Τα συστήματα του σώματος
Πέψη, αναπνοή, κυκλοφορία: τρεις δουλειές που δεν σταματούν ποτέ.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Δ΄ Δημοτικού, 1 ενότητα
Θα μάθεις να
- Να ονομάζεις τα όργανα της πέψης, της αναπνοής και της κυκλοφορίας.
- Να περιγράφεις τη διαδρομή της τροφής και του αέρα μέσα στο σώμα.
- Να εξηγείς γιατί τα τρία συστήματα δουλεύουν μαζί.
- Να συνδέεις τις συνήθειές σου με την υγεία κάθε συστήματος.
Τρεις δουλειές που δεν σταματούν ποτέ
Ενώ διαβάζεις αυτή τη γραμμή, το σώμα σου κάνει τρία πράγματα χωρίς να του το ζητήσεις: χωνεύει, αναπνέει, στέλνει αίμα παντού.
Καθεμία από αυτές τις δουλειές έχει τα δικά της όργανα — μια ομάδα που συνεργάζεται. Αυτό λέγεται σύστημα.

Γιατί τα τρία δουλεύουν μαζί
Δοκίμασε να τα σκεφτείς χωριστά και θα δεις ότι δεν βγαίνει:
- Το φαγητό χωρίς το αίμα θα έμενε στο έντερο και δεν θα έφτανε πουθενά.
- Το οξυγόνο χωρίς το αίμα θα έμενε στους πνεύμονες.
- Το αίμα χωρίς τα άλλα δύο δεν θα είχε τίποτα να μεταφέρει.
Γι' αυτό όταν τρέχεις, αναπνοή και καρδιά επιταχύνουν μαζί: λαχανιάζεις και η καρδιά σου χτυπάει γρήγορα, γιατί οι μύες σου ζητούν περισσότερο οξυγόνο. Η πέψη, αντίθετα, περιμένει: γι' αυτό δεν τρέχουμε αμέσως μετά από μεγάλο φαγητό.
| Σύστημα | Όργανα | Δουλειά |
|---|---|---|
| Πεπτικό | στόμα, στομάχι, έντερα, συκώτι | σπάει την τροφή σε θρεπτικά |
| Αναπνευστικό | μύτη, τραχεία, πνεύμονες | παίρνει οξυγόνο, βγάζει διοξείδιο |
| Κυκλοφορικό | καρδιά, αρτηρίες, φλέβες | μεταφέρει τα πάντα παντού |
Συνήθειες για κάθε σύστημα
Τα όργανα δεν τα βλέπεις, αλλά οι συνήθειές σου φτάνουν ως εκεί.
| Σύστημα | Τι το βοηθάει | Τι το βλάπτει |
|---|---|---|
| Πεπτικό | καλό μάσημα, φρούτα και λαχανικά, νερό | βιαστικό φαγητό, πολλά γλυκά |
| Αναπνευστικό | καθαρός αέρας, παιχνίδι έξω, άσκηση | καπνός από τσιγάρο, κλειστά δωμάτια |
| Κυκλοφορικό | τρέξιμο και κίνηση κάθε μέρα | πολλές ώρες καθιστός, πολύ αλάτι |
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Γιατί λαχανιάζεις όταν ανεβαίνεις σκάλες;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Οι μύες των ποδιών σου δουλεύουν πολύ περισσότερο από ό,τι όταν κάθεσαι.
Για να δουλέψουν, χρειάζονται οξυγόνο — και μάλιστα περισσότερο.
Αναπνέεις πιο γρήγορα και πιο βαθιά για να μπει περισσότερος αέρας στους πνεύμονες, και η καρδιά χτυπάει γρηγορότερα για να φτάσει το οξυγόνο πιο γρήγορα στους μύες.
Το λαχάνιασμα δεν είναι αδυναμία. Είναι δύο συστήματα που ανεβάζουν ταχύτητα ταυτόχρονα.
Παράδειγμα 2
Πού πηγαίνει ένα μήλο που έφαγες;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Στο στόμα τα δόντια το κόβουν και το σάλιο ξεκινά τη διάσπαση.
Μέσω του οισοφάγου φτάνει στο στομάχι, όπου ανακατεύεται με πεπτικά υγρά.
Στο λεπτό έντερο τα θρεπτικά περνούν στο αίμα και ταξιδεύουν σε όλο το σώμα.
Ό,τι δεν χρησιμοποιείται προχωρά στο παχύ έντερο και αποβάλλεται.
Το μήλο δεν «εξαφανίστηκε»: διαλύθηκε, μοιράστηκε και ό,τι περίσσεψε έφυγε.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 7
Ασκήσεις
Πώς λέγεται ο σωλήνας που φέρνει την τροφή από το στόμα στο στομάχι;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να ονομάζεις τα όργανα της πέψης, της αναπνοής και της κυκλοφορίας.
- Να περιγράφεις τη διαδρομή της τροφής και του αέρα μέσα στο σώμα.
- Να εξηγείς γιατί τα τρία συστήματα δουλεύουν μαζί.
- Να συνδέεις τις συνήθειές σου με την υγεία κάθε συστήματος.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.