Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ενέργεια και οι μορφές της

Δεν χάνεται και δεν φτιάχνεται — αλλάζει ρούχα.

15 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσικά Ε΄ Δημοτικού, §3

Θα μάθεις να

  1. Να αναγνωρίζεις τις βασικές μορφές ενέργειας.
  2. Να περιγράφεις μια συσκευή ως μετατροπή ενέργειας από μορφή σε μορφή.
  3. Να εξηγείς ότι η ενέργεια δεν δημιουργείται και δεν καταστρέφεται.
  4. Να αναγνωρίζεις πού πάει η ενέργεια που «χάνεται».

Η ενέργεια αλλάζει ρούχα

Η ενέργεια είναι η ικανότητα να γίνει κάτι: να κινηθεί, να ζεσταθεί, να ανάψει, να ακουστεί.

Δεν είναι ένα υλικό. Είναι κάτι που περνάει από αντικείμενο σε αντικείμενο και αλλάζει μορφή.

ΜορφήΠού τη βλέπεις
Κινητικήό,τι κινείται: ποδήλατο, άνεμος, νερό
Δυναμικήό,τι είναι ψηλά ή τεντωμένο: βιβλίο σε ράφι, τεντωμένο λάστιχο
Θερμικήζέστη: φωτιά, καλοριφέρ
Φωτεινήφως: ήλιος, λάμπα
Ηχητικήήχος: ηχείο, φωνή
Ηλεκτρικήρεύμα: πρίζα, μπαταρία
Χημικήαποθηκευμένη σε τροφή, καύσιμα, μπαταρίες

Κάθε συσκευή είναι ένας μετατροπέας

Τι μετατρέπει τι;

Διάλεξε συσκευή και μορφή ενέργειας που παράγει. Η απάντηση λέει από πού ξεκινάει.

Ποια συσκευή;

Βρήκες 0 από 5

Τι παράγει κυρίως;

Τι παράγει κυρίως;

Λευκές ανεμογεννήτριες σε σειρά πάνω σε μια πετρώδη, ξερή πλαγιά με χαμηλούς θάμνους, κάτω από καθαρό γαλάζιο ουρανό.
Ανεμογεννήτριες στη Νάξο, κοντά στο χωριό Κόρωνος. Ο άνεμος γυρίζει τα πτερύγια: αυτή είναι η κινητική ενέργεια που μπαίνει. Μια γεννήτρια στην κορυφή του πύργου τη μετατρέπει σε ηλεκτρική, που φεύγει με καλώδια.Φωτογραφία: Stepanps · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Η αρχή διατήρησης

Πού «χάνεται» η ενέργεια

Μια διάφανη γυάλινη λάμπα αναμμένη στο σκοτάδι. Στο κέντρο της ένα λεπτό σύρμα λάμπει με έντονο κίτρινο φως.
Μια παλιά λάμπα πυρακτώσεως. Το λεπτό σύρμα στη μέση, το νήμα, ζεσταίνεται τόσο πολύ που πυρακτώνεται και φωτίζει. Γι' αυτό και το γυαλί της καίει: το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας που μπαίνει σε αυτή τη λάμπα γίνεται θερμότητα, όχι φως.Φωτογραφία: Zarnivop · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Αλυσίδες μετατροπών

Σπάνια υπάρχει μία μόνο μετατροπή. Συνήθως υπάρχει αλυσίδα:

ήλιος → φυτό → τροφή → εσύ → κίνηση

Φωτεινή (ήλιος) → χημική (στο φυτό, στην τροφή, στο σώμα σου) → κινητική (όταν τρέχεις).

Ή σε ένα υδροηλεκτρικό φράγμα:

νερό ψηλά → νερό που πέφτει → τουρμπίνα → ρεύμα

Δυναμική → κινητική → κινητική → ηλεκτρική.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Τι μετατροπές γίνονται όταν ανάβεις έναν φακό;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ένα βιβλίο στο ράφι έχει ενέργεια. Τι είδους, και πώς το αποδεικνύεις;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ένα ποδήλατο σταματάει όταν φρενάρεις. Πού πήγε η κινητική ενέργεια;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Τι λέει η αρχή διατήρησης της ενέργειας;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Τι μετατροπή ενέργειας κάνει ένα ηχείο;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να αναγνωρίζεις τις βασικές μορφές ενέργειας.
  • Να περιγράφεις μια συσκευή ως μετατροπή ενέργειας από μορφή σε μορφή.
  • Να εξηγείς ότι η ενέργεια δεν δημιουργείται και δεν καταστρέφεται.
  • Να αναγνωρίζεις πού πάει η ενέργεια που «χάνεται».

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;