Τα φυτά του τόπου μας
Η ελιά, το αμπέλι, βλαστός, φύλλα, ρίζες — και πώς κάθε φυτό ταιριάζει στο μέρος όπου φυτρώνει.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ Δημοτικού, 4 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να γνωρίζεις τα φυτά που καλλιεργούμε στον τόπο μας, και τι μας δίνει το καθένα.
- Να λες τι κάνουν η ρίζα, ο βλαστός και τα φύλλα για το φυτό.
- Να ξεχωρίζεις τις πόες από τους θάμνους και τα δέντρα.
- Να εξηγείς πώς ένα φυτό είναι φτιαγμένο για τον τόπο όπου φυτρώνει.
Η ελιά και το αμπέλι
Δύο φυτά καλλιεργούνται στην Ελλάδα από τα αρχαία χρόνια, και τα βρίσκεις σχεδόν παντού: η ελιά και το αμπέλι.
Η ελιά θέλει ζέστη και ήλιο, και δεν αντέχει το πολύ κρύο. Γι' αυτό οι ελαιώνες είναι κυρίως κοντά στη θάλασσα και στα νησιά: στην Κρήτη, στη Μυτιλήνη, στην Καλαμάτα, στην Άμφισσα. Ο καρπός της ωριμάζει τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.

Το αμπέλι ζει σε βουνά, σε πεδιάδες και δίπλα στη θάλασσα. Τα σταφύλια ωριμάζουν τον Σεπτέμβριο, και τότε γίνεται ο τρύγος. Κάποια σταφύλια τα τρώμε, κάποια γίνονται σταφίδες, και κάποια πάνε στο οινοποιείο: εκεί βγαίνει ο μούστος, και από τον μούστο το κρασί.
Και δίπλα τους, πολλά ακόμα φυτά που τρως κάθε μέρα:
- Δημητριακά: σιτάρι, κριθάρι, καλαμπόκι. Από το σιτάρι, το αλεύρι και το ψωμί.
- Εσπεριδοειδή: πορτοκάλια, λεμόνια, μανταρίνια.
- Όσπρια: φακές, φασόλια, ρεβίθια.
- Λαχανικά: ντομάτες, καρότα, μαρούλια, πατάτες.
Πώς φτάνουν από το χωράφι στο ράφι, το βλέπεις στην ενότητα Από πού έρχονται τα τρόφιμα.
Ρίζα, βλαστός και φύλλα
Κάθε φυτό, από τη φακή ως τον πλάτανο, έχει τρία βασικά μέρη. Το καθένα έχει τη δουλειά του:
- Η ρίζα κρατάει το φυτό στο χώμα και ρουφάει νερό, μαζί με χρήσιμες ουσίες που είναι λιωμένες μέσα του.
- Ο βλαστός στηρίζει το φυτό και ανεβάζει το νερό ως τα φύλλα, από μικρούς σωλήνες που έχει μέσα του.
- Τα φύλλα φτιάχνουν την τροφή του φυτού, με τη βοήθεια του ήλιου και του αέρα.
Τα φυτά διαφέρουν και στο ύψος, και στον βλαστό τους:
- Οι πόες είναι χαμηλές, με μαλακό, πράσινο βλαστό: το σιτάρι, το μαρούλι, η παπαρούνα.
- Οι θάμνοι είναι πιο ψηλοί, με σκληρό βλαστό που διακλαδίζεται κοντά στο χώμα: το δεντρολίβανο, η πικροδάφνη.
- Τα δέντρα είναι τα πιο ψηλά. Ο σκληρός, χοντρός βλαστός τους λέγεται κορμός: η ελιά, ο πλάτανος, το πεύκο.
Ο Άκης δοκιμάζει
Πόα, θάμνος ή δέντρο; Σκέψου τον βλαστό: είναι μαλακός, ή σκληρός σαν ξύλο;
Κάθε φυτό ταιριάζει στον τόπο του
Όλα τα φυτά, όπου κι αν φυτρώνουν, χρειάζονται αέρα, νερό και ήλιο. Κάθε τόπος όμως τα δίνει αλλιώς, και το φυτό έχει το σχήμα που του χρειάζεται εκεί:
- Το πεύκο ζει σε ξερά μέρη. Τα φύλλα του είναι μικρά και σκληρά σαν βελόνες, για να μη χάνει πολύ νερό.
- Ο πλάτανος ζει δίπλα σε ποτάμια και πηγές. Έχει μεγάλα, πλατιά φύλλα, γιατί νερό δεν του λείπει.
- Στην έρημο οι κάκτοι κρατούν νερό μέσα στον χοντρό τους βλαστό, και αντί για φύλλα έχουν αγκάθια.
Πώς αλλάζουν τα δέντρα από εποχή σε εποχή, φυλλοβόλα και αειθαλή, το βλέπεις στην ενότητα Φυτά και ζώα σε ομάδες.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Η Μυρσίνη κλείνει φρέσκα φύλλα μαρουλιού σε μια διάφανη σακούλα και τη δένει καλά. Μετά από λίγες ώρες, η σακούλα είναι θολή από μέσα. Γιατί;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Μέσα στη σακούλα δεν μπήκε νερό απ' έξω. Ό,τι βλέπεις ήρθε από τα φύλλα.
Τα φύλλα αφήνουν συνέχεια λίγο νερό στον αέρα, σαν ατμό που δεν φαίνεται. Στην κλειστή σακούλα ο ατμός δεν φεύγει· ακουμπάει στο πλαστικό και γίνεται σταγονίτσες.
Γι' αυτό το πεύκο, σε ξερό τόπο, έχει μικρά φύλλα: όσο μικρότερο το φύλλο, τόσο λιγότερο νερό χάνει.
Παράδειγμα 2
Δύο ίδιες γλάστρες με φασόλια. Η μία μένει στο παράθυρο, η άλλη σε ένα σκοτεινό ντουλάπι. Τις ποτίζουμε το ίδιο. Τι θα δούμε μετά από μία εβδομάδα;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Στο παράθυρο, το φασόλι μένει πράσινο, με γερό βλαστό και πολλά φύλλα.
Στο ντουλάπι, το φασόλι γίνεται κιτρινωπό, με μακρύ και λεπτό βλαστό που γέρνει, σαν να ψάχνει το φως.
Το νερό ήταν ίδιο. Η μόνη διαφορά ήταν το φως, άρα αυτό έκανε τη διαφορά: χωρίς φως, τα φύλλα δεν φτιάχνουν τροφή.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Ποιους μήνες μαζεύουν τις ελιές;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να γνωρίζεις τα φυτά που καλλιεργούμε στον τόπο μας, και τι μας δίνει το καθένα.
- Να λες τι κάνουν η ρίζα, ο βλαστός και τα φύλλα για το φυτό.
- Να ξεχωρίζεις τις πόες από τους θάμνους και τα δέντρα.
- Να εξηγείς πώς ένα φυτό είναι φτιαγμένο για τον τόπο όπου φυτρώνει.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.