Πίνακας τιμών βρόχων
Το Θέμα Β βήμα βήμα: μία γραμμή για κάθε αλλαγή, οι έλεγχοι των συνθηκών, και τι τυπώνεται.
40 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα
Στις Πανελλήνιες2023 Β ·2021 Α ·2020 επαν. Β ·2020 Α
Θα μάθεις να
- Να συμπληρώνεις πίνακα τιμών για βρόχους ΟΣΟ, ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ και ΓΙΑ, μία εντολή τη φορά.
- Να βρίσκεις τι εμφανίζει ένα τμήμα κώδικα, και με ποια σειρά.
- Να μετράς πόσες φορές εκτελείται μια εντολή και πόσες ελέγχεται μια συνθήκη, και σε εμφωλευμένους βρόχους.
- Να εκτελείς βρόχους που χωρίζουν αριθμό σε ψηφία με DIV και MOD.
Τι ζητά το Θέμα Β
Το Θέμα Β δίνει σχεδόν πάντα ένα τμήμα κώδικα και ζητά ένα από τρία πράγματα: τι θα εμφανιστεί, ποιες τιμές παίρνουν οι μεταβλητές σε κάθε επανάληψη, ή πόσες φορές εκτελείται μια εντολή. Και τα τρία λύνονται με το ίδιο εργαλείο: τον πίνακα τιμών.
Ο πίνακας τιμών είναι η εκτέλεση του προγράμματος στο χαρτί. Εσύ γίνεσαι ο υπολογιστής. Δεν μαντεύεις τι «θέλει να κάνει» ο κώδικας. Κάνεις ό,τι λέει, μία εντολή τη φορά.
Αν η εκφώνηση δίνει έτοιμο πίνακα με λιγότερες στήλες, ακολουθείς τον δικό της. Συνήθως ζητά μία γραμμή ανά επανάληψη, με τις τιμές στο τέλος του σώματος. Τον λεπτομερή πίνακα τον κάνεις στο πρόχειρο και αντιγράφεις ό,τι ζητείται.
Ο βρόχος ΟΣΟ
x ← 1y ← 20- σημειωμένη γραμμή:
ΟΣΟ x < y ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ x ← x * 2y ← y - 3ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣΓΡΑΨΕ x, y
Το συχνότερο λάθος εδώ είναι να σταματήσεις τον βρόχο στη μέση του σώματος. Ο ΟΣΟ ελέγχει μόνο στην κορυφή. Μόλις μπει στο σώμα, το εκτελεί ολόκληρο.
Ψηφία με DIV και MOD
Μια οικογένεια ασκήσεων που επανέρχεται: ο βρόχος που «τρώει» έναν αριθμό ψηφίο ψηφίο. Το ν MOD 10 δίνει το τελευταίο ψηφίο. Το ν DIV 10 το πετάει.
Ο βρόχος ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ
Εδώ ο έλεγχος είναι στο τέλος, άρα στον πίνακα γράφεται μετά το σώμα. Και ο βρόχος βγαίνει όταν η συνθήκη γίνει αληθής.
κ ← 0α ← 50ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣα ← α - 12κ ← κ + 1ΓΡΑΨΕ κ, α- σημειωμένη γραμμή:
ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ α < 10
ΓΙΑ μέσα σε ΓΙΑ
Στον ΓΙΑ, η γραμμή του βρόχου κάνει τρία πράγματα: δίνει τιμή στον μετρητή, τον συγκρίνει με το τέλος, και στο επόμενο πέρασμα τον αυξάνει. Όταν ο εσωτερικός ξεκινά από τον μετρητή του εξωτερικού, κάθε πέρασμα του εξωτερικού έχει άλλο πλήθος.
Πόσες φορές εκτελείται
| Δομή, με επαναλήψεις | Σώμα | Έλεγχοι συνθήκης |
|---|---|---|
ΟΣΟ | ||
ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ | , με | |
ΓΙΑ | συγκρίσεις του μετρητή |
Σε εμφωλευμένους βρόχους, μια εντολή του εσωτερικού σώματος εκτελείται τόσες φορές όσο το άθροισμα των επαναλήψεων του εσωτερικού, για όλες τις τιμές του εξωτερικού.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Θέμα Β. Να γράψεις τις τιμές που εμφανίζει το τμήμα: α ← 2 · β ← 30 · ΟΣΟ β > α ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ · ΑΝ β MOD 2 = 0 ΤΟΤΕ β ← β DIV 2 ΑΛΛΙΩΣ β ← β − α ΤΕΛΟΣ_ΑΝ · α ← α + 1 · ΓΡΑΨΕ α, β · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αρχικά , . Έλεγχος : αληθής.
1η επανάληψη. Το είναι άρτιο, άρα . Μετά . Εμφανίζεται 3 15. Έλεγχος : αληθής.
2η. Το είναι περιττό, άρα . Το γίνεται . Εμφανίζεται 4 12. Έλεγχος : αληθής.
3η. Άρτιο: , . Εμφανίζεται 5 6. Έλεγχος : αληθής.
4η. Άρτιο: , . Εμφανίζεται 6 3. Έλεγχος : ψευδής, τέλος.
Απάντηση: τέσσερις γραμμές, «3 15», «4 12», «5 6», «6 3». Στη 2η επανάληψη η αφαίρεση έγινε με , όχι με : η γραμμή
α <- α + 1είχε ήδη εκτελεστεί στην 1η.
Παράδειγμα 2
Πόσες φορές εκτελείται η εντολή c ← c + 1 στο τμήμα: ΓΙΑ κ ΑΠΟ 2 ΜΕΧΡΙ 30 ΜΕ_ΒΗΜΑ 7 · ΓΙΑ m ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ κ DIV 4 · c ← c + 1;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τιμές του κ: . Πέντε τιμές. Η επόμενη, , ξεπερνά το .
Το τέλος του εσωτερικού είναι
κ DIV 4: .Για κ ίσο με 2 ο εσωτερικός είναι
ΓΙΑ m ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 0: καμία επανάληψη. Η αρχή είναι ήδη πάνω από το τέλος.Σύνολο: φορές. Το γινόμενο θα ήταν λάθος: τα όρια του εσωτερικού αλλάζουν.
Παράδειγμα 3
Τι εμφανίζει το τμήμα: ν ← 1720 · αντ ← 0 · ΟΣΟ ν > 0 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ · αντ ← αντ * 10 + ν MOD 10 · ν ← ν DIV 10 · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ · ΓΡΑΨΕ αντ
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
1η επανάληψη: τελευταίο ψηφίο ,
αντίσο με ,νίσο με .2η:
αντίσο με ,νίσο με . 3η:αντίσο με ,νίσο με .4η:
αντίσο με ,νίσο με . Ο έλεγχος αποτυγχάνει.Εμφανίζεται 271, όχι . Το μηδέν που ήταν στο τέλος του βγήκε πρώτο, και ένα μηδέν μπροστά από αριθμό δεν φαίνεται. Ο βρόχος αντιστρέφει τα ψηφία, αλλά χάνει τα μηδενικά του τέλους.
Παράδειγμα 4
Το τμήμα s ← 0 · πλ ← 0 · ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ · ΔΙΑΒΑΣΕ x · s ← s + x · πλ ← πλ + 1 · ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ s > 50 · ΓΡΑΨΕ πλ, s εκτελείται με είσοδο 18, 25, 4, 9, 30. Τι εμφανίζεται;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
1η: διαβάζεται , , το
πλγίνεται . Έλεγχος : ψευδής, συνεχίζει.2η: , . 3η: , . Και οι δύο έλεγχοι ψευδείς.
4η: , . Έλεγχος : αληθής, ο βρόχος σταματά.
Εμφανίζεται «4 56». Το δεν διαβάζεται ποτέ. Στον
ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥη αληθής συνθήκη σημαίνει έξοδο — το αντίθετο από τονΟΣΟ.
Παράδειγμα 5
Θέμα Γ. Για το τμήμα ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 4 · x ← i · π ← 0 · ΟΣΟ x < 10 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ · x ← x * 3 · π ← π + 1 · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ · ΓΡΑΨΕ i, x, π · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ (α) να γράψεις τι εμφανίζεται, (β) να βρεις πόσες φορές ελέγχεται η συνθήκη x < 10.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Για i = 1: το περνά από σε , , . Τρεις επαναλήψεις, άρα εμφανίζεται 1 27 3.
Για i = 2: . Εμφανίζεται 2 18 2.
Για i = 3: . Εμφανίζεται 3 27 2. Το είναι ακόμα μικρότερο από το , οπότε γίνεται και δεύτερη επανάληψη.
Για i = 4: . Εμφανίζεται 4 12 1.
(β) Ο εσωτερικός εκτελέστηκε φορές. Κάθε
ΟΣΟελέγχει μία φορά παραπάνω από όσες επαναλαμβάνει, και ξεκίνησε τέσσερις φορές: έλεγχοι.Το κλειδί: το
x <- iκαι τοπ <- 0είναι μέσα στον εξωτερικό βρόχο. Κάθε νέα τιμή του i ξεκινά καθαρή μέτρηση. Αν τοπ <- 0ήταν έξω, η τελευταία γραμμή θα ήταν «4 12 8».
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Ένας βρόχος ΟΣΟ εκτελεί το σώμα του φορές. Πόσες φορές ελέγχεται η συνθήκη του;
Τα κατάφερες;
- Να συμπληρώνεις πίνακα τιμών για βρόχους ΟΣΟ, ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ και ΓΙΑ, μία εντολή τη φορά.
- Να βρίσκεις τι εμφανίζει ένα τμήμα κώδικα, και με ποια σειρά.
- Να μετράς πόσες φορές εκτελείται μια εντολή και πόσες ελέγχεται μια συνθήκη, και σε εμφωλευμένους βρόχους.
- Να εκτελείς βρόχους που χωρίζουν αριθμό σε ψηφία με DIV και MOD.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.