Ενέργεια και οι μορφές της
Δεν χάνεται και δεν φτιάχνεται — αλλάζει ρούχα.
15 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις τις βασικές μορφές ενέργειας.
- Να περιγράφεις μια συσκευή ως μετατροπή ενέργειας από μορφή σε μορφή.
- Να εξηγείς ότι η ενέργεια δεν δημιουργείται και δεν καταστρέφεται.
- Να αναγνωρίζεις πού πάει η ενέργεια που «χάνεται».
Η ενέργεια αλλάζει ρούχα
Η ενέργεια είναι η ικανότητα να γίνει κάτι: να κινηθεί, να ζεσταθεί, να ανάψει, να ακουστεί.
Δεν είναι ένα υλικό. Είναι κάτι που περνάει από αντικείμενο σε αντικείμενο και αλλάζει μορφή.
| Μορφή | Πού τη βλέπεις |
|---|---|
| Κινητική | ό,τι κινείται: ποδήλατο, άνεμος, νερό |
| Δυναμική | ό,τι είναι ψηλά ή τεντωμένο: βιβλίο σε ράφι, τεντωμένο λάστιχο |
| Θερμική | ζέστη: φωτιά, καλοριφέρ |
| Φωτεινή | φως: ήλιος, λάμπα |
| Ηχητική | ήχος: ηχείο, φωνή |
| Ηλεκτρική | ρεύμα: πρίζα, μπαταρία |
| Χημική | αποθηκευμένη σε τροφή, καύσιμα, μπαταρίες |
Κάθε συσκευή είναι ένας μετατροπέας
Η αρχή διατήρησης
Πού «χάνεται» η ενέργεια
Αλυσίδες μετατροπών
Σπάνια υπάρχει μία μόνο μετατροπή. Συνήθως υπάρχει αλυσίδα:
ήλιος → φυτό → τροφή → εσύ → κίνηση
Φωτεινή → χημική → χημική → κινητική.
Ή σε ένα υδροηλεκτρικό φράγμα:
νερό ψηλά → νερό που πέφτει → τουρμπίνα → ρεύμα
Δυναμική → κινητική → κινητική → ηλεκτρική.
Ας το κάνουμε μαζί
Παράδειγμα 1
Τι μετατροπές γίνονται όταν ανάβεις έναν φακό;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Ένα βιβλίο στο ράφι έχει ενέργεια. Τι είδους, και πώς το αποδεικνύεις;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 3
Ένα ποδήλατο σταματάει όταν φρενάρεις. Πού πήγε η κινητική ενέργεια;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.
Τι μετατροπή ενέργειας κάνει μια λάμπα;
Τεστ
Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.
Ερώτηση 1 από 8
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις τις βασικές μορφές ενέργειας.
- Να περιγράφεις μια συσκευή ως μετατροπή ενέργειας από μορφή σε μορφή.
- Να εξηγείς ότι η ενέργεια δεν δημιουργείται και δεν καταστρέφεται.
- Να αναγνωρίζεις πού πάει η ενέργεια που «χάνεται».
Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.