Μετάβαση στο περιεχόμενο

Σύγκριση κειμένων

Δύο κείμενα για το ίδιο θέμα: πού συμφωνούν, πού διαφέρουν, και πώς το γράφεις.

40 λεπτά

Στις Πανελλήνιες2025 Β ·2024 επαν. Β ·2024 Β ·2023 επαν. Β ·2021 επαν. Β ·2021 Β

Θα μάθεις να

  1. Να βρίσκεις σε δύο κείμενα για το ίδιο θέμα πού συμφωνούν και πού διαφέρουν: θέση, επιχειρήματα, πρόθεση, ύφος.
  2. Να ξεχωρίζεις τα γνωρίσματα του επιστημονικού λόγου από του δημοσιογραφικού και του βιωματικού.
  3. Να γράφεις μια συγκριτική απάντηση με κοινό σημείο, διαφορές, τεκμήρια από κάθε κείμενο και λέξεις σύγκρισης.

Δύο κείμενα, ένα θέμα

Στην εξέταση τα μη λογοτεχνικά κείμενα είναι συνήθως δύο, και μιλούν για το ίδιο θέμα από διαφορετική σκοπιά. Τα θέματα του 2025, για παράδειγμα, είχαν ένα απόσπασμα επιστημονικού βιβλίου και ένα δημοσιογραφικό άρθρο για τη δημιουργικότητα. Γι' αυτό μια ερώτηση του Θέματος Β ζητά συχνά να τα συγκρίνεις, ή να εξηγήσεις τι κάνει το ένα που δεν κάνει το άλλο.

Και το Θέμα Δ ζητά συνήθως να αξιοποιήσεις και τα δύο. Όποιος έχει δει πού συμφωνούν και πού διαφέρουν, έχει ήδη μισό σχέδιο.

Τι συγκρίνεις

ΆξοναςΕρώτηση
θέσητι υποστηρίζει το καθένα για το θέμα;
επιχειρήματα, τεκμήριαμε τι το στηρίζει: έρευνες, παραδείγματα, προσωπική εμπειρία;
πρόθεση, στάσητι θέλει να πετύχει, πού στέκεται;
είδος, αποδέκτηςάρθρο, δοκίμιο, επιστημονικό κείμενο, ιστολόγιο· σε ποιον γράφει;
γλώσσα, ύφοςπρόσωπα, λεξιλόγιο, κυριολεξία ή μεταφορά, επίσημο ή οικείο

Δεν χρειάζεται να καλύψεις όλους τους άξονες. Η εκφώνηση λέει ποιον θέλει. Αν λέει γενικά «να συγκρίνετε», διαλέγεις τους δύο ή τρεις που φαίνονται περισσότερο.

Επιστημονικός, δημοσιογραφικός, βιωματικός λόγος

Η πιο συχνή διαφορά ανάμεσα σε δύο κείμενα της εξέτασης είναι το είδος του λόγου. Στα θέματα του 2025 ένα ερώτημα ζητούσε δύο γλωσσικές επιλογές που επιβεβαιώνουν ότι ένα κείμενο είναι επιστημονικός λόγος.

ΕπιστημονικόςΔημοσιογραφικός, άρθρο γνώμηςΒιωματικός
πρόσωπογ΄, απρόσωπες εκφράσειςεναλλαγές, συχνά α΄ πληθυντικόα΄ ενικό
λεξιλόγιοορολογία, αφηρημένα ουσιαστικάκοινό, με αξιολογικές λέξειςκαθημερινό, συναισθηματικό
σύνταξηπαθητική φωνή, ονοματοποίηση («η αξιοποίηση του εργαλείου»)ποικιλία, ερωτήσεις, σύντομες προτάσειςπροφορικότητα, επιφωνήματα
σημασίακυριολεξίακυριολεξία και μεταφοράσυχνά μεταφορά
τεκμήριαέρευνες, ορισμοί, συλλογισμόςστοιχεία, παραδείγματα, μαρτυρίεςπροσωπική εμπειρία

Δύο κείμενα για σύγκριση

Και τα δύο είναι δικά μας, γραμμένα για την ενότητα.

Κείμενο 1. Τα γλωσσικά μοντέλα στη σχολική μάθηση

Η χρήση γλωσσικών μοντέλων από μαθητές έχει αυξηθεί με ταχύτατους ρυθμούς. Η επίδρασή τους στη μάθηση φαίνεται να εξαρτάται λιγότερο από το ίδιο το εργαλείο και περισσότερο από τον τρόπο αξιοποίησής του. Όταν το μοντέλο χρησιμοποιείται για ανατροφοδότηση πάνω σε κείμενο που έχει ήδη παραγάγει ο μαθητής, λειτουργεί ως ένας ακόμη αναγνώστης. Όταν, αντίθετα, παράγει το κείμενο στη θέση του, παρακάμπτεται η γνωστική προσπάθεια, η οποία αποτελεί προϋπόθεση της μάθησης. Συνεπώς, το ζητούμενο για το σχολείο δεν είναι η απαγόρευση, αλλά ο σχεδιασμός εργασιών που απαιτούν την ενεργό συμμετοχή του μαθητή σε κάθε στάδιο.

Κείμενο 2. Η εργασία που δεν έγραψα

Ομολογώ ότι την τελευταία μου εργασία στην Ιστορία δεν την έγραψα εγώ. Την έγραψε, σε δεκαπέντε δευτερόλεπτα, ένα πρόγραμμα. Πήρα δεκαεννιά. Και όμως, όταν η καθηγήτρια με ρώτησε στο διάλειμμα κάτι απλό για όσα είχα «γράψει», δεν ήξερα τι να πω. Δεν είμαι κατά της τεχνολογίας· τη χρησιμοποιώ κάθε μέρα για να βρίσκω τα λάθη μου, αφού γράψω. Αλλά ένα σχολείο που βαθμολογεί μόνο το τελικό χαρτί ανταμείβει αυτόν που πατάει το κουμπί, όχι αυτόν που σκέφτεται.

Ποιο κείμενο το λέει;

Κάθε κάρτα είναι μια παρατήρηση για τα δύο κείμενα. Βάλε την στο κείμενο που ταιριάζει, ή στο «Και τα δύο» αν ισχύει και για τα δύο.

Ποιο κείμενο;

Κάνει κριτική στη βαθμολόγηση που κοιτάζει μόνο το αποτέλεσμα.

0 από 8

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ποια κοινή θέση διατυπώνουν τα Κείμενα 1 και 2 για τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, και σε τι διαφέρουν στον τρόπο που την παρουσιάζουν; (80–100 λέξεις)

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Να εντοπίσεις στο Κείμενο 1 δύο γλωσσικές επιλογές που δείχνουν ότι είναι δείγμα επιστημονικού λόγου, και να εξηγήσεις τη λειτουργία τους.

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 3

Τι λειτουργία έχει η σύντομη πρόταση «Πήρα δεκαεννιά.» στο Κείμενο 2, και γιατί δεν θα ταίριαζε στο Κείμενο 1;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποιο σχήμα δίνει πραγματική σύγκριση δύο κειμένων;

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 5

Ονόμασε τρεις άξονες πάνω στους οποίους συγκρίνεις δύο κείμενα.

Τα κατάφερες;

  • Να βρίσκεις σε δύο κείμενα για το ίδιο θέμα πού συμφωνούν και πού διαφέρουν: θέση, επιχειρήματα, πρόθεση, ύφος.
  • Να ξεχωρίζεις τα γνωρίσματα του επιστημονικού λόγου από του δημοσιογραφικού και του βιωματικού.
  • Να γράφεις μια συγκριτική απάντηση με κοινό σημείο, διαφορές, τεκμήρια από κάθε κείμενο και λέξεις σύγκρισης.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;