Επιρρήματα
Πού, πότε, πώς, πόσο: οι λέξεις που δεν αλλάζουν ποτέ.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να βρίσκεις τα επιρρήματα σε μια πρόταση, ρωτώντας πού; πότε; πώς; πόσο;
- Να χωρίζεις τα επιρρήματα σε τοπικά, χρονικά, τροπικά και ποσοτικά.
- Να φτιάχνεις επιρρήματα από επίθετα, σε -α και σε -ως: καλός → καλά, ευτυχής → ευτυχώς.
- Να ξεχωρίζεις το επίρρημα «καλά» από το επίθετο «τα καλά», κοιτώντας αν πάει με ρήμα ή με ουσιαστικό.
Πού, πότε, πώς, πόσο
Διάβασε αυτές τις δύο προτάσεις:
Χθες η Ελένη έπαιξε έξω. Έτρεξε γρήγορα και κουράστηκε πολύ.
Οι τέσσερις λέξεις με τα μαύρα γράμματα λένε κάτι παραπάνω για το ρήμα:
- Πότε έπαιξε; Χθες.
- Πού έπαιξε; Έξω.
- Πώς έτρεξε; Γρήγορα.
- Πόσο κουράστηκε; Πολύ.
Αυτές οι λέξεις λέγονται επιρρήματα. Το όνομα το λέει: στέκονται επί του ρήματος, δηλαδή δίπλα του, και το εξηγούν.
Τα περισσότερα επιρρήματα απαντούν σε μία από τέσσερις ερωτήσεις. Από την ερώτηση παίρνουν και το όνομά τους:
| Είδος | Ερώτηση | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| Τοπικά | πού; | εδώ, εκεί, πάνω, κάτω, μέσα, έξω, μπροστά, πίσω, κοντά, μακριά, παντού |
| Χρονικά | πότε; | τώρα, σήμερα, χθες, αύριο, νωρίς, πάντα, ποτέ, αμέσως, ύστερα |
| Τροπικά | πώς; | καλά, έτσι, γρήγορα, σιγά, μαζί, όμορφα, ξαφνικά |
| Ποσοτικά | πόσο; | πολύ, λίγο, αρκετά, τόσο, καθόλου, σχεδόν |
Υπάρχουν και λίγα ακόμα, όπως το ναι, το όχι και το ίσως. Αυτά θα τα δεις σε μεγαλύτερη τάξη.
Τα ποσοτικά πάνε συχνά και με επίθετο ή με άλλο επίρρημα: πολύ ψηλός, τόσο γρήγορα. Τα είδες ήδη στα παραθετικά: «πολύ ψηλός» είναι απόλυτος υπερθετικός.
Η ερώτηση είναι στην πρόταση
Μερικά επιρρήματα κάνουν δύο δουλειές. Το αργά είναι ένα από αυτά:
- «Ο Γιάννης ήρθε αργά στο σπίτι.» Πότε ήρθε; Αργά, όχι νωρίς. Εδώ είναι χρονικό.
- «Η χελώνα περπατάει αργά.» Πώς περπατάει; Αργά, όχι γρήγορα. Εδώ είναι τροπικό.
Γι' αυτό δεν ψάχνεις τη λέξη σε μια λίστα. Κάνεις την ερώτηση στο ρήμα της πρότασης.
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Βρες τα επιρρήματα και πες τι είδους είναι: «Αύριο θα ξυπνήσουμε νωρίς και θα περπατήσουμε σιγά ως το ποτάμι. Εκεί το νερό είναι πολύ κρύο.»
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Βρίσκουμε τα ρήματα: θα ξυπνήσουμε, θα περπατήσουμε, είναι.
Κάνουμε τις ερωτήσεις στο πρώτο ρήμα. Πότε θα ξυπνήσουμε; Αύριο, και νωρίς. Δύο χρονικά επιρρήματα.
Πώς θα περπατήσουμε; Σιγά. Είναι τροπικό.
Πού είναι κρύο το νερό; Εκεί. Είναι τοπικό.
Πόσο κρύο είναι; Πολύ. Είναι ποσοτικό, και πάει με το επίθετο «κρύο».
Οι λέξεις που δεν αλλάζουν
Το επίθετο αλλάζει μορφή για να ταιριάξει με το ουσιαστικό: ο γρήγορος σκύλος, η γρήγορη γάτα, τα γρήγορα άλογα.
Το επίρρημα δεν αλλάζει για να ταιριάξει με τις άλλες λέξεις:
- Ο σκύλος τρέχει γρήγορα.
- Οι γάτες τρέχουν γρήγορα.
- Χθες το άλογο έτρεξε γρήγορα.
Άλλαξε το γένος, ο αριθμός, ο χρόνος του ρήματος. Το «γρήγορα» έμεινε ίδιο.
Από το επίθετο στο επίρρημα
Πολλά τροπικά επιρρήματα βγαίνουν από επίθετα. Ο πιο συχνός τρόπος: κρατάς το θέμα του επιθέτου και βάζεις -α. Ο τόνος μένει στην ίδια συλλαβή.
| Επίθετο | Επίρρημα |
|---|---|
| καλός | καλά |
| γρήγορος | γρήγορα |
| όμορφος | όμορφα |
| ήσυχος | ήσυχα |
| ωραίος | ωραία |
Τα επίθετα σε -ύς δίνουν -ιά: βαθύς → βαθιά, μακρύς → μακριά.
Ένας δεύτερος τρόπος, πιο παλιός, δίνει -ως. Τον βρίσκεις σε επίθετα σε -ής: ακριβής → ακριβώς, συνεχής → συνεχώς. Και σε λέξεις που τις λες κάθε μέρα: ευτυχώς, δυστυχώς, αμέσως.
Μερικά επιρρήματα έχουν και τις δύο μορφές, με το ίδιο νόημα: βέβαια και βεβαίως.
Παράδειγμα 2
Ο Νίκος είναι προσεκτικός στο ποδήλατο. Γράψε πώς οδηγεί, με ένα επίρρημα που βγαίνει από το «προσεκτικός».
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Το επίθετο είναι προσεκτικός. Κρατάμε το θέμα: προσεκτικ-.
Βάζουμε -α και αφήνουμε τον τόνο στη θέση του: προσεκτικά.
Γράφουμε: «Ο Νίκος οδηγεί προσεκτικά.»
Ελέγχουμε ότι δεν αλλάζει: «Οι φίλες του οδηγούν κι αυτές προσεκτικά.»
Καλά ή τα καλά;
Βάλε κάθε επίρρημα στη θέση του
Ο Άκης δοκιμάζει
Κάνε την ερώτηση: πού, πότε, πώς ή πόσο; Αυτή που ταιριάζει είναι η ομάδα.
Κοίτα τη λέξη σε -α. Πάει με το ρήμα ή με το ουσιαστικό;
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 10
Ασκήσεις
Βρες το επίρρημα και πες τι είδους είναι: «Ο σκύλος γάβγισε δυνατά όλη τη νύχτα.»
Σκαλί 1 από 4 · Για ζέσταμα
Τα κατάφερες;
- Να βρίσκεις τα επιρρήματα σε μια πρόταση, ρωτώντας πού; πότε; πώς; πόσο;
- Να χωρίζεις τα επιρρήματα σε τοπικά, χρονικά, τροπικά και ποσοτικά.
- Να φτιάχνεις επιρρήματα από επίθετα, σε -α και σε -ως: καλός → καλά, ευτυχής → ευτυχώς.
- Να ξεχωρίζεις το επίρρημα «καλά» από το επίθετο «τα καλά», κοιτώντας αν πάει με ρήμα ή με ουσιαστικό.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.