του ίδιου πράγματος: «Η ταινία ήταν πιο κουραστική παρά τρομακτική.»
• δύο φράσεις με πρόθεση: «Πιο πολύ μου αρέσει στη θάλασσα παρά στο βουνό.»

Με ουσιαστικά δέχονται και τα δύο: «Προτιμώ το τρένο από το αεροπλάνο» και «Προτιμώ το τρένο παρά το αεροπλάνο». Μετά το «παρά» το ουσιαστικό μπαίνει στην ίδια πτώση με τον α΄ όρο.

«Από» ή «παρά»;

Κάθε πρόταση έχει ένα κενό για τον β΄ όρο. Πάτα ποια λέξη ταιριάζει. Όπου στέκουν και οι δύο, η σημείωση το λέει.

Ποια λέξη μπαίνει;

Η ομάδα μας έπαιξε καλύτερα … τη δική σας.

απόπαρά

0 / 7

Ο β΄ όρος στον σχετικό υπερθετικό

Ο σχετικός υπερθετικός συγκρίνει με ένα σύνολο. Το σύνολο μπαίνει συνήθως σε γενική, ή με «από», «ανάμεσα σε», «μεταξύ»:

• «Ο Όλυμπος είναι το ψηλότερο βουνό της Ελλάδας.»
• «Ήταν η πιο γρήγορη από όλες / ανάμεσα σε όλες.»

Τα λόγια παραθετικά

Μερικά επίθετα, συνήθως λόγια, σχηματίζουν παραθετικά με καταλήξεις που ήρθαν από τα αρχαία:

Και μια ομάδα που δεν έχει καν θετικό βαθμό· βγαίνουν από επιρρήματα ή προθέσεις των αρχαίων:

Γι' αυτό λέμε «το ανώτατο όριο», «ο κατώτατος μισθός», «το πλησιέστερο φαρμακείο».

Σωστό ή διπλή σύγκριση;

Πάτα «σωστό» αν η φράση στέκει, ή «λάθος» αν συγκρίνει δύο φορές.

Στέκει;

πολύ καλύτερος

σωστόλάθος

0 / 8

Επίθετα χωρίς παραθετικά

Δεν συγκρίνεται κάθε ιδιότητα. Δεν έχουν παραθετικά τα επίθετα που δηλώνουν:

• ύλη: ξύλινος, χρυσός, μάλλινος
• χρόνο: χθεσινός, καλοκαιρινός, μεσημεριανός
• τόπο ή καταγωγή: κρητικός, θαλασσινός, αθηναϊκός
• σχήμα ή κατάσταση που ή ισχύει ή δεν ισχύει: τετράγωνος, ολόκληρος

Ένα τραπέζι είναι ξύλινο ή δεν είναι· δεν γίνεται «πιο ξύλινο» από άλλο.

Τα παραθετικά των επιρρημάτων

Τα επιρρήματα που βγαίνουν από επίθετα έχουν κι αυτά βαθμούς. Ο μονολεκτικός τύπος είναι ίδιος με τον πληθυντικό ουδετέρου του επιθέτου:

Παραδείγματα

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση