Επιρρηματικοί προσδιορισμοί
Τόπος, χρόνος, τρόπος, αιτία, σκοπός: επίρρημα, προθετική φράση ή πτώση.
30 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις το επίρρημα (μέρος του λόγου) από τον επιρρηματικό προσδιορισμό (λειτουργία).
- Να αναγνωρίζεις επιρρηματικούς προσδιορισμούς τόπου, χρόνου, τρόπου, ποσού, αιτίας και σκοπού.
- Να βρίσκεις τις μορφές τους: επίρρημα, προθετική φράση, πτώση ουσιαστικού, μετοχή, πρόταση.
- Να ξεχωρίζεις πότε μια προθετική φράση δεν είναι επιρρηματικός προσδιορισμός.
Τι ξέρεις ήδη, και τι προστίθεται
Από τη Δ΄ Δημοτικού ξέρεις τα επιρρήματα: άκλιτες λέξεις που απαντούν στα πού; πότε; πώς; πόσο; (εδώ, χθες, γρήγορα, πολύ).
Τώρα κοίτα την ίδια πληροφορία ειπωμένη με πέντε διαφορετικές μορφές:
- Θα σου τηλεφωνήσω αύριο. (επίρρημα)
- Θα σου τηλεφωνήσω μετά το μάθημα. (προθετική φράση)
- Θα σου τηλεφωνήσω την Τρίτη. (ουσιαστικό σε αιτιατική)
- Γυρίζοντας σπίτι, θα σου τηλεφωνήσω. (μετοχή)
- Θα σου τηλεφωνήσω όταν τελειώσω. (πρόταση)
Όλα απαντούν στο πότε; και όλα κάνουν την ίδια δουλειά: προσδιορίζουν το ρήμα ως προς τον χρόνο. Μόνο το πρώτο όμως είναι επίρρημα.
Τα είδη
Το είδος του επιρρηματικού προσδιορισμού το βγάζεις από την ερώτηση που απαντάει:
| Είδος | Ερώτηση | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| τόπου | πού; από πού; προς τα πού; | έξω · στο πάρκο · από τη Λάρισα |
| χρόνου | πότε; πόσο καιρό; | χθες · τον Μάρτιο · για δύο εβδομάδες |
| τρόπου | πώς; | προσεκτικά · με προσοχή · ψιθυρίζοντας |
| ποσού | πόσο; | πολύ · τρία κιλά · κατά δέκα λεπτά |
| αιτίας | γιατί; από τι; | από τη χαρά του · εξαιτίας της βροχής |
| σκοπού | για ποιο σκοπό; | για τις εξετάσεις · για να μάθει |
Υπάρχουν και άλλα, πιο σπάνια: εναντίωσης («Παρά τη βροχή, ο αγώνας έγινε»), προϋπόθεσης («Δέχτηκε με έναν όρο»), αναφοράς («Στα μαθηματικά είναι πολύ καλή»).
Η ίδια πρόθεση, άλλη σχέση
Η πρόθεση δεν σου λέει μόνη της το είδος. Το «με», το «από» και το «για» κάνουν πολλές δουλειές:
| Πρόθεση | Πρόταση | Ερώτηση | Είδος |
|---|---|---|---|
| με | Ήρθε με το λεωφορείο. | με τι μέσο; | τρόπου (μέσο) |
| Δούλευε με κέφι. | πώς; | τρόπου | |
| Πήγε με τη γιαγιά του. | με ποιον; | συνοδείας | |
| από | Ήρθε από την Κρήτη. | από πού; | τόπου |
| Τρέμει από το κρύο. | γιατί; | αιτίας | |
| Περιμένω από το πρωί. | από πότε; | χρόνου | |
| για | Έφυγε για τη Ρόδο. | προς τα πού; | τόπου |
| Θα λείψω για μια εβδομάδα. | πόσο καιρό; | χρόνου | |
| Μαζεύει χρήματα για ένα ποδήλατο. | για ποιο σκοπό; | σκοπού |
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Βρες τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς, το είδος και τη μορφή τους: «Την Κυριακή πήγαμε με τα ποδήλατα ως τη λίμνη για να δούμε τα φλαμίνγκο.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Είναι επιρρηματικός προσδιορισμός το «με το καπέλο» στις προτάσεις: α) «Βγήκε με το καπέλο του παππού.» β) «Είδες τον κύριο με το καπέλο;»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 3
Ξαναγράψε την πρόταση «Όταν τελείωσε το μάθημα, βγήκαμε στην αυλή» με τρεις άλλες μορφές για τον χρόνο.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις το επίρρημα (μέρος του λόγου) από τον επιρρηματικό προσδιορισμό (λειτουργία).
- Να αναγνωρίζεις επιρρηματικούς προσδιορισμούς τόπου, χρόνου, τρόπου, ποσού, αιτίας και σκοπού.
- Να βρίσκεις τις μορφές τους: επίρρημα, προθετική φράση, πτώση ουσιαστικού, μετοχή, πρόταση.
- Να ξεχωρίζεις πότε μια προθετική φράση δεν είναι επιρρηματικός προσδιορισμός.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.