Κλίση θηλυκών και ουδετέρων
Η χώρα, η τέχνη, το βουνό, το σχολείο, το γράμμα.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να κλίνεις θηλυκά σε -α και -η, όπως «η χώρα» και «η τέχνη».
- Να κλίνεις ουδέτερα σε -ο και -μα, όπως «το βουνό», «το σχολείο», «το γράμμα».
- Να ξέρεις ότι στα ουδέτερα η ονομαστική, η αιτιατική και η κλητική είναι ίδιες.
- Να γράφεις σωστά τη γενική των -μα: «του γράμματος», «των γραμμάτων».
Τα θηλυκά σε -α και -η
Τα αρσενικά τα κλίνεις ήδη. Τώρα έρχονται τα θηλυκά.
Τα περισσότερα θηλυκά λήγουν σε -α ή σε -η. Οι δύο λέξεις-οδηγοί είναι η χώρα και η τέχνη.
| Πτώση | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | η χώρα | οι χώρες |
| Γενική | της χώρας | των χωρών |
| Αιτιατική | τη χώρα | τις χώρες |
| Κλητική | χώρα | χώρες |
| Πτώση | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | η τέχνη | οι τέχνες |
| Γενική | της τέχνης | των τεχνών |
| Αιτιατική | την τέχνη | τις τέχνες |
| Κλητική | τέχνη | τέχνες |
Στον ενικό, τα θηλυκά κάνουν το ανάποδο από τα αρσενικά σε -ας και -ης. Εκεί το -ς υπήρχε μόνο στην ονομαστική. Εδώ το -ς εμφανίζεται μόνο στη γενική: της χώρας, της τέχνης.
Στον πληθυντικό και τα δύο λήγουν σε -ες, εκτός από τη γενική. Η γενική πληθυντικού λήγει σε -ών και τονίζεται στη λήγουσα: των χωρών, των τεχνών, των θαλασσών.
Υπάρχουν λίγες εξαιρέσεις, όπως η μητέρα – των μητέρων.
Πρόσεξε και το άρθρο: τη χώρα, αλλά την τέχνη. Το -ν μένει όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από φωνήεν ή από κ, π, τ, ξ, ψ, μπ, ντ, γκ, τσ, τζ.
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Γράφεις: «Οι σημαίες πολλών ___ ανέμιζαν στο στάδιο» (η χώρα). Ποια μορφή ταιριάζει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τα ουδέτερα σε -ο
Τα ουδέτερα έχουν το άρθρο το. Εδώ έχεις δύο οδηγούς σε -ο: το βουνό και το σχολείο.
| Πτώση | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | το βουνό | τα βουνά |
| Γενική | του βουνού | των βουνών |
| Αιτιατική | το βουνό | τα βουνά |
| Κλητική | βουνό | βουνά |
| Πτώση | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | το σχολείο | τα σχολεία |
| Γενική | του σχολείου | των σχολείων |
| Αιτιατική | το σχολείο | τα σχολεία |
| Κλητική | σχολείο | σχολεία |
Οι καταλήξεις είναι ίδιες: -ο, -ου, -α, -ων. Η διαφορά είναι στον τόνο: το βουνό τονίζεται στη λήγουσα, το σχολείο στην παραλήγουσα. Και στις δύο λέξεις ο τόνος μένει στη θέση του σε όλες τις πτώσεις.
Τα ουδέτερα σε -μα
Το γράμμα λήγει σε -α, αλλά δεν κλίνεται σαν τη χώρα. Είναι ουδέτερο, και στις περισσότερες πτώσεις μεγαλώνει κατά μία συλλαβή.
| Πτώση | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | το γράμμα | τα γράμματα |
| Γενική | του γράμματος | των γραμμάτων |
| Αιτιατική | το γράμμα | τα γράμματα |
| Κλητική | γράμμα | γράμματα |
Έτσι κλίνονται και το σώμα, το κύμα, το χρώμα, το όνομα, το πρόβλημα.
Ο τόνος στα ελληνικά δεν πηγαίνει ποτέ πιο πίσω από την προπαραλήγουσα. Γι' αυτό, όταν η λέξη μεγαλώνει, ο τόνος μετακινείται: το όνομα, του ονόματος.
Στη γενική πληθυντικού ο τόνος πηγαίνει πάντα στην παραλήγουσα: των γραμμάτων, των ονομάτων.
Παράδειγμα 2
Γράφεις για τα ονόματα των παιδιών της τάξης σου. Πώς λέγεται η γενική ενικού και η γενική πληθυντικού του «το όνομα»;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κάθε λέξη στον οδηγό της
Ο Άκης δοκιμάζει
Κοίτα πρώτα το άρθρο. Μετά την κατάληξη. Και διάλεξε ποια λέξη-οδηγό ακολουθεί.
Τώρα φτιάξε εσύ τις μορφές. Πρόσεξε: καμιά φορά το θέμα αλλάζει τόνο.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να κλίνεις θηλυκά σε -α και -η, όπως «η χώρα» και «η τέχνη».
- Να κλίνεις ουδέτερα σε -ο και -μα, όπως «το βουνό», «το σχολείο», «το γράμμα».
- Να ξέρεις ότι στα ουδέτερα η ονομαστική, η αιτιατική και η κλητική είναι ίδιες.
- Να γράφεις σωστά τη γενική των -μα: «του γράμματος», «των γραμμάτων».
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.