Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γράφω για συγκεκριμένο πλαίσιο

Το τέταρτο θέμα ξεκινά από την εκφώνηση: ποιος είσαι, σε ποιον γράφεις, σε ποιο είδος κειμένου.

45 λεπτά

Στις Πανελλήνιες2026 Δ ·2025 επαν. Δ ·2025 Δ ·2024 επαν. Δ ·2024 Δ ·2023 επαν. Δ ·2023 Δ ·2022 επαν. Δ ·2022 Δ ·2021 επαν. Δ ·2021 Δ ·2020 επαν. Δ ·2020 Δ

Θα μάθεις να

  1. Να αναλύεις την εκφώνηση του Θέματος Δ: ρόλος, αποδέκτης, είδος κειμένου, ζητούμενα, όριο λέξεων.
  2. Να εφαρμόζεις τις συμβάσεις του άρθρου, της επιστολής και της ομιλίας: τίτλος, προσφώνηση, αποφώνηση, πρόσωπο.
  3. Να διαλέγεις το ύφος που ταιριάζει στον αποδέκτη και στο μέσο.
  4. Να αξιοποιείς δημιουργικά τα κείμενα της εξέτασης χωρίς να τα αντιγράφεις.

Το Θέμα Δ ξεκινά από την εκφώνηση

Το Θέμα Δ παίρνει 30 μονάδες, τις περισσότερες από κάθε άλλο θέμα. Ζητά ένα κείμενο συνήθως 300–400 λέξεων, με δική σου θέση, γραμμένο σε ένα συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλαίσιο. Το 2025 η εκφώνηση ζητούσε, αξιοποιώντας «δημιουργικά» το περιεχόμενο των δύο μη λογοτεχνικών κειμένων, ένα άρθρο 350–400 λέξεων για το προσωπικό σου ιστολόγιο, με δύο σκέλη: τους λόγους για τους οποίους το σχολείο οφείλει να καλλιεργεί τη δημιουργικότητα, και τους τρόπους με τους οποίους την εκφράζεις εσύ.

Η εκφώνηση δεν είναι εισαγωγή στο θέμα. Είναι το μισό θέμα. Πριν γράψεις λέξη, απαντάς σε τέσσερις ερωτήσεις.

ΕρώτησηΠαράδειγμα από εκφώνησηΤι αλλάζει στο κείμενο
Ποιος είμαι;«ως εκπρόσωπος του μαθητικού συμβουλίου»το πρόσωπο, το κύρος, το «εμείς»
Σε ποιον γράφω;«στο δημοτικό συμβούλιο» · «στους συμμαθητές σου»ύφος: επίσημο ή οικείο, ενικός ή πληθυντικός ευγενείας
Τι είδος κειμένου;άρθρο, επιστολή, ομιλία, ανάρτηση σε ιστολόγιοοι συμβάσεις: τίτλος, προσφώνηση, αποφώνηση
Τι ακριβώς ζητείται;«α) τους λόγους… β) τους τρόπους…»τα σκέλη, και πόσες λέξεις παίρνει το καθένα

Οι συμβάσεις κάθε είδους

ΆρθροΕπιστολήΟμιλία
αρχήτίτλος (απαραίτητος)προσφώνηση: «Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε,»προσφώνηση: «Αγαπητοί συμμαθητές, κύριε Διευθυντά,»
πρόσωπογ΄ ή α΄ πληθυντικό· α΄ ενικό σε ιστολόγιοα΄ πρόσωπο, β΄ πληθυντικός ευγενείαςα΄ και β΄ πρόσωπο, άμεση απεύθυνση
ύφοςανάλογο με το μέσο: πιο τυπικό σε εφημερίδα, πιο προσωπικό σε ιστολόγιοτυπικό, ευγενικό, σαφέςζωντανό: ρητορικές ερωτήσεις, προτροπές
τέλοςεπίλογος, χωρίς υπογραφή με όνομααποφώνηση: «Με εκτίμηση,» και υπογραφή χωρίς όνομααποφώνηση: «Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.»

Και ένας κανόνας της εξέτασης που ισχύει παντού: το όνομά σου δεν γράφεται πουθενά στις απαντήσεις. Η επιστολή υπογράφεται, π.χ., «Ο μαθητής/Η μαθήτρια της Γ΄ τάξης» ή με αρχικά που δεν είναι τα δικά σου.

Σε ποιο κείμενο ανήκει;

Κάθε κάρτα είναι μια φράση από την αρχή ή το τέλος ενός κειμένου. Βάλε την στο είδος που ταιριάζει.

Ποιο είδος;

Το ποδήλατο στην πόλη: πολυτέλεια ή ανάγκη;

0 από 8

Το ύφος ακολουθεί τον αποδέκτη

Ο ίδιος ισχυρισμός γράφεται αλλιώς για κάθε αποδέκτη:

  • Στο δημοτικό συμβούλιο: «Η στάθμευση στα πεζοδρόμια γύρω από τα σχολεία θέτει σε κίνδυνο τους μαθητές.» Τυπικό, πληθυντικός ευγενείας.
  • Στους συμμαθητές σου: «Πόσες φορές κατέβηκες σήμερα στον δρόμο για να περάσεις ένα παρκαρισμένο αμάξι;» Οικείο, β΄ ενικό, ερώτηση.

Το οικείο ύφος δεν σημαίνει αργκό ή συντομογραφίες. Ακόμα και σε ανάρτηση ιστολογίου, γράφεις σε μια γλώσσα που θα δεχόταν ένας ενήλικας αναγνώστης.

Τα κείμενα της εξέτασης: υλικό, όχι πηγή αντιγραφής

Η εκφώνηση ζητά συνήθως να αξιοποιήσεις τα κείμενα. Αυτό σημαίνει να πάρεις ιδέες και να τις κάνεις δικές σου: να τις διατυπώσεις αλλιώς, να τις συνδέσεις με δικά σου παραδείγματα, να διαφωνήσεις μαζί τους αν θέλεις. Όχι να αντιγράψεις φράσεις. Αν χρειαστείς μια φράση αυτούσια, τη βάζεις σε εισαγωγικά και λες από πού είναι, και αυτό σπάνια.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Δική μας εκφώνηση: «Ως εκπρόσωπος του μαθητικού συμβουλίου του σχολείου σου, μιλάς στο δημοτικό συμβούλιο για την ασφαλή μετακίνηση των μαθητών με τα πόδια. Αξιοποιώντας και το κείμενο “Πεζοί δεύτερης κατηγορίας”, γράφεις ομιλία 350–400 λέξεων στην οποία: α) παρουσιάζεις δύο προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές, β) προτείνεις δύο συγκεκριμένα μέτρα.»

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Αν η ίδια εκφώνηση ζητούσε επιστολή προς τον δήμαρχο αντί για ομιλία, τι θα άλλαζε στην αρχή και στο τέλος του κειμένου;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 3

Δική μας εκφώνηση: «Σε άρθρο 300–350 λέξεων για τη σχολική εφημερίδα, να εξηγήσεις α) γιατί πολλοί έφηβοι δυσκολεύονται να βρουν ελεύθερο χρόνο και β) πώς θα μπορούσε το σχολείο να τους βοηθήσει.» Πώς μοιράζεις τις λέξεις;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Πόσες μονάδες παίρνει το Θέμα Δ, το κριτικό κείμενο;

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 5

Ποιες τέσσερις ερωτήσεις κάνεις στην εκφώνηση του Θέματος Δ πριν γράψεις;

Τα κατάφερες;

  • Να αναλύεις την εκφώνηση του Θέματος Δ: ρόλος, αποδέκτης, είδος κειμένου, ζητούμενα, όριο λέξεων.
  • Να εφαρμόζεις τις συμβάσεις του άρθρου, της επιστολής και της ομιλίας: τίτλος, προσφώνηση, αποφώνηση, πρόσωπο.
  • Να διαλέγεις το ύφος που ταιριάζει στον αποδέκτη και στο μέσο.
  • Να αξιοποιείς δημιουργικά τα κείμενα της εξέτασης χωρίς να τα αντιγράφεις.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;