Μετάβαση στο περιεχόμενο

Διαβάζω την ετικέτα

Συστατικά, διατροφικός πίνακας, ημερομηνίες και αλλεργιογόνα.

35 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να βρίσκεις σε μια ετικέτα τα υποχρεωτικά στοιχεία: όνομα, συστατικά, αλλεργιογόνα, ποσότητα, ημερομηνία, διατροφικό πίνακα.
  2. Να συμπεραίνεις από τη σειρά των συστατικών ποιο υπάρχει σε μεγαλύτερη ποσότητα.
  3. Να ξεχωρίζεις το «Ανάλωση έως» από το «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» και να αποφασίζεις τι κάνεις με ένα τρόφιμο.
  4. Να συγκρίνεις δύο προϊόντα ανά 100 g και να μετατρέπεις τη ζάχαρη μιας μερίδας σε κύβους.

Η πίσω πλευρά του κουτιού

Στο μπροστινό μέρος μιας συσκευασίας δημητριακών βλέπεις χαμογελαστά παιδιά, φρούτα, στάχυα, και φράσεις όπως «με δημητριακά ολικής άλεσης» ή «πηγή βιταμινών». Αυτό είναι διαφήμιση. Η αλήθεια για το τι έχει μέσα βρίσκεται στην πίσω πλευρά, γραμμένη μικρά: η ετικέτα.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το τι γράφει υποχρεωτικά μια ετικέτα τροφίμου το ορίζει κοινός κανονισμός για όλες τις χώρες, ο Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011. Έτσι, ό,τι μάθεις εδώ ισχύει και για ένα προϊόν από την Ιταλία ή τη Γερμανία.

Τι γράφει υποχρεωτικά

Σε ένα συσκευασμένο τρόφιμο πρέπει να βρεις:

  1. την ονομασία του τροφίμου (τι είναι, όχι μόνο η μάρκα),
  2. τον κατάλογο συστατικών,
  3. τα αλλεργιογόνα, τονισμένα μέσα στον κατάλογο,
  4. την καθαρή ποσότητα (π.χ. 500 g, 1 L),
  5. την ημερομηνία ανάλωσης,
  6. τις συνθήκες διατήρησης (π.χ. «διατηρείται στο ψυγείο, 0–4 °C»),
  7. το όνομα και τη διεύθυνση της επιχείρησης,
  8. τη χώρα προέλευσης, όπου απαιτείται,
  9. τη διατροφική δήλωση (τον διατροφικό πίνακα),
  10. οδηγίες χρήσης, αν χωρίς αυτές δεν ξέρεις πώς να το χρησιμοποιήσεις.

Ο κατάλογος συστατικών

Τα συστατικά γράφονται με φθίνουσα σειρά βάρους: πρώτο αυτό που μπήκε σε μεγαλύτερη ποσότητα, τελευταίο αυτό που μπήκε σε μικρότερη.

Πάρε μια κρέμα φουντουκιού με ετικέτα:

Ζάχαρη, φυτικά έλαια, φουντούκια (13%), κακάο άπαχο, γάλα σε σκόνη άπαχο, γαλακτωματοποιητής: λεκιθίνες (σόγια), άρωμα.

Τι μαθαίνουμε:

  • Το πρώτο συστατικό είναι η ζάχαρη. Το προϊόν έχει περισσότερη ζάχαρη από οτιδήποτε άλλο.
  • Τα φουντούκια, που πρωταγωνιστούν στην εικόνα, είναι μόλις 13%13\%. Όταν ένα συστατικό αναφέρεται στο όνομα ή στην εικόνα, η ετικέτα πρέπει να γράφει και το ποσοστό του.
  • Τα φουντούκια, το γάλα και η σόγια είναι τονισμένα: είναι αλλεργιογόνα.

Τα 14 αλλεργιογόνα

Για κάποιους ανθρώπους, ακόμη και λίγη ποσότητα από ορισμένα τρόφιμα μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Γι' αυτό η ΕΕ έχει ορίσει 14 αλλεργιογόνα που πρέπει να ξεχωρίζουν μέσα στον κατάλογο συστατικών — με έντονα γράμματα, κεφαλαία ή άλλο χρώμα:

  1. σιτηρά που περιέχουν γλουτένη (σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη, βρώμη)
  2. καρκινοειδή (γαρίδες, καβούρια, αστακός)
  3. αυγά
  4. ψάρια
  5. αράπικα φιστίκια
  6. σόγια
  7. γάλα (και η λακτόζη)
  8. καρποί με κέλυφος (αμύγδαλα, φουντούκια, καρύδια, φιστίκια Αιγίνης, κάσιους…)
  9. σέλινο
  10. μουστάρδα
  11. σουσάμι
  12. διοξείδιο του θείου και θειώδη (συντηρητικά, π.χ. σε αποξηραμένα φρούτα και κρασί)
  13. λούπινο
  14. μαλάκια (χταπόδι, καλαμάρι, μύδια)

Η φράση «Μπορεί να περιέχει ίχνη από…» σημαίνει ότι το προϊόν φτιάχτηκε σε χώρο όπου υπάρχει και το αλλεργιογόνο. Δεν είναι συστατικό, αλλά για κάποιον με σοβαρή αλλεργία είναι λόγος να μην το φάει.

Ένα κομμάτι συσκευασίας γεμάτο μικρά γράμματα: ο κατάλογος συστατικών του ίδιου γλυκού σε πολλές γλώσσες, η καθεμιά με τη συντομογραφία της χώρας μέσα σε κύκλο. Κάποιες λέξεις είναι υπογραμμισμένες.
Ο κατάλογος συστατικών ενός σοκολατένιου γλυκού που πουλιέται σε πολλές χώρες της ΕΕ, γραμμένος σε όλες τις γλώσσες τους. Σε κάθε γλώσσα το πρώτο συστατικό είναι η ζάχαρη. Και σε κάθε γλώσσα είναι υπογραμμισμένα τα ίδια αλλεργιογόνα: ο ορός γάλακτος, η σόγια, το φουντούκι. Αυτό κάνει ο κοινός κανονισμός: η ετικέτα λέει τα ίδια σε όποια χώρα κι αν βρίσκεσαι.Φωτογραφία: Ratzer · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Τα αλλεργιογόνα πρέπει να δηλώνονται και στα μη συσκευασμένα τρόφιμα: στον φούρνο, στο ζαχαροπλαστείο, στο εστιατόριο. Αν έχεις αλλεργία, ρωτάς πάντα.

Η ημερομηνία: δύο διαφορετικά μηνύματα

ΑναγραφήΤι σημαίνειΣε τι τη βλέπειςΜετά την ημερομηνία
«Ανάλωση έως»όριο ασφάλειαςευπαθή τρόφιμα: φρέσκο κρέας, κιμάς, φρέσκο ψάρι, έτοιμες σαλάτεςδεν τρώγεται, ακόμη κι αν φαίνεται και μυρίζει καλά
«Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από»όριο ποιότηταςζυμαρικά, ρύζι, κονσέρβες, μπισκότα, σοκολάτασυνήθως τρώγεται, αν η συσκευασία είναι άθικτη και φυλάχτηκε σωστά· μπορεί να έχει χάσει γεύση ή τραγανότητα

Οι δύο αναγραφές διαφέρουν γιατί στα ευπαθή τρόφιμα τα επικίνδυνα μικρόβια μπορεί να πολλαπλασιαστούν χωρίς να αλλάξουν τη μυρωδιά ή την όψη. Στα ξερά και στα κονσερβοποιημένα, με τον καιρό αλλάζει κυρίως η ποιότητα.

Και μια σημαντική λεπτομέρεια: όταν ανοίξεις τη συσκευασία, συχνά ισχύει άλλη οδηγία, π.χ. «μετά το άνοιγμα καταναλώστε εντός 3 ημερών».

Ποια ημερομηνία θα έγραφε;

Για κάθε προϊόν, μάντεψε τι αναγραφή είναι πιο πιθανό να έχει η ετικέτα του.

Τι θα έγραφε η ετικέτα;

Κιμάς

0 από 8

Ο διατροφικός πίνακας

Η διατροφική δήλωση δίνει πάντα τις τιμές ανά 100 g (ή ανά 100 ml για υγρά), και μερικές φορές ανά μερίδα. Υποχρεωτικά γράφει:

Ανά 100 gΤι σημαίνει
Ενέργεια (kJ / kcal)πόσο «καύσιμο» δίνει
Λιπαράόλο το λίπος
— εκ των οποίων κορεσμένατο λίπος που θέλουμε λιγότερο
Υδατάνθρακεςόλοι οι υδατάνθρακες
— εκ των οποίων σάκχαραη ζάχαρη, προστιθέμενη και φυσική
Πρωτεΐνες
Αλάτι

Συχνά γράφει και φυτικές ίνες, που είναι προαιρετικές.

Το «ανά 100 g» είναι το εργαλείο σύγκρισης: βάζει δύο προϊόντα στην ίδια ζυγαριά, όποιο κι αν είναι το μέγεθος της συσκευασίας τους. Το «ανά μερίδα» σε βοηθά να δεις τι τρως πραγματικά — αρκεί η μερίδα της συσκευασίας να είναι όσο τρως εσύ. Συχνά είναι μικρότερη.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Δημητριακά πρωινού: ο πίνακας γράφει σάκχαρα 24 g ανά 100 g, και η μερίδα της συσκευασίας είναι 30 g. Ο Πέτρος βάζει στο μπολ του περίπου 60 g. Πόση ζάχαρη τρώει, και πόσοι κύβοι είναι αυτό;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Δύο δημητριακά στο ράφι. Α: σάκχαρα 28 g, φυτικές ίνες 3 g, αλάτι 0,9 g ανά 100 g, συσκευασία 375 g. Β: σάκχαρα 9 g, φυτικές ίνες 10 g, αλάτι 0,4 g ανά 100 g, συσκευασία 500 g. Ποιο είναι καλύτερη επιλογή για καθημερινό πρωινό;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 3

Σήμερα είναι 12 Οκτωβρίου. Στο σπίτι βρίσκεις: κιμά με «Ανάλωση έως 11/10», ένα πακέτο μακαρόνια κλειστό με «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από 09/2026», και ένα ανοιγμένο βάζο σάλτσας με «Μετά το άνοιγμα, στο ψυγείο, εντός 5 ημερών» που το άνοιξες στις 2 Οκτωβρίου. Τι κάνεις με το καθένα;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Ο κατάλογος συστατικών ενός μπισκότου ξεκινά: «Αλεύρι σίτου, ζάχαρη, φυτικά έλαια, βούτυρο…». Τι συμπεραίνεις;

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Πόσα αλλεργιογόνα πρέπει να ξεχωρίζουν στις ετικέτες τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Τα κατάφερες;

  • Να βρίσκεις σε μια ετικέτα τα υποχρεωτικά στοιχεία: όνομα, συστατικά, αλλεργιογόνα, ποσότητα, ημερομηνία, διατροφικό πίνακα.
  • Να συμπεραίνεις από τη σειρά των συστατικών ποιο υπάρχει σε μεγαλύτερη ποσότητα.
  • Να ξεχωρίζεις το «Ανάλωση έως» από το «Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» και να αποφασίζεις τι κάνεις με ένα τρόφιμο.
  • Να συγκρίνεις δύο προϊόντα ανά 100 g και να μετατρέπεις τη ζάχαρη μιας μερίδας σε κύβους.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;