Μείγματα και διαχωρισμός
Πώς ξεχωρίζεις πράγματα που έχουν ανακατευτεί.
15 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Φυσικά Ε΄ Δημοτικού, §2
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις ομογενή από ετερογενή μείγματα.
- Να διαλέγεις μέθοδο διαχωρισμού με βάση τη διαφορά των συστατικών.
- Να εξηγείς τι κάνει το φιλτράρισμα και τι η εξάτμιση.
- Να καταλαβαίνεις ότι το διαλυμένο υλικό δεν εξαφανίζεται.
Ανακατεύεις, αλλά δεν αλλάζεις
Όταν φτιάχνεις μείγμα, τα υλικά μπαίνουν μαζί αλλά μένουν αυτά που ήταν.
Η άμμος στο νερό είναι ακόμα άμμος. Το αλάτι στο νερό είναι ακόμα αλάτι — γι' αυτό το νερό είναι αλμυρό.
Και επειδή δεν άλλαξαν, μπορούν να ξαναχωριστούν.
Δύο είδη μειγμάτων
| Είδος | Τι βλέπεις | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| Ετερογενές | ξεχωρίζεις τα συστατικά με το μάτι | άμμος + νερό, σαλάτα |
| Ομογενές (διάλυμα) | φαίνεται ένα πράγμα | αλάτι + νερό, ζάχαρη + νερό |
Κάθε μέθοδος εκμεταλλεύεται μια διαφορά
Γιατί το φιλτράρισμα αποτυγχάνει στο αλατόνερο
Η εξάτμιση στην πράξη
Οι αλυκές είναι ρηχές λεκάνες με θαλασσινό νερό. Ο ήλιος εξατμίζει το νερό και το αλάτι μένει.
Αυτό δεν είναι εργαστηριακό κόλπο — είναι ένας από τους παλαιότερους τρόπους να βγάλει ο άνθρωπος αλάτι, εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Έχεις ζάχαρη ανακατεμένη με νερό. Πώς παίρνεις πίσω τη ζάχαρη;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Πρώτα: τι είδους μείγμα είναι; Η ζάχαρη διαλύεται, άρα είναι διάλυμα — δεν φαίνεται.
Το φιλτράρισμα αποκλείεται: τα διαλυμένα κομματάκια περνάνε.
Η διαφορά που μπορώ να εκμεταλλευτώ: το νερό εξατμίζεται, η ζάχαρη όχι.
Εξάτμιση. Αφήνω το διάλυμα σε ζέστη· το νερό φεύγει, η ζάχαρη μένει.
Παράδειγμα 2
Πώς θα χωρίσεις καρφίτσες που έπεσαν σε ένα μπολ με ρύζι;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τι διαφέρει; Οι καρφίτσες είναι από ατσάλι, που περιέχει σίδηρο. Το ρύζι όχι.
Θα δούλευε το κόσκινο; Δύσκολα: οι καρφίτσες είναι λεπτές και μακριές, και κάποιες θα γλιστρούσαν από τις τρύπες μαζί με το ρύζι.
Ο μαγνήτης εκμεταλλεύεται μια πολύ πιο καθαρή διαφορά. (Προσοχή: ο μαγνήτης δεν τραβάει όλα τα μέταλλα· τραβάει τον σίδηρο.)
Περνάς τον μαγνήτη πάνω από το μπολ: οι καρφίτσες πηδάνε πάνω του, το ρύζι μένει ανέγγιχτο.
Παράδειγμα 3
Ένα ποτήρι νερό ζυγίζει 200 g. Διαλύεις 10 g αλάτι. Πόσο ζυγίζει τώρα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το αλάτι δεν φαίνεται πια. Εξαφανίστηκε;
Όχι. Διαλύθηκε — τα κομματάκια του σκορπίστηκαν μέσα στο νερό, αλλά είναι όλα εκεί.
γραμμάρια.
Αυτό είναι μια από τις πιο σημαντικές ιδέες της φυσικής: η ύλη δεν χάνεται. Αλλάζει μορφή, μετακινείται, διαλύεται — αλλά το βάρος μένει.
Έλεγχος: αν εξατμίσεις όλο το νερό, θα ξαναβρείς ακριβώς g αλάτι.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πώς χωρίζεις φακές από αλεύρι;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις ομογενή από ετερογενή μείγματα.
- Να διαλέγεις μέθοδο διαχωρισμού με βάση τη διαφορά των συστατικών.
- Να εξηγείς τι κάνει το φιλτράρισμα και τι η εξάτμιση.
- Να καταλαβαίνεις ότι το διαλυμένο υλικό δεν εξαφανίζεται.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.