Διαβάζω την ετικέτα
Συστατικά, διατροφικός πίνακας, ημερομηνίες και αλλεργιογόνα.
35 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να βρίσκεις σε μια ετικέτα τα υποχρεωτικά στοιχεία: όνομα, συστατικά, αλλεργιογόνα, ποσότητα, ημερομηνία, διατροφικό πίνακα.
- Να συμπεραίνεις από τη σειρά των συστατικών ποιο υπάρχει σε μεγαλύτερη ποσότητα.
- Να ξεχωρίζεις το «Ανάλωση έως» από το «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» και να αποφασίζεις τι κάνεις με ένα τρόφιμο.
- Να συγκρίνεις δύο προϊόντα ανά 100 g και να μετατρέπεις τη ζάχαρη μιας μερίδας σε κύβους.
Η πίσω πλευρά του κουτιού
Στο μπροστινό μέρος μιας συσκευασίας δημητριακών βλέπεις χαμογελαστά παιδιά, φρούτα, στάχυα, και φράσεις όπως «με δημητριακά ολικής άλεσης» ή «πηγή βιταμινών». Αυτό είναι διαφήμιση. Η αλήθεια για το τι έχει μέσα βρίσκεται στην πίσω πλευρά, γραμμένη μικρά: η ετικέτα.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το τι γράφει υποχρεωτικά μια ετικέτα τροφίμου το ορίζει κοινός κανονισμός για όλες τις χώρες, ο Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011. Έτσι, ό,τι μάθεις εδώ ισχύει και για ένα προϊόν από την Ιταλία ή τη Γερμανία.
Τι γράφει υποχρεωτικά
Σε ένα συσκευασμένο τρόφιμο πρέπει να βρεις:
- την ονομασία του τροφίμου (τι είναι, όχι μόνο η μάρκα),
- τον κατάλογο συστατικών,
- τα αλλεργιογόνα, τονισμένα μέσα στον κατάλογο,
- την καθαρή ποσότητα (π.χ. 500 g, 1 L),
- την ημερομηνία ανάλωσης,
- τις συνθήκες διατήρησης (π.χ. «διατηρείται στο ψυγείο, 0–4 °C»),
- το όνομα και τη διεύθυνση της επιχείρησης,
- τη χώρα προέλευσης, όπου απαιτείται,
- τη διατροφική δήλωση (τον διατροφικό πίνακα),
- οδηγίες χρήσης, αν χωρίς αυτές δεν ξέρεις πώς να το χρησιμοποιήσεις.
Ο κατάλογος συστατικών
Τα συστατικά γράφονται με φθίνουσα σειρά βάρους: πρώτο αυτό που μπήκε σε μεγαλύτερη ποσότητα, τελευταίο αυτό που μπήκε σε μικρότερη.
Πάρε μια κρέμα φουντουκιού με ετικέτα:
Ζάχαρη, φυτικά έλαια, φουντούκια (13%), κακάο άπαχο, γάλα σε σκόνη άπαχο, γαλακτωματοποιητής: λεκιθίνες (σόγια), άρωμα.
Τι μαθαίνουμε:
- Το πρώτο συστατικό είναι η ζάχαρη. Το προϊόν έχει περισσότερη ζάχαρη από οτιδήποτε άλλο.
- Τα φουντούκια, που πρωταγωνιστούν στην εικόνα, είναι μόλις . Όταν ένα συστατικό αναφέρεται στο όνομα ή στην εικόνα, η ετικέτα πρέπει να γράφει και το ποσοστό του.
- Τα φουντούκια, το γάλα και η σόγια είναι τονισμένα: είναι αλλεργιογόνα.
Τα 14 αλλεργιογόνα
Για κάποιους ανθρώπους, ακόμη και λίγη ποσότητα από ορισμένα τρόφιμα μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Γι' αυτό η ΕΕ έχει ορίσει 14 αλλεργιογόνα που πρέπει να ξεχωρίζουν μέσα στον κατάλογο συστατικών — με έντονα γράμματα, κεφαλαία ή άλλο χρώμα:
- σιτηρά που περιέχουν γλουτένη (σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη, βρώμη)
- καρκινοειδή (γαρίδες, καβούρια, αστακός)
- αυγά
- ψάρια
- αράπικα φιστίκια
- σόγια
- γάλα (και η λακτόζη)
- καρποί με κέλυφος (αμύγδαλα, φουντούκια, καρύδια, φιστίκια Αιγίνης, κάσιους…)
- σέλινο
- μουστάρδα
- σουσάμι
- διοξείδιο του θείου και θειώδη (συντηρητικά, π.χ. σε αποξηραμένα φρούτα και κρασί)
- λούπινο
- μαλάκια (χταπόδι, καλαμάρι, μύδια)
Η φράση «Μπορεί να περιέχει ίχνη από…» σημαίνει ότι το προϊόν φτιάχτηκε σε χώρο όπου υπάρχει και το αλλεργιογόνο. Δεν είναι συστατικό, αλλά για κάποιον με σοβαρή αλλεργία είναι λόγος να μην το φάει.

Τα αλλεργιογόνα πρέπει να δηλώνονται και στα μη συσκευασμένα τρόφιμα: στον φούρνο, στο ζαχαροπλαστείο, στο εστιατόριο. Αν έχεις αλλεργία, ρωτάς πάντα.
Η ημερομηνία: δύο διαφορετικά μηνύματα
| Αναγραφή | Τι σημαίνει | Σε τι τη βλέπεις | Μετά την ημερομηνία |
|---|---|---|---|
| «Ανάλωση έως» | όριο ασφάλειας | ευπαθή τρόφιμα: φρέσκο κρέας, κιμάς, φρέσκο ψάρι, έτοιμες σαλάτες | δεν τρώγεται, ακόμη κι αν φαίνεται και μυρίζει καλά |
| «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» | όριο ποιότητας | ζυμαρικά, ρύζι, κονσέρβες, μπισκότα, σοκολάτα | συνήθως τρώγεται, αν η συσκευασία είναι άθικτη και φυλάχτηκε σωστά· μπορεί να έχει χάσει γεύση ή τραγανότητα |
Οι δύο αναγραφές διαφέρουν γιατί στα ευπαθή τρόφιμα τα επικίνδυνα μικρόβια μπορεί να πολλαπλασιαστούν χωρίς να αλλάξουν τη μυρωδιά ή την όψη. Στα ξερά και στα κονσερβοποιημένα, με τον καιρό αλλάζει κυρίως η ποιότητα.
Και μια σημαντική λεπτομέρεια: όταν ανοίξεις τη συσκευασία, συχνά ισχύει άλλη οδηγία, π.χ. «μετά το άνοιγμα καταναλώστε εντός 3 ημερών».
Ο διατροφικός πίνακας
Η διατροφική δήλωση δίνει πάντα τις τιμές ανά 100 g (ή ανά 100 ml για υγρά), και μερικές φορές ανά μερίδα. Υποχρεωτικά γράφει:
| Ανά 100 g | Τι σημαίνει |
|---|---|
| Ενέργεια (kJ / kcal) | πόσο «καύσιμο» δίνει |
| Λιπαρά | όλο το λίπος |
| — εκ των οποίων κορεσμένα | το λίπος που θέλουμε λιγότερο |
| Υδατάνθρακες | όλοι οι υδατάνθρακες |
| — εκ των οποίων σάκχαρα | η ζάχαρη, προστιθέμενη και φυσική |
| Πρωτεΐνες | |
| Αλάτι |
Συχνά γράφει και φυτικές ίνες, που είναι προαιρετικές.
Το «ανά 100 g» είναι το εργαλείο σύγκρισης: βάζει δύο προϊόντα στην ίδια ζυγαριά, όποιο κι αν είναι το μέγεθος της συσκευασίας τους. Το «ανά μερίδα» σε βοηθά να δεις τι τρως πραγματικά — αρκεί η μερίδα της συσκευασίας να είναι όσο τρως εσύ. Συχνά είναι μικρότερη.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Δημητριακά πρωινού: ο πίνακας γράφει σάκχαρα 24 g ανά 100 g, και η μερίδα της συσκευασίας είναι 30 g. Ο Πέτρος βάζει στο μπολ του περίπου 60 g. Πόση ζάχαρη τρώει, και πόσοι κύβοι είναι αυτό;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Σάκχαρα στη μερίδα της συσκευασίας: g.
Ο Πέτρος τρώει διπλή μερίδα: g σάκχαρα.
Ένας κύβος ζάχαρης είναι περίπου 4 g: , δηλαδή σχεδόν τέσσερις κύβους.
Πρόσεξε το σημείο που «ξεγελάει»: αν κοίταζε μόνο τη στήλη «ανά μερίδα», θα έβλεπε 7,2 g και θα νόμιζε ότι αυτό τρώει. Η μερίδα της ετικέτας δεν είναι απαραίτητα η δική σου.
Παράδειγμα 2
Δύο δημητριακά στο ράφι. Α: σάκχαρα 28 g, φυτικές ίνες 3 g, αλάτι 0,9 g ανά 100 g, συσκευασία 375 g. Β: σάκχαρα 9 g, φυτικές ίνες 10 g, αλάτι 0,4 g ανά 100 g, συσκευασία 500 g. Ποιο είναι καλύτερη επιλογή για καθημερινό πρωινό;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Σύγκρινε ανά 100 g, όχι ανά συσκευασία. Τα διαφορετικά μεγέθη συσκευασίας δεν παίζουν ρόλο εδώ.
Σάκχαρα: το Α έχει πάνω από τριπλάσια ().
Φυτικές ίνες: το Β έχει πάνω από τριπλάσιες (), άρα χορταίνει περισσότερο. Αλάτι: το Β έχει λιγότερο από το μισό.
Απόφαση: το Β, για καθημερινό πρωινό. Το Α δεν είναι «απαγορευμένο» — ταιριάζει περισσότερο στην κορυφή της πυραμίδας, για πού και πού.
Παράδειγμα 3
Σήμερα είναι 12 Οκτωβρίου. Στο σπίτι βρίσκεις: κιμά με «Ανάλωση έως 11/10», ένα πακέτο μακαρόνια κλειστό με «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από 09/2026», και ένα ανοιγμένο βάζο σάλτσας με «Μετά το άνοιγμα, στο ψυγείο, εντός 5 ημερών» που το άνοιξες στις 2 Οκτωβρίου. Τι κάνεις με το καθένα;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Κιμάς: «Ανάλωση έως» σημαίνει όριο ασφάλειας, και πέρασε χθες. Πετιέται, όσο καλά κι αν μυρίζει.
Μακαρόνια: «κατά προτίμηση πριν», ξερό προϊόν, κλειστή συσκευασία. Πέρασε η ημερομηνία ποιότητας, αλλά αν δεν έχουν έντομα ή υγρασία τρώγονται κανονικά.
Σάλτσα: ανοίχτηκε στις 2/10 και η οδηγία δίνει 5 μέρες, δηλαδή ως τις 7/10. Είναι 12/10: πέρασαν δέκα μέρες. Πετιέται, ό,τι κι αν γράφει η ημερομηνία του κλειστού βάζου.
Κανόνας: η ημερομηνία του καπακιού ισχύει μόνο όσο είναι κλειστό. Μετά το άνοιγμα μετράει η οδηγία «μετά το άνοιγμα». Ένα κομμάτι χαρτοταινία με την ημερομηνία ανοίγματος πάνω στο βάζο λύνει το πρόβλημα.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Πόσα αλλεργιογόνα πρέπει να ξεχωρίζουν στις ετικέτες τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση;
Τα κατάφερες;
- Να βρίσκεις σε μια ετικέτα τα υποχρεωτικά στοιχεία: όνομα, συστατικά, αλλεργιογόνα, ποσότητα, ημερομηνία, διατροφικό πίνακα.
- Να συμπεραίνεις από τη σειρά των συστατικών ποιο υπάρχει σε μεγαλύτερη ποσότητα.
- Να ξεχωρίζεις το «Ανάλωση έως» από το «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» και να αποφασίζεις τι κάνεις με ένα τρόφιμο.
- Να συγκρίνεις δύο προϊόντα ανά 100 g και να μετατρέπεις τη ζάχαρη μιας μερίδας σε κύβους.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.