Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επιρρηματικοί προσδιορισμοί

Τόπος, χρόνος, τρόπος, αιτία, σκοπός: επίρρημα, προθετική φράση ή πτώση.

30 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Νεοελληνική Γλώσσα Β΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα · Γραμματική Νέας Ελληνικής Γλώσσας Α΄, Β΄, Γ΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις το επίρρημα (μέρος του λόγου) από τον επιρρηματικό προσδιορισμό (λειτουργία).
  2. Να αναγνωρίζεις επιρρηματικούς προσδιορισμούς τόπου, χρόνου, τρόπου, ποσού, αιτίας και σκοπού.
  3. Να βρίσκεις τις μορφές τους: επίρρημα, προθετική φράση, πτώση ουσιαστικού, μετοχή, πρόταση.
  4. Να ξεχωρίζεις πότε μια προθετική φράση δεν είναι επιρρηματικός προσδιορισμός.

Τι ξέρεις ήδη, και τι προστίθεται

Από τη Δ΄ Δημοτικού ξέρεις τα επιρρήματα: άκλιτες λέξεις που απαντούν στα πού; πότε; πώς; πόσο; (εδώ, χθες, γρήγορα, πολύ).

Τώρα κοίτα την ίδια πληροφορία ειπωμένη με πέντε διαφορετικές μορφές:

  • Θα σου τηλεφωνήσω αύριο. (επίρρημα)
  • Θα σου τηλεφωνήσω μετά το μάθημα. (προθετική φράση)
  • Θα σου τηλεφωνήσω την Τρίτη. (ουσιαστικό σε αιτιατική)
  • Γυρίζοντας σπίτι, θα σου τηλεφωνήσω. (μετοχή)
  • Θα σου τηλεφωνήσω όταν τελειώσω. (πρόταση)

Όλα απαντούν στο πότε; και όλα κάνουν την ίδια δουλειά: προσδιορίζουν το ρήμα ως προς τον χρόνο. Μόνο το πρώτο όμως είναι επίρρημα.

Τα είδη

Το είδος του επιρρηματικού προσδιορισμού το βγάζεις από την ερώτηση που απαντάει:

ΕίδοςΕρώτησηΠαραδείγματα
τόπουπού; από πού; προς τα πού;έξω · στο πάρκο · από τη Λάρισα
χρόνουπότε; πόσο καιρό;χθες · τον Μάρτιο · για δύο εβδομάδες
τρόπουπώς;προσεκτικά · με προσοχή · ψιθυρίζοντας
ποσούπόσο;πολύ · τρία κιλά · κατά δέκα λεπτά
αιτίαςγιατί; από τι;από τη χαρά του · εξαιτίας της βροχής
σκοπούγια ποιο σκοπό;για τις εξετάσεις · για να μάθει

Υπάρχουν και άλλα, πιο σπάνια: εναντίωσης («Παρά τη βροχή, ο αγώνας έγινε»), προϋπόθεσης («Δέχτηκε με έναν όρο»), αναφοράς («Στα μαθηματικά είναι πολύ καλή»).

Η ίδια πρόθεση, άλλη σχέση

Η πρόθεση δεν σου λέει μόνη της το είδος. Το «με», το «από» και το «για» κάνουν πολλές δουλειές:

ΠρόθεσηΠρότασηΕρώτησηΕίδος
μεΉρθε με το λεωφορείο.με τι μέσο;τρόπου (μέσο)
Δούλευε με κέφι.πώς;τρόπου
Πήγε με τη γιαγιά του.με ποιον;συνοδείας
απόΉρθε από την Κρήτη.από πού;τόπου
Τρέμει από το κρύο.γιατί;αιτίας
Περιμένω από το πρωί.από πότε;χρόνου
γιαΈφυγε για τη Ρόδο.προς τα πού;τόπου
Θα λείψω για μια εβδομάδα.πόσο καιρό;χρόνου
Μαζεύει χρήματα για ένα ποδήλατο.για ποιο σκοπό;σκοπού

Ίδια πρόθεση, άλλη δουλειά

Πάτα μια φράση και μετά τι κάνει στην πρόταση. Μην κοιτάς την πρόθεση· κάνε την ερώτηση στο ρήμα: πού; πότε; γιατί; για ποιο σκοπό; σε ποιον;

Ήρθε.Τρέμει.Περιμένω.Μαζεύει.Έδωσε.

Πάτα ένα κομμάτι της πρότασης

0 / 7 σωστά

Τι λέει ο προσδιορισμός;

Διάλεξε πρόταση και μετά το είδος του επιρρηματικού προσδιορισμού που γράφεται μετά το βελάκι. Κάνε την ερώτηση στο ρήμα.

Πρόταση

Βρήκες 0 από 6

Είδος

Είδος

Ποια μορφή έχει;

Όλα είναι επιρρηματικοί προσδιορισμοί. Πάτα τη μορφή τους: επίρρημα, προθετική φράση, ουσιαστικό χωρίς πρόθεση, ή πρόταση και μετοχή.

Τι μορφή έχει ο προσδιορισμός;

Περπατούσε παντού.

0 από 8

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Βρες τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς, το είδος και τη μορφή τους: «Την Κυριακή πήγαμε με τα ποδήλατα ως τη λίμνη για να δούμε τα φλαμίνγκο.»

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Είναι επιρρηματικός προσδιορισμός το «με το καπέλο» στις προτάσεις: α) «Βγήκε με το καπέλο του παππού.» β) «Είδες τον κύριο με το καπέλο;»

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 3

Ξαναγράψε την πρόταση «Όταν τελείωσε το μάθημα, βγήκαμε στην αυλή» με τρεις άλλες μορφές για τον χρόνο.

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο επίρρημα και στον επιρρηματικό προσδιορισμό;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Τι είδους επιρρηματικός προσδιορισμός είναι το «με τα πόδια»; «Πήγαμε στο σχολείο με τα πόδια.»

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις το επίρρημα (μέρος του λόγου) από τον επιρρηματικό προσδιορισμό (λειτουργία).
  • Να αναγνωρίζεις επιρρηματικούς προσδιορισμούς τόπου, χρόνου, τρόπου, ποσού, αιτίας και σκοπού.
  • Να βρίσκεις τις μορφές τους: επίρρημα, προθετική φράση, πτώση ουσιαστικού, μετοχή, πρόταση.
  • Να ξεχωρίζεις πότε μια προθετική φράση δεν είναι επιρρηματικός προσδιορισμός.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;