Έχω γράψει: οι συντελεσμένοι χρόνοι
Παρακείμενος, υπερσυντέλικος, συντελεσμένος μέλλοντας.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να σχηματίζεις τον παρακείμενο, τον υπερσυντέλικο και τον συντελεσμένο μέλλοντα με «έχω», «είχα», «θα έχω» και τον τύπο «γράψει».
- Να γράφεις σωστά τον τύπο που ακολουθεί, πάντα με -ει: έχουμε γράψει, έχω δει.
- Να ξέρεις πότε μπαίνει ο καθένας: αποτέλεσμα τώρα, πριν από κάτι άλλο στο παρελθόν, πριν από μια στιγμή στο μέλλον.
Έχω τελειώσει
Η Άννα μπαίνει στην κουζίνα και ρωτάει: «Μπορώ να βγω στην αυλή; Έχω τελειώσει τα μαθήματά μου.»
Τα μαθήματα τελείωσαν λίγο πριν. Αυτό που μετράει όμως είναι το τώρα: η Άννα είναι ελεύθερη.
Στο προηγούμενο μάθημα είδες δύο τρόπους να βλέπεις μια πράξη: κάτι που κρατάει (έγραφα) και κάτι που γίνεται μία φορά (έγραψα). Εδώ υπάρχει και τρίτος: κάτι που έχει τελειώσει, και κοιτάμε το αποτέλεσμα.
Αυτός ο τρόπος λέγεται συντελεσμένος. Οι τρεις χρόνοι που τον λένε λέγονται συντελεσμένοι χρόνοι.
Η κλίση
| Πρόσωπο | Παρακείμενος | Υπερσυντέλικος | Συντελεσμένος μέλλοντας |
|---|---|---|---|
| εγώ | έχω γράψει | είχα γράψει | θα έχω γράψει |
| εσύ | έχεις γράψει | είχες γράψει | θα έχεις γράψει |
| αυτός, αυτή, αυτό | έχει γράψει | είχε γράψει | θα έχει γράψει |
| εμείς | έχουμε γράψει | είχαμε γράψει | θα έχουμε γράψει |
| εσείς | έχετε γράψει | είχατε γράψει | θα έχετε γράψει |
| αυτοί, αυτές, αυτά | έχουν γράψει | είχαν γράψει | θα έχουν γράψει |
Πρόσεξε τη στήλη: το «γράψει» δεν αλλάζει ποτέ.
Το «γράψει»: πάντα με -ει
Ο τύπος «γράψει» λέγεται απαρέμφατο. Τον φτιάχνεις από το στιγμιαίο θέμα, αυτό που βρήκες στο προηγούμενο μάθημα, και την κατάληξη -ει:
| Ρήμα | Στιγμιαίο θέμα | Απαρέμφατο |
|---|---|---|
| γράφω | γράψ- | γράψει |
| διαβάζω | διαβάσ- | διαβάσει |
| παίζω | παίξ- | παίξει |
| λύνω | λύσ- | λύσει |
Και τα ρήματα που αλλάζουν ολόκληρο θέμα έχουν το ίδιο τέλος:
- βλέπω – έχω δει
- τρώω – έχω φάει
- πίνω – έχω πιει
- πηγαίνω – έχω πάει
- έρχομαι – έχω έρθει
Πότε μπαίνει ο καθένας
Παρακείμενος: έγινε πριν, μετράει τώρα
«Έχω χάσει τα κλειδιά μου και δεν μπορώ να μπω.»
Τα κλειδιά χάθηκαν κάποια στιγμή πριν. Το αποτέλεσμα όμως είναι τώρα: στέκεσαι έξω από την πόρτα.
Ο παρακείμενος λέει και τι έχεις κάνει στη ζωή σου: «Έχω πάει τρεις φορές στην Κρήτη.»
Υπερσυντέλικος: πριν από κάτι άλλο στο παρελθόν
«Όταν φτάσαμε στον σταθμό, το τρένο είχε φύγει.»
Εδώ υπάρχουν δύο γεγονότα στο παρελθόν. Πρώτα έφυγε το τρένο. Μετά φτάσαμε εμείς. Το πιο παλιό από τα δύο μπαίνει στον υπερσυντέλικο.
Συντελεσμένος μέλλοντας: πριν από μια στιγμή στο μέλλον
«Ως τις οκτώ θα έχω τελειώσει την εργασία.»
Οι οκτώ είναι στο μέλλον. Η εργασία θα είναι έτοιμη πριν από αυτή τη στιγμή.
| Χρόνος | Τύπος | Τι λέει |
|---|---|---|
| Παρακείμενος | έχω γράψει | έγινε πριν, και το αποτέλεσμα μετράει τώρα |
| Υπερσυντέλικος | είχα γράψει | είχε γίνει πριν από κάτι άλλο στο παρελθόν |
| Συντελεσμένος μέλλοντας | θα έχω γράψει | θα έχει γίνει πριν από μια στιγμή στο μέλλον |
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Συμπλήρωσε με το «αρχίζω»: «Όταν ο Νίκος έφτασε στο σινεμά, η ταινία ___ .»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Συμπλήρωσε με το «χάνω»: «___ τα κλειδιά μου και δεν μπορώ να μπω.» «Χθες στο πάρκο ___ τα κλειδιά μου.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ποιος χρόνος ταιριάζει;
Ο Άκης δοκιμάζει
Βρες τη στιγμή που κοιτάζει η πρόταση: τώρα, κάποιο άλλο γεγονός στο παρελθόν, ή μια ώρα στο μέλλον;
Φτιάξε την πρόταση
Πρόσεξε τη δεύτερη λέξη του χρόνου. Μένει πάντα σε -ει, όποιο κι αν είναι το πρόσωπο.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να σχηματίζεις τον παρακείμενο, τον υπερσυντέλικο και τον συντελεσμένο μέλλοντα με «έχω», «είχα», «θα έχω» και τον τύπο «γράψει».
- Να γράφεις σωστά τον τύπο που ακολουθεί, πάντα με -ει: έχουμε γράψει, έχω δει.
- Να ξέρεις πότε μπαίνει ο καθένας: αποτέλεσμα τώρα, πριν από κάτι άλλο στο παρελθόν, πριν από μια στιγμή στο μέλλον.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.