Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μείγματα και θερμοκρασία

Πώς φτιάχνουμε και πώς χωρίζουμε ένα μείγμα, και πώς μετράμε πόσο ζεστό είναι κάτι.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Δ΄ Δημοτικού, 3 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να φτιάχνεις μείγματα από στερεά και υγρά, και να αναγνωρίζεις ένα διάλυμα.
  2. Να διαλέγεις τον σωστό τρόπο για να χωρίσεις ένα μείγμα: με το χέρι, με μαγνήτη, με κόσκινο ή με φίλτρο.
  3. Να εξηγείς γιατί τα χέρια μας δεν μετράνε σωστά πόσο ζεστό είναι κάτι.
  4. Να διαβάζεις ένα θερμόμετρο σε βαθμούς Κελσίου.

Ανακατεύω υλικά

Μια σαλάτα με λάχανο και καρότο είναι μείγμα. Το ίδιο και η φακή με το ρύζι στο ίδιο βάζο, το νερό με το κακάο, το λάδι με το ξίδι στη σαλάτα. Μείγμα φτιάχνεις όταν ανακατεύεις δύο ή περισσότερα υλικά.

Τι ανακατεύειςΠαράδειγμα
στερεό με στερεόσιτάρι με ρύζι, άμμος με ρινίσματα σιδήρου
υγρό με στερεόνερό με ζάχαρη, νερό με αλεύρι
υγρό με υγρόνερό με οινόπνευμα, νερό με λάδι

Δοκίμασε δύο ποτήρια νερό. Στο ένα ρίξε μια κουταλιά αλεύρι και στο άλλο μια κουταλιά μαγειρική σόδα, και ανακάτεψε. Περίμενε λίγο. Το αλεύρι θολώνει το νερό και σιγά σιγά κάθεται στον πάτο. Η σόδα χάνεται: το νερό ξαναγίνεται διάφανο, σαν να μην έριξες τίποτα.

Το ίδιο με τα υγρά: το λάδι μένει πάνω από το νερό σε ξεχωριστή στρώση, ενώ το οινόπνευμα ανακατεύεται τόσο καλά που δεν το ξεχωρίζεις.

Πώς χωρίζω ένα μείγμα

Ο παππούς έσπασε το κομπολόι του, και οι χάντρες χάθηκαν στην άμμο. Πώς θα τις ξαναβρεί; Για κάθε μείγμα διαλέγεις τον τρόπο ανάλογα με το σε τι διαφέρουν τα υλικά του:

ΤρόποςΠότε τον χρησιμοποιείςΠαράδειγμα
Με το χέριτα κομμάτια είναι μεγάλα και φαίνονταιμήλα από αχλάδια
Με μαγνήτητο ένα υλικό είναι σιδερένιοκαρφίτσες από άμμο
Με κόσκινοτο ένα υλικό είναι πολύ πιο μικρόαλάτι από ρύζι
Με φίλτροένα στερεό που δεν διαλύθηκε σε υγρόάμμος από νερό

Το χωρισμό με φίλτρο τον λέμε διήθηση. Χρησιμοποιείς ένα διηθητικό χαρτί, όπως το φίλτρο της καφετιέρας: το νερό περνάει από τις μικρές τρύπες του, η άμμος μένει πάνω.

Ο Άκης δοκιμάζει

Διάλεξε ένα μείγμα και δοκίμασε κάθε τρόπο. Κάποιοι δουλεύουν, κάποιοι όχι, και η εξήγηση λέει γιατί.

Πώς θα το χωρίσεις;

Διάλεξε ένα μείγμα και μετά έναν τρόπο. Θα δεις αν δουλεύει και γιατί.

Το μείγμα

Βρήκες 0 από 5

Ο τρόπος

Ο τρόπος

Για άλλους τρόπους χωρισμού, όπως η εξάτμιση που ξαναβγάζει το αλάτι από το αλατόνερο, θα μάθεις στην Ε΄, στην ενότητα Μείγματα.

Πόσο ζεστό είναι;

Η Αριάδνη λέει ότι έχει πυρετό. Ο μπαμπάς βάζει το χέρι στο μέτωπό της και λέει όχι. Ποιος έχει δίκιο;

Κάνε αυτό το πείραμα. Βάλε το ένα χέρι σε μια λεκάνη με ζεστό νερό και το άλλο σε μια λεκάνη με κρύο, για μισό λεπτό. Μετά βάλε και τα δύο σε μια λεκάνη με χλιαρό νερό. Το ένα χέρι το νιώθει κρύο, το άλλο ζεστό, κι όμως είναι το ίδιο νερό.

Τα χέρια μας λοιπόν ξεγελιούνται. Γι' αυτό οι άνθρωποι έφτιαξαν το θερμόμετρο: μετράει πόσο θερμό ή πόσο ψυχρό είναι ένα σώμα, πάντα με τον ίδιο τρόπο. Όσο πιο θερμό, τόσο πιο ψηλή η θερμοκρασία του.

Το 1742 ο Σουηδός επιστήμονας Κέλσιος έφτιαξε ένα θερμόμετρο σαν αυτά που έχουμε σήμερα. Από τότε μετράμε σε βαθμούς Κελσίου και γράφουμε °C.

Διάβασε το θερμόμετρο

Σύρε τη θερμοκρασία. Βρες τη θερμοκρασία του σώματός σου, της τάξης, του νερού που βράζει.

Η θερμοκρασία20 βαθμοί ΚελσίουΝερό

Υπάρχουν πολλά θερμόμετρα, για άλλη δουλειά το καθένα: το ιατρικό, που το βάζεις στη μασχάλη για λίγα λεπτά, το θερμόμετρο δωματίου στον τοίχο, και το θερμόμετρο εργαστηρίου, που βυθίζεται σε υγρά.

Ένα διάφανο ποτήρι με νερό και παγάκια πάνω σε ξύλινο τραπέζι. Μέσα του, ένα θερμόμετρο με κόκκινη στήλη και αριθμούς από 10 κάτω από το μηδέν ως 20.
Θερμόμετρο μέσα σε νερό με παγάκια. Η κόκκινη στήλη έχει κατέβει κοντά στο μηδέν. Αν περιμένεις να λιώσουν τα παγάκια, θα δεις τη στήλη να ανεβαίνει σιγά σιγά, ως τη θερμοκρασία του δωματίου.Φωτογραφία: Ulflund · CC0 · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1

Σε ένα βάζο έχουν ανακατευτεί καρφίτσες, φασόλια και αλάτι. Πώς θα τα χωρίσεις και τα τρία;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Ένα ποτήρι ζεστό νερό έχει 6060 °C. Το αφήνεις στο τραπέζι μιας τάξης που έχει 2020 °C. Τι θα δείχνει το θερμόμετρο μετά από μία ώρα;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

ΔιάλεξεΆσκηση 1 από 7
Τι είναι μείγμα;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 7

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Γράψε τέσσερις τρόπους για να χωρίσεις ένα μείγμα.

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να φτιάχνεις μείγματα από στερεά και υγρά, και να αναγνωρίζεις ένα διάλυμα.
  • Να διαλέγεις τον σωστό τρόπο για να χωρίσεις ένα μείγμα: με το χέρι, με μαγνήτη, με κόσκινο ή με φίλτρο.
  • Να εξηγείς γιατί τα χέρια μας δεν μετράνε σωστά πόσο ζεστό είναι κάτι.
  • Να διαβάζεις ένα θερμόμετρο σε βαθμούς Κελσίου.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;