Μετάβαση στο περιεχόμενο

Δισδιάστατοι πίνακες

Γραμμές και στήλες, διαγώνιοι, και η σειρά των δύο βρόχων.

45 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Στις Πανελλήνιες2026 Δ ·2025 επαν. Δ ·2025 Β ·2025 Δ ·2024 Β ·2024 Δ ·2023 επαν. Β ·2023 επαν. Δ ·2023 Δ ·2022 επαν. Β ·2022 επαν. Δ ·2022 Δ ·2021 επαν. Δ ·2021 Δ ·2020 επαν. Δ ·2020 Δ

Θα μάθεις να

  1. Να διατρέχεις δισδιάστατο πίνακα κατά γραμμή και κατά στήλη, διαλέγοντας ποιος βρόχος μπαίνει έξω.
  2. Να υπολογίζεις αθροίσματα και μέγιστα ανά γραμμή ή στήλη σε μονοδιάστατο πίνακα αποτελεσμάτων.
  3. Να επεξεργάζεσαι την κύρια και τη δευτερεύουσα διαγώνιο και τα τριγωνικά τμήματα τετραγωνικού πίνακα.
  4. Να λύνεις Θέμα Δ με πίνακα μαθητές επί μαθήματα και παράλληλο πίνακα ονομάτων.

Γραμμές και στήλες

Ένα βαθμολόγιο τάξης έχει μαθητές και μαθήματα. Ένα ωράριο έχει μέρες και ώρες. Τα δεδομένα αυτά έχουν δύο διαστάσεις, και ο φυσικός τρόπος να τα κρατήσεις είναι ο δισδιάστατος πίνακας.

Το ΒΑΘ[30, 5] έχει 3030 γραμμές και 55 στήλες, δηλαδή 150150 θέσεις. Ο πρώτος δείκτης είναι πάντα η γραμμή και ο δεύτερος η στήλη. Το ΒΑΘ[7, 2] είναι ο βαθμός του έβδομου μαθητή στο δεύτερο μάθημα.

Δήλωση και γέμισμα, γραμμή γραμμή
  1. ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  2. ΑΚΕΡΑΙΕΣ: i, j, ΒΑΘ[30, 5]
  3. ΑΡΧΗ
  4. σημειωμένη γραμμή: ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 30
  5. σημειωμένη γραμμή: ΓΙΑ j ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 5
  6. ΔΙΑΒΑΣΕ ΒΑΘ[i, j]
  7. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  8. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

Κάθε επεξεργασία όλου του πίνακα θέλει δύο εμφωλευμένους βρόχους. Ο εσωτερικός ολοκληρώνεται για κάθε μία επανάληψη του εξωτερικού, οπότε το σώμα εκτελείται 30⋅5=15030 \cdot 5 = 150 φορές.

Ποιος βρόχος μπαίνει έξω

Αυτή είναι η ερώτηση που κρίνει κάθε άσκηση με δισδιάστατο πίνακα.

Τα αποτελέσματα ανά γραμμή ή στήλη κρατιούνται συνήθως σε μονοδιάστατο πίνακα αποτελεσμάτων: ΣΓ[3] για τα αθροίσματα των γραμμών, ΣΣ[4] για των στηλών. Έτσι μένουν διαθέσιμα για επόμενη επεξεργασία, π.χ. ποια γραμμή έχει το μεγαλύτερο άθροισμα.

Αθροίσματα γραμμών και στηλών ενός πίνακα 3 × 4

Ο πίνακας έχει γραμμές 2 5 1 4, 3 0 6 2 και 7 1 3 8. Πριν από κάθε βήμα πες τη νέα τιμή. Πρόσεξε ότι στον δεύτερο βρόχο το j είναι έξω και το i μέσα.

  1. ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 3
  2. ΣΓ[i] ← 0
  3. ΓΙΑ j ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 4
  4. ΣΓ[i] ← ΣΓ[i] + Π[i, j]
  5. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  6. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  7. ΓΙΑ j ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 4
  8. ΣΣ[j] ← 0
  9. ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 3
  10. ΣΣ[j] ← ΣΣ[j] + Π[i, j]
  11. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  12. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

Ξεκινάμε με Π = [2, 5, 1, 4, 3, 0, 6, 2, 7, 1, 3, 8].

Μεταβλητές

Π
= [2, 5, 1, 4, 3, 0, 6, 2, 7, 1, 3, 8]

Μέγιστο ανά γραμμή

Ίδια μέθοδος με τον μονοδιάστατο πίνακα, μόνο που γίνεται σε κάθε γραμμή ξανά. Το max αρχικοποιείται με το πρώτο στοιχείο της γραμμής, Π[i, 1], μέσα στον εξωτερικό βρόχο, και ο εσωτερικός ξεκινά από τη στήλη 22.

Το μέγιστο κάθε γραμμής και η στήλη του

Ίδιος πίνακας 3 × 4. Πριν από κάθε σύγκριση πες αν θα αλλάξει το max. Σε ποια στήλη βρίσκεται το μέγιστο της δεύτερης γραμμής;

  1. τρέχουσα γραμμή: ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 3
  2. max ← Π[i, 1]
  3. στ ← 1
  4. ΓΙΑ j ΑΠΟ 2 ΜΕΧΡΙ 4
  5. ΑΝ Π[i, j] > max ΤΟΤΕ
  6. max ← Π[i, j]
  7. στ ← j
  8. ΤΕΛΟΣ_ΑΝ
  9. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  10. ΓΡΑΨΕ 'Γραμμή', i, ':', max, 'στη στήλη', στ
  11. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

Ξεκινάμε με Π = [2, 5, 1, 4, 3, 0, 6, 2, 7, 1, 3, 8].Γραμμή 1: τι τιμή θα πάρει το i;

Μεταβλητές

Π
= [2, 5, 1, 4, 3, 0, 6, 2, 7, 1, 3, 8]

Έξοδος

Τετραγωνικός πίνακας: διαγώνιοι και τρίγωνα

Όταν ο πίνακας είναι n×nn \times n, έχει δύο διαγωνίους:

ΤμήμαΣυνθήκηΠλήθος στοιχείων
Κύρια διαγώνιοςi = jnn
Δευτερεύουσα διαγώνιοςi + j = n + 1nn
Πάνω από την κύρια (άνω τριγωνικό)j > in(n−1)2\dfrac{n(n-1)}{2}
Κάτω από την κύρια (κάτω τριγωνικό)j < in(n−1)2\dfrac{n(n-1)}{2}

Για τις διαγωνίους δεν χρειάζεσαι δύο βρόχους. Η κύρια είναι τα Μ[i, i] και η δευτερεύουσα τα Μ[i, n + 1 - i], με ένα μόνο i.

Οι δύο διαγώνιοι ενός πίνακα 4 × 4

Ο πίνακας έχει γραμμές 4 1 7 2, 3 9 0 5, 6 2 8 1, 5 3 4 6. Πριν από κάθε βήμα πες ποιο στοιχείο προστίθεται σε κάθε άθροισμα.

  1. τρέχουσα γραμμή: Κ ← 0
  2. Δ ← 0
  3. ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ n
  4. Κ ← Κ + Μ[i, i]
  5. Δ ← Δ + Μ[i, n + 1 - i]
  6. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  7. ΓΡΑΨΕ 'Κύρια:', Κ, 'Δευτερεύουσα:', Δ

Ξεκινάμε με Μ = [4, 1, 7, 2, 3, 9, 0, 5, 6, 2, 8, 1, 5, 3, 4, 6], n = 4.Γραμμή 1: τι τιμή θα πάρει το Κ;

Μεταβλητές

Μ
= [4, 1, 7, 2, 3, 9, 0, 5, 6, 2, 8, 1, 5, 3, 4, 6]
n
= 4

Έξοδος

Για τα τρίγωνα υπάρχουν δύο τρόποι. Ο πρώτος διατρέχει όλο τον πίνακα με ένα ΑΝ j > i. Ο δεύτερος ξεκινά τον εσωτερικό βρόχο από το σωστό σημείο, ΓΙΑ j ΑΠΟ i + 1 ΜΕΧΡΙ n, και δεν κάνει κανέναν περιττό έλεγχο. Και οι δύο δίνουν το ίδιο αποτέλεσμα.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ένας μαθητής έβαλε το S ← 0 πριν τον εξωτερικό βρόχο, στο άθροισμα κάθε γραμμής του πίνακα 3 × 4 με γραμμές 2 5 1 4, 3 0 6 2, 7 1 3 8. Τι τυπώνει, και ποια είναι η διόρθωση;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Πόσες θέσεις έχει ο πίνακας ΠΙΝ[10, 5], τι παριστάνει το ΠΙΝ[3, 4], και υπάρχει το ΠΙΝ[7, 8];

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Στον πίνακα 4 × 4 με γραμμές 4 1 7 2, 3 9 0 5, 6 2 8 1, 5 3 4 6, βρες το άθροισμα πάνω και κάτω από την κύρια διαγώνιο.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Πόσες φορές εκτελείται το σώμα στους βρόχους ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 5 και ΓΙΑ j ΑΠΟ i + 1 ΜΕΧΡΙ 5;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Γράψε τμήμα που βρίσκει σε πίνακα ΤΖ[12, 4] (μήνες × καταστήματα) ποιο κατάστημα είχε τον μεγαλύτερο ετήσιο τζίρο.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 6

Θέμα Δ. Ο ΒΑΘ[4, 3] έχει βαθμούς 4 μαθητών σε 3 μαθήματα και ο ΟΝ[4] τα ονόματά τους. Να εμφανιστούν όσοι έχουν σε όλα τα μαθήματα τουλάχιστον 10, με τον μέσο όρο τους, και ο μέσος όρος κάθε μαθήματος.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Ο πίνακας ΠΙΝ[10,5][10, 5] έχει:

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 8

Πόσες θέσεις έχει ο πίνακας ΠΙΝ[8,12][8, 12];

Τα κατάφερες;

  • Να διατρέχεις δισδιάστατο πίνακα κατά γραμμή και κατά στήλη, διαλέγοντας ποιος βρόχος μπαίνει έξω.
  • Να υπολογίζεις αθροίσματα και μέγιστα ανά γραμμή ή στήλη σε μονοδιάστατο πίνακα αποτελεσμάτων.
  • Να επεξεργάζεσαι την κύρια και τη δευτερεύουσα διαγώνιο και τα τριγωνικά τμήματα τετραγωνικού πίνακα.
  • Να λύνεις Θέμα Δ με πίνακα μαθητές επί μαθήματα και παράλληλο πίνακα ονομάτων.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;