Μετατροπές ανάμεσα σε ΓΙΑ, ΟΣΟ και ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ
Το ίδιο τμήμα με άλλη δομή επανάληψης, χωρίς να αλλάξει ούτε μία τιμή.
40 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα
Στις Πανελλήνιες2026 Β ·2024 Β ·2023 Α ·2022 Β ·2021 επαν. Α ·2021 Α
Θα μάθεις να
- Να γράφεις έναν βρόχο ΓΙΑ ισοδύναμα με ΟΣΟ ή με ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ, και με αρνητικό βήμα.
- Να προσθέτεις τη φύλαξη που χρειάζεται ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ όταν ο βρόχος μπορεί να μην εκτελεστεί.
- Να μετατρέπεις ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σε ΟΣΟ, αρνούμενος σύνθετη συνθήκη με τους κανόνες De Morgan.
- Να κρίνεις πότε ένας ΟΣΟ γράφεται ως ΓΙΑ, και να ελέγχεις την τελική τιμή του μετρητή.
Γιατί ζητείται η μετατροπή
«Να γράψεις τμήμα αλγορίθμου ισοδύναμο με το παραπάνω, χρησιμοποιώντας τη δομή ΟΣΟ … ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.» Είναι από τα πιο σταθερά ερωτήματα του Θέματος Β. Ισοδύναμο σημαίνει ότι, για κάθε είσοδο, το νέο τμήμα κάνει ακριβώς τις ίδιες εντολές με την ίδια σειρά και αφήνει τις ίδιες τιμές.
Το «για κάθε είσοδο» είναι η παγίδα. Δύο βρόχοι που δίνουν το ίδιο για μπορεί να διαφέρουν για .
Από ΓΙΑ σε ΟΣΟ
Η πιο εύκολη μετατροπή, γιατί και οι δύο ελέγχουν πριν το σώμα. Αν η αρχή είναι ήδη πέρα από το τέλος, και οι δύο δεν εκτελούνται καθόλου.
ΓΙΑ i ΑΠΟ 5 ΜΕΧΡΙ 20 ΜΕ_ΒΗΜΑ 5ΓΡΑΨΕ iΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
Από ΓΙΑ σε ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ
Εδώ υπάρχει διαφορά στη φύση των δύο βρόχων: ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ εκτελεί το σώμα τουλάχιστον μία φορά. Ο ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ n με δεν το εκτελεί καμία.
Η συνθήκη του ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ είναι η άρνηση της συνθήκης συνέχισης: ο ΓΙΑ συνεχίζει όσο i <= n, άρα ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σταματά όταν i > n.
Η διόρθωση είναι μια φύλαξη: ένα ΑΝ γύρω από τον βρόχο, με τη συνθήκη που θα έκανε τον ΓΙΑ να εκτελεστεί τουλάχιστον μία φορά.
Αν η εκφώνηση εγγυάται ότι το πλήθος είναι θετικό, η φύλαξη δεν χρειάζεται. Γράψε όμως τον λόγο: «αφού , ο βρόχος εκτελείται τουλάχιστον μία φορά».
Από ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σε ΟΣΟ
Το αντίστροφο πρόβλημα: ο ΟΣΟ μπορεί να μην εκτελεστεί, ενώ ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ εκτελείται σίγουρα μία φορά. Υπάρχουν δύο σωστοί τρόποι.
Τρόπος 1: γράφεις την πρώτη επανάληψη έξω από τον βρόχο. Το σώμα αντιγράφεται μία φορά πριν τον ΟΣΟ, και ο ΟΣΟ παίρνει την άρνηση της συνθήκης.
Τρόπος 2: σημαία. Μια λογική μεταβλητή που ξεκινά ΑΛΗΘΗΣ, ώστε ο πρώτος έλεγχος να περνά πάντα, και στο τέλος του σώματος παίρνει την άρνηση της συνθήκης τερματισμού.
Η άρνηση σύνθετης συνθήκης γίνεται με τους κανόνες De Morgan: το ΚΑΙ γίνεται Η και αντίστροφα, και κάθε σύγκριση αντιστρέφεται.
| Συνθήκη τερματισμού | Συνθήκη συνέχισης |
|---|---|
x > 100 | x <= 100 |
x = 0 | x <> 0 |
x > 100 Η κ = 5 | x <= 100 ΚΑΙ κ <> 5 |
α >= 0 ΚΑΙ α <= 20 | α < 0 Η α > 20 |
! Αρχικόκ ← 0ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣΔΙΑΒΑΣΕ xκ ← κ + 1ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ x > 100 Η κ = 5! Τρόπος 1: η πρώτη επανάληψη έξωΔΙΑΒΑΣΕ xκ ← 1- σημειωμένη γραμμή:
ΟΣΟ x <= 100 ΚΑΙ κ <> 5 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ ΔΙΑΒΑΣΕ xκ ← κ + 1ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ! Τρόπος 2: σημαίακ ← 0συνέχεια ← ΑΛΗΘΗΣΟΣΟ συνέχεια = ΑΛΗΘΗΣ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕΔΙΑΒΑΣΕ xκ ← κ + 1- σημειωμένη γραμμή:
συνέχεια ← ΟΧΙ (x > 100 Η κ = 5) ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
Στον τρόπο 1 πρόσεξε το κ <- 1: είναι το κ <- 0 και το κ <- κ + 1 της πρώτης επανάληψης, ενωμένα. Και τα τρία τμήματα, με την ίδια είσοδο, κάνουν τις ίδιες αναγνώσεις. Το λυμένο παράδειγμα 3 το δείχνει.
Από ΟΣΟ σε ΓΙΑ
Γίνεται μόνο όταν ο ΟΣΟ είναι στην πραγματικότητα ένας μετρητής:
- η συνθήκη συγκρίνει μία μεταβλητή με όριο που δεν αλλάζει μέσα στον βρόχο,
- η μεταβλητή αλλάζει μόνο με σταθερό βήμα, μία φορά, στο τέλος του σώματος,
- δεν υπάρχει άλλος λόγος να σταματήσει ο βρόχος: σημαία,
ΔΙΑΒΑΣΕ, δεύτερο μέλος στη συνθήκη.
Ο ΟΣΟ x < 1000 με σώμα x <- x * 2 δεν γίνεται απευθείας ΓΙΑ: η μεταβολή δεν είναι πρόσθεση σταθερού βήματος. Ούτε ο βρόχος με τιμή φρουρό.
Η τιμή του μετρητή μετά τον βρόχο
| Τμήμα | Τιμή του i μετά |
|---|---|
ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 10 | |
i <- 1, ΟΣΟ i <= 10, …, i <- i + 1 | |
i <- 1, ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ …, i <- i + 1, ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ i > 10 | |
ΓΙΑ κ ΑΠΟ 30 ΜΕΧΡΙ 3 ΜΕ_ΒΗΜΑ -7 |
Σωστή μετατροπή σημαίνει και ίδια τελική τιμή. Αν μετά τον βρόχο το πρόγραμμα χρησιμοποιεί το i, ένας βρόχος που βγαίνει με αντί για δεν είναι ισοδύναμος.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Θέμα Β. Να γράψεις τμήμα ισοδύναμο με το ΓΙΑ i ΑΠΟ 17 ΜΕΧΡΙ 2 ΜΕ_ΒΗΜΑ -3 · ΓΡΑΨΕ i · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ, χρησιμοποιώντας τη δομή ΟΣΟ. Πόσες τιμές εμφανίζονται;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αρχικοποίηση:
i <- 17. Βήμα αρνητικό, άρα συνθήκη συνέχισηςi >= 2.Σώμα:
ΓΡΑΨΕ iκαι τελευταία η μεταβολήi <- i - 3.Τιμές: . Η επόμενη, , κάνει τη συνθήκη ψευδή. Εμφανίζονται έξι τιμές, και ο βρόχος βγαίνει με
iίσο με , όπως και οΓΙΑ.
Παράδειγμα 2
Να γράψεις με ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ το τμήμα ΓΙΑ κ ΑΠΟ α ΜΕΧΡΙ β · ΓΡΑΨΕ κ · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ, όπου τα α και β διαβάζονται από το πληκτρολόγιο.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο κίνδυνος: αν , ο
ΓΙΑδεν εκτελείται. ΟΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥθα τύπωνε τοαμία φορά.Φύλαξη:
ΑΝ α <= β ΤΟΤΕ. Μέσα:κ <- α,ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ,ΓΡΑΨΕ κ,κ <- κ + 1,ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ κ > β, καιΤΕΛΟΣ_ΑΝ.Η συνθήκη
κ > βείναι η άρνηση τηςκ <= β, με την οποία συνεχίζει οΓΙΑ.Αν το πρόγραμμα χρησιμοποιεί το
κμετά τον βρόχο, έλεγξε και την τιμή του στην περίπτωση που η φύλαξη δεν αφήνει να μπει. Εδώ τοκδεν ξαναχρησιμοποιείται, οπότε η φύλαξη αρκεί.
Παράδειγμα 3
Με είσοδο 50, 120, 7, τι εμφανίζει η ΓΡΑΨΕ κ, x μετά από καθένα από τα τρία τμήματα της ενότητας «Από ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σε ΟΣΟ»;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αρχικό: διαβάζεται ,
κγίνεται . Έλεγχος50 > 100 Η 1 = 5: ψευδής. Διαβάζεται ,κγίνεται . Έλεγχος: αληθής. Τέλος.Τρόπος 1: διαβάζεται ,
κ <- 1. Έλεγχος50 <= 100 ΚΑΙ 1 <> 5: αληθής. Διαβάζεται ,κγίνεται . Έλεγχος120 <= 100: ψευδής, τέλος.Τρόπος 2: ίδιες αναγνώσεις, και η σημαία γίνεται
ΨΕΥΔΗΣμετά το .Και τα τρία εμφανίζουν «2 120». Το δεν διαβάζεται σε κανένα.
Παράδειγμα 4
Γίνεται ο βρόχος i ← 1 · ΟΣΟ i <= 50 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ · c ← c + 1 · i ← i + 4 · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΓΙΑ; Πόσες φορές εκτελείται και με ποια τιμή βγαίνει το i;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Οι τρεις έλεγχοι: μία μεταβλητή στη συνθήκη, σταθερό όριο , μεταβολή κατά σταθερό βήμα στο τέλος. Ναι, γίνεται:
ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 50 ΜΕ_ΒΗΜΑ 4.Πλήθος: φορές.
Τελευταία τιμή μέσα στον βρόχο: . Τιμή μετά: , και στις δύο μορφές.
Παράδειγμα 5
Να γράψεις με ΟΣΟ το τμήμα s ← 0 · π ← 0 · ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ · ΔΙΑΒΑΣΕ x · s ← s + x · π ← π + 1 · ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ s >= 100 Η π = 10.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Άρνηση με De Morgan: η συνθήκη συνέχισης είναι
s < 100 ΚΑΙ π <> 10.Η πρώτη επανάληψη έξω:
ΔΙΑΒΑΣΕ x,s <- x,π <- 1. Τοs <- 0και τοs <- s + xενώθηκαν σε μία εκχώρηση.Ο βρόχος:
ΟΣΟ s < 100 ΚΑΙ π <> 10 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ, με σώμαΔΙΑΒΑΣΕ x,s <- s + x,π <- π + 1.Δοκιμή με την είσοδο 150: και τα δύο τμήματα διαβάζουν μόνο μία τιμή και τελειώνουν με
πίσο με καιsίσο με . Με είσοδο τελειώνουν και τα δύο με και .
Παράδειγμα 6
Θέμα Γ. Το πρόγραμμα διαβάζει n και μετά n ακέραιους, και εμφανίζει το άθροισμα όσων διαιρούνται με το 3. Είναι γραμμένο με ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ n. Να το ξαναγράψεις με ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ, ώστε να δουλεύει σωστά και για n = 0.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αρχή:
ΔΙΑΒΑΣΕ n,S <- 0. Αυτά δεν αλλάζουν.Φύλαξη:
ΑΝ n >= 1 ΤΟΤΕ, γιατί οΓΙΑμε δεν εκτελείται.Μέσα στη φύλαξη:
i <- 1,ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ,ΔΙΑΒΑΣΕ x,ΑΝ x MOD 3 = 0 ΤΟΤΕ S <- S + x,i <- i + 1,ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ i > n.Τέλος:
ΤΕΛΟΣ_ΑΝκαιΓΡΑΨΕ S.Δοκιμή: με και αριθμούς , και τα δύο εμφανίζουν . Με , και τα δύο εμφανίζουν χωρίς να διαβάσουν τίποτα. Χωρίς τη φύλαξη, θα ζητούσε έναν αριθμό που δεν υπάρχει.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Το ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 50 γράφεται με ΟΣΟ. Ποια είναι η συνθήκη του ΟΣΟ;
Τα κατάφερες;
- Να γράφεις έναν βρόχο ΓΙΑ ισοδύναμα με ΟΣΟ ή με ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ, και με αρνητικό βήμα.
- Να προσθέτεις τη φύλαξη που χρειάζεται ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ όταν ο βρόχος μπορεί να μην εκτελεστεί.
- Να μετατρέπεις ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σε ΟΣΟ, αρνούμενος σύνθετη συνθήκη με τους κανόνες De Morgan.
- Να κρίνεις πότε ένας ΟΣΟ γράφεται ως ΓΙΑ, και να ελέγχεις την τελική τιμή του μετρητή.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.