Ενεργητική και παθητική φωνή
Λύνω και λύνομαι: κάνω ή μου γίνεται.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις τη φωνή του ρήματος από την κατάληξη: -ω για την ενεργητική, -μαι για την παθητική.
- Να ξεχωρίζεις τι σημαίνει ο παθητικός τύπος: μου το κάνει κάποιος άλλος ή το κάνω στον εαυτό μου.
- Να κλίνεις τον ενεστώτα ενός ρήματος στις δύο φωνές, όπως λύνω και λύνομαι.
- Να αναγνωρίζεις τα αποθετικά ρήματα, όπως έρχομαι και κάθομαι, που έχουν μόνο παθητική μορφή.
Πλένω και πλένομαι
Διάβασε αυτή τη μικρή ιστορία:
- Η Άννα πλένει τον σκύλο στην αυλή.
- Ο σκύλος πλένεται με το λάστιχο και κουνάει την ουρά του.
- Στο τέλος η Άννα πλένεται κι αυτή, γιατί γέμισε σαπουνάδες.
Στην πρώτη πρόταση η Άννα κάνει κάτι σε κάποιον άλλον.
Στη δεύτερη ο σκύλος δεν κάνει τίποτα. Κάποιος άλλος τον πλένει.
Στην τρίτη η Άννα κάνει κάτι στον εαυτό της.
Το ρήμα είναι το ίδιο, πλένω. Αλλάζει η κατάληξη: πλένει, πλένεται. Αυτές οι δύο μορφές του ρήματος λέγονται φωνές.
Οι καταλήξεις της παθητικής
Τα περισσότερα ρήματα της παθητικής λήγουν σε -ομαι: λύνομαι, πλένομαι, ντύνομαι, χάνομαι.
Μερικά λήγουν σε -άμαι, -ιέμαι ή -ούμαι: κοιμάμαι, θυμάμαι, αγαπιέμαι, κινούμαι.
Όλα όμως τελειώνουν σε -μαι. Αυτό είναι το σημάδι.
Ο ενεστώτας στις δύο φωνές
| Πρόσωπο | Ενεργητική | Παθητική | Παθητική σε -άμαι |
|---|---|---|---|
| εγώ | λύνω | λύνομαι | κοιμάμαι |
| εσύ | λύνεις | λύνεσαι | κοιμάσαι |
| αυτός, αυτή, αυτό | λύνει | λύνεται | κοιμάται |
| εμείς | λύνουμε | λυνόμαστε | κοιμόμαστε |
| εσείς | λύνετε | λύνεστε | κοιμάστε |
| αυτοί, αυτές, αυτά | λύνουν | λύνονται | κοιμούνται |
Πρόσεξε το εμείς της παθητικής. Ο τόνος κατεβαίνει μία συλλαβή: λύνομαι, αλλά λυνόμαστε. Το ίδιο και χτενίζομαι – χτενιζόμαστε, ντύνομαι – ντυνόμαστε.
Πρόσεξε και το τέλος. Τέσσερα πρόσωπα της παθητικής λήγουν σε -αι: λύνομαι, λύνεσαι, λύνεται, λύνονται.
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Γράψε το «χτενίζω» στην παθητική φωνή, στο «αυτή» και στο «εμείς».
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Φτιάχνουμε πρώτα την παθητική στο «εγώ»: χτενίζω → χτενίζομαι.
Για το «αυτή» βάζουμε -εται, με -αι στο τέλος: «Η Ελένη χτενίζεται.»
Για το «εμείς» βάζουμε -όμαστε. Ο τόνος κατεβαίνει στην κατάληξη: «Εμείς χτενιζόμαστε.»
Τι σημαίνει η παθητική φωνή
Ο τύπος σε -μαι σημαίνει συνήθως ένα από τα δύο:
| Τι σημαίνει | Παράδειγμα |
|---|---|
| Κάποιος άλλος μου το κάνει. | Το ψωμί ψήνεται στον φούρνο. |
| Το κάνω στον εαυτό μου. | Η Ελένη χτενίζεται στον καθρέφτη. |
Το ψωμί δεν ψήνει τίποτα. Κάποιος άλλος το ψήνει. Η Ελένη όμως χτενίζει τον εαυτό της.
Μερικές φορές λέμε και ποιος κάνει την πράξη, με το από: «Το ψωμί ψήνεται από τον φούρναρη.» Αυτή τη σύνταξη θα τη δεις πιο αναλυτικά σε μεγαλύτερη τάξη.
Παράδειγμα 2
«Η γάτα πλένεται στον ήλιο.» «Τα ρούχα πλένονται στο πλυντήριο.» Σε ποια φωνή είναι τα ρήματα, και τι σημαίνουν;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Το «πλένεται» και το «πλένονται» έχουν κατάληξη της παθητικής. Στο «εγώ» θα ήταν πλένομαι, σε -μαι. Και τα δύο είναι στην παθητική φωνή.
Η γάτα γλείφει και καθαρίζει τη γούνα της. Το κάνει στον εαυτό της.
Τα ρούχα δεν κάνουν τίποτα. Τα πλένει το πλυντήριο. Εδώ κάποιος άλλος τους κάνει την πράξη.
Ρήματα μόνο με παθητική μορφή
Μερικά ρήματα λήγουν σε -μαι, αλλά δεν έχουν ενεργητική φωνή:
έρχομαι, κάθομαι, σκέφτομαι, εργάζομαι, θυμάμαι, φοβάμαι
Δεν υπάρχει «έρχω» ούτε «κάθω». Και το νόημά τους είναι ενεργητικό: «Ο Νίκος κάθεται στο θρανίο.» Ο Νίκος κάνει την πράξη, δεν του την κάνει κανείς.
Βρες τη φωνή
Ο Άκης δοκιμάζει
Βάλε στο μυαλό σου το ρήμα στο «εγώ». Τελειώνει σε -ω ή σε -μαι;
Τι σημαίνει το ρήμα;
Διάλεξε μια πρόταση και ρώτα: ποιος κάνει την πράξη, και σε ποιον;
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 10
Ασκήσεις
Γράψε το «δένω» στην παθητική φωνή, στο «εγώ» του ενεστώτα.
Σκαλί 1 από 4 · Για ζέσταμα
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις τη φωνή του ρήματος από την κατάληξη: -ω για την ενεργητική, -μαι για την παθητική.
- Να ξεχωρίζεις τι σημαίνει ο παθητικός τύπος: μου το κάνει κάποιος άλλος ή το κάνω στον εαυτό μου.
- Να κλίνεις τον ενεστώτα ενός ρήματος στις δύο φωνές, όπως λύνω και λύνομαι.
- Να αναγνωρίζεις τα αποθετικά ρήματα, όπως έρχομαι και κάθομαι, που έχουν μόνο παθητική μορφή.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.