Ψηλός, ψηλότερος, ψηλότατος
Τα παραθετικά: συγκρίνω, και βρίσκω το πιο.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις τους τρεις βαθμούς του επιθέτου: θετικό, συγκριτικό και υπερθετικό.
- Να σχηματίζεις τον συγκριτικό με μία λέξη (ψηλότερος) και με δύο (πιο ψηλός).
- Να ξεχωρίζεις τον σχετικό υπερθετικό (ο πιο ψηλός) από τον απόλυτο (πολύ ψηλός, ψηλότατος).
- Να χρησιμοποιείς σωστά τα ανώμαλα, όπως καλός – καλύτερος – άριστος, χωρίς «πιο καλύτερος».
Τρία δέντρα στην αυλή
Στην αυλή του σχολείου υπάρχουν τρία δέντρα. Η λεμονιά έχει ύψος 3 μέτρα, η συκιά 5 μέτρα και ο πλάτανος 12 μέτρα.
- Η λεμονιά είναι ψηλή.
- Η συκιά είναι ψηλότερη από τη λεμονιά.
- Ο πλάτανος είναι το ψηλότερο δέντρο της αυλής.
Η πρώτη πρόταση λέει μόνο ότι κάτι είναι ψηλό. Η δεύτερη συγκρίνει δύο δέντρα. Η τρίτη βρίσκει ποιο δέντρο ξεπερνάει όλα τα άλλα.
Το επίθετο ψηλός άλλαξε μορφή για να κάνει αυτές τις τρεις δουλειές. Αυτές οι μορφές λέγονται παραθετικά του επιθέτου.
| Βαθμός | Τι κάνει | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| Θετικός | λέει απλώς την ιδιότητα | ψηλός |
| Συγκριτικός | συγκρίνει δύο πράγματα | ψηλότερος, πιο ψηλός |
| Υπερθετικός σχετικός | βρίσκει το πιο… από όλα | ο ψηλότερος, ο πιο ψηλός |
| Υπερθετικός απόλυτος | λέει «πάρα πολύ», χωρίς σύγκριση | ψηλότατος, πολύ ψηλός |
Ο συγκριτικός: ψηλότερος ή πιο ψηλός
Για τον μονολεκτικό συγκριτικό κρατάς το θέμα του επιθέτου και βάζεις -ότερος, -ότερη, -ότερο:
- ψηλ-ός → ψηλότερος, ψηλότερη, ψηλότερο
- ζεστ-ός → ζεστότερος
- ωραί-ος → ωραιότερος
Τα επίθετα σε -ύς παίρνουν -ύτερος: ο βαθύς → βαθύτερος, ο φαρδύς → φαρδύτερος.
Για τον περιφραστικό βάζεις πιο μπροστά από τον θετικό: πιο ψηλός, πιο ζεστός, πιο βαθύς.
Ο συγκριτικός συμφωνεί με το ουσιαστικό, όπως κάθε επίθετο: ένας ψηλότερος πλάτανος, μια ψηλότερη συκιά, ένα ψηλότερο δέντρο.
Ο υπερθετικός: ο πιο ψηλός ή πολύ ψηλός
Ο υπερθετικός έχει δύο είδη, και κάνουν διαφορετική δουλειά.
Ο σχετικός υπερθετικός συγκρίνει με όλους τους άλλους και βρίσκει έναν. Φτιάχνεται με άρθρο + συγκριτικό: ο ψηλότερος, ο πιο ψηλός. Συχνά ακολουθεί «από όλους» ή μια γενική: ο ψηλότερος της τάξης.
Ο απόλυτος υπερθετικός δεν συγκρίνει. Λέει μόνο ότι κάτι έχει την ιδιότητα σε πολύ μεγάλο βαθμό. Φτιάχνεται με -ότατος ή με πολύ: ψηλότατος, πολύ ψηλός, βαθύτατος.
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Στον αγώνα δρόμου η Άννα τερμάτισε σε 10 δευτερόλεπτα, η Ελένη σε 11 και η Μαρία σε 12. Γράψε μια πρόταση με συγκριτικό και μια με σχετικό υπερθετικό.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τα ανώμαλα επίθετα
Μερικά επίθετα δεν ακολουθούν τον κανόνα. Παίρνουν άλλη κατάληξη ή αλλάζουν ολόκληρο θέμα. Αυτά λέγονται ανώμαλα, και τα μαθαίνεις απέξω.
| Θετικός | Συγκριτικός | Υπερθετικός απόλυτος |
|---|---|---|
| καλός | καλύτερος | άριστος |
| κακός | χειρότερος | χείριστος |
| μεγάλος | μεγαλύτερος | μέγιστος |
| μικρός | μικρότερος | ελάχιστος |
| λίγος | λιγότερος | ελάχιστος |
Και σε αυτά ο περιφραστικός είναι πάντα σωστός: πιο καλός, πολύ καλός, πιο μεγάλος, πολύ μεγάλος.
Παράδειγμα 2
Ο Γιάννης έγραψε: «Το δικό μου σχέδιο είναι πιο καλύτερο από του Νίκου.» Πώς το διορθώνεις;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Βρες τον βαθμό
Ο Άκης δοκιμάζει
Ψάξε τα σημάδια: το -ότερος, το -ότατος, το «πιο», το «πολύ» και το άρθρο.
Φτιάξε την πρόταση λέξη λέξη. Μία λέξη στα κομμάτια περισσεύει.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις τους τρεις βαθμούς του επιθέτου: θετικό, συγκριτικό και υπερθετικό.
- Να σχηματίζεις τον συγκριτικό με μία λέξη (ψηλότερος) και με δύο (πιο ψηλός).
- Να ξεχωρίζεις τον σχετικό υπερθετικό (ο πιο ψηλός) από τον απόλυτο (πολύ ψηλός, ψηλότατος).
- Να χρησιμοποιείς σωστά τα ανώμαλα, όπως καλός – καλύτερος – άριστος, χωρίς «πιο καλύτερος».
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.