Επιρρήματα
Πού, πότε, πώς, πόσο: οι λέξεις που δεν αλλάζουν ποτέ.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να βρίσκεις τα επιρρήματα σε μια πρόταση, ρωτώντας πού; πότε; πώς; πόσο;
- Να χωρίζεις τα επιρρήματα σε τοπικά, χρονικά, τροπικά και ποσοτικά.
- Να φτιάχνεις επιρρήματα από επίθετα, σε -α και σε -ως: καλός → καλά, ευτυχής → ευτυχώς.
- Να ξεχωρίζεις το επίρρημα «καλά» από το επίθετο «τα καλά», κοιτώντας αν πάει με ρήμα ή με ουσιαστικό.
Πού, πότε, πώς, πόσο
Διάβασε αυτές τις δύο προτάσεις:
Χθες η Ελένη έπαιξε έξω. Έτρεξε γρήγορα και κουράστηκε πολύ.
Οι τέσσερις λέξεις με τα μαύρα γράμματα λένε κάτι παραπάνω για το ρήμα:
- Πότε έπαιξε; Χθες.
- Πού έπαιξε; Έξω.
- Πώς έτρεξε; Γρήγορα.
- Πόσο κουράστηκε; Πολύ.
Αυτές οι λέξεις λέγονται επιρρήματα. Το όνομα το λέει: στέκονται επί του ρήματος, δηλαδή δίπλα του, και το εξηγούν.
Τα περισσότερα επιρρήματα απαντούν σε μία από τέσσερις ερωτήσεις. Από την ερώτηση παίρνει και το όνομά του:
| Είδος | Ερώτηση | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| Τοπικά | πού; | εδώ, εκεί, πάνω, κάτω, μέσα, έξω, μπροστά, πίσω, κοντά, μακριά, παντού |
| Χρονικά | πότε; | τώρα, σήμερα, χθες, αύριο, νωρίς, πάντα, ποτέ, αμέσως, ύστερα |
| Τροπικά | πώς; | καλά, έτσι, γρήγορα, σιγά, μαζί, όμορφα, ξαφνικά |
| Ποσοτικά | πόσο; | πολύ, λίγο, αρκετά, τόσο, καθόλου, σχεδόν |
Υπάρχουν και λίγα ακόμα, όπως το ναι, το όχι και το ίσως. Αυτά θα τα δεις σε μεγαλύτερη τάξη.
Τα ποσοτικά πάνε συχνά και με επίθετο ή με άλλο επίρρημα: πολύ ψηλός, τόσο γρήγορα. Τα είδες ήδη στα παραθετικά: «πολύ ψηλός» είναι απόλυτος υπερθετικός.
Η ερώτηση είναι στην πρόταση
Μερικά επιρρήματα κάνουν δύο δουλειές. Το αργά είναι ένα από αυτά:
- «Ο Γιάννης ήρθε αργά στο σπίτι.» Πότε ήρθε; Αργά, όχι νωρίς. Εδώ είναι χρονικό.
- «Η χελώνα περπατάει αργά.» Πώς περπατάει; Αργά, όχι γρήγορα. Εδώ είναι τροπικό.
Γι' αυτό δεν ψάχνεις τη λέξη σε μια λίστα. Κάνεις την ερώτηση στο ρήμα της πρότασης.
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Βρες τα επιρρήματα και πες τι είδους είναι: «Αύριο θα ξυπνήσουμε νωρίς και θα περπατήσουμε σιγά ως το ποτάμι. Εκεί το νερό είναι πολύ κρύο.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Οι λέξεις που δεν αλλάζουν
Το επίθετο αλλάζει μορφή για να ταιριάξει με το ουσιαστικό: ο γρήγορος σκύλος, η γρήγορη γάτα, τα γρήγορα άλογα.
Το επίρρημα δεν αλλάζει ποτέ:
- Ο σκύλος τρέχει γρήγορα.
- Οι γάτες τρέχουν γρήγορα.
- Χθες το άλογο έτρεξε γρήγορα.
Άλλαξε το γένος, ο αριθμός, ο χρόνος του ρήματος. Το «γρήγορα» έμεινε ίδιο.
Από το επίθετο στο επίρρημα
Πολλά τροπικά επιρρήματα βγαίνουν από επίθετα. Ο πιο συχνός τρόπος: κρατάς το θέμα του επιθέτου και βάζεις -α. Ο τόνος μένει στην ίδια συλλαβή.
| Επίθετο | Επίρρημα |
|---|---|
| καλός | καλά |
| γρήγορος | γρήγορα |
| όμορφος | όμορφα |
| ήσυχος | ήσυχα |
| ωραίος | ωραία |
Τα επίθετα σε -ύς δίνουν -ιά: βαθύς → βαθιά, μακρύς → μακριά.
Ένας δεύτερος τρόπος, πιο παλιός, δίνει -ως. Τον βρίσκεις σε επίθετα σε -ής: ακριβής → ακριβώς, συνεχής → συνεχώς. Και σε λέξεις που τις λες κάθε μέρα: ευτυχώς, δυστυχώς, αμέσως.
Μερικά επιρρήματα έχουν και τις δύο μορφές, με το ίδιο νόημα: βέβαια και βεβαίως.
Παράδειγμα 2
Ο Νίκος είναι προσεκτικός στο ποδήλατο. Γράψε πώς οδηγεί, με ένα επίρρημα που βγαίνει από το «προσεκτικός».
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Καλά ή τα καλά;
Βάλε κάθε επίρρημα στη θέση του
Ο Άκης δοκιμάζει
Κάνε την ερώτηση: πού, πότε, πώς ή πόσο; Αυτή που ταιριάζει είναι η ομάδα.
Κοίτα τη λέξη σε -α. Πάει με το ρήμα ή με το ουσιαστικό;
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να βρίσκεις τα επιρρήματα σε μια πρόταση, ρωτώντας πού; πότε; πώς; πόσο;
- Να χωρίζεις τα επιρρήματα σε τοπικά, χρονικά, τροπικά και ποσοτικά.
- Να φτιάχνεις επιρρήματα από επίθετα, σε -α και σε -ως: καλός → καλά, ευτυχής → ευτυχώς.
- Να ξεχωρίζεις το επίρρημα «καλά» από το επίθετο «τα καλά», κοιτώντας αν πάει με ρήμα ή με ουσιαστικό.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Ανοίγει σε δική του σελίδα — εκεί ζει η επανάληψη.