Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μετατροπές ανάμεσα σε ΓΙΑ, ΟΣΟ και ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ

Το ίδιο τμήμα με άλλη δομή επανάληψης, χωρίς να αλλάξει ούτε μία τιμή.

40 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Στις Πανελλήνιες2026 Β ·2024 Β ·2023 Α ·2022 Β ·2021 επαν. Α ·2021 Α

Θα μάθεις να

  1. Να γράφεις έναν βρόχο ΓΙΑ ισοδύναμα με ΟΣΟ ή με ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ, και με αρνητικό βήμα.
  2. Να προσθέτεις τη φύλαξη που χρειάζεται ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ όταν ο βρόχος μπορεί να μην εκτελεστεί.
  3. Να μετατρέπεις ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σε ΟΣΟ, αρνούμενος σύνθετη συνθήκη με τους κανόνες De Morgan.
  4. Να κρίνεις πότε ένας ΟΣΟ γράφεται ως ΓΙΑ, και να ελέγχεις την τελική τιμή του μετρητή.

Γιατί ζητείται η μετατροπή

«Να γράψεις τμήμα αλγορίθμου ισοδύναμο με το παραπάνω, χρησιμοποιώντας τη δομή ΟΣΟ … ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.» Είναι από τα πιο σταθερά ερωτήματα του Θέματος Β. Ισοδύναμο σημαίνει ότι, για κάθε είσοδο, το νέο τμήμα κάνει ακριβώς τις ίδιες εντολές με την ίδια σειρά και αφήνει τις ίδιες τιμές.

Το «για κάθε είσοδο» είναι η παγίδα. Δύο βρόχοι που δίνουν το ίδιο για n=5n = 5 μπορεί να διαφέρουν για n=0n = 0.

Από ΓΙΑ σε ΟΣΟ

Η πιο εύκολη μετατροπή, γιατί και οι δύο ελέγχουν πριν το σώμα. Αν η αρχή είναι ήδη πέρα από το τέλος, και οι δύο δεν εκτελούνται καθόλου.

Το αρχικό τμήμα
  1. ΓΙΑ i ΑΠΟ 5 ΜΕΧΡΙ 20 ΜΕ_ΒΗΜΑ 5
  2. ΓΡΑΨΕ i
  3. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

Το ισοδύναμο με ΟΣΟ

Πες κάθε τιμή του i και κάθε έλεγχο πριν τον δεις. Ο βρόχος πρέπει να τυπώσει 5, 10, 15, 20, όπως ο ΓΙΑ, και να βγει με i = 25.

  1. τρέχουσα γραμμή: i ← 5
  2. ΟΣΟ i <= 20 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ
  3. ΓΡΑΨΕ i
  4. i ← i + 5
  5. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.Γραμμή 1: τι τιμή θα πάρει το i;

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Από ΓΙΑ σε ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ

Εδώ υπάρχει διαφορά στη φύση των δύο βρόχων: ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ εκτελεί το σώμα τουλάχιστον μία φορά. Ο ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ n με n=0n = 0 δεν το εκτελεί καμία.

Η συνθήκη του ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ είναι η άρνηση της συνθήκης συνέχισης: ο ΓΙΑ συνεχίζει όσο i <= n, άρα ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σταματά όταν i > n.

Χωρίς φύλαξη: λάθος για n = 0

Ο χρήστης δίνει n = 0. Ο ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ n θα τύπωνε 0. Δες τι κάνει αυτός ο βρόχος και πρόσεξε ποια γραμμή εκτελείται πριν από τον πρώτο έλεγχο.

  1. ΔΙΑΒΑΣΕ n
  2. S ← 0
  3. i ← 1
  4. ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  5. S ← S + i
  6. i ← i + 1
  7. ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ i > n
  8. ΓΡΑΨΕ S

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Η διόρθωση είναι μια φύλαξη: ένα ΑΝ γύρω από τον βρόχο, με τη συνθήκη που θα έκανε τον ΓΙΑ να εκτελεστεί τουλάχιστον μία φορά.

Με φύλαξη: ισοδύναμο για κάθε n

Ίδια είσοδος, n = 0. Η συνθήκη της γραμμής 3 κρίνει αν θα μπει καθόλου στον βρόχο. Πες την πριν τη δεις.

  1. ΔΙΑΒΑΣΕ n
  2. S ← 0
  3. ΑΝ n >= 1 ΤΟΤΕ
  4. i ← 1
  5. ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  6. S ← S + i
  7. i ← i + 1
  8. ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ i > n
  9. ΤΕΛΟΣ_ΑΝ
  10. ΓΡΑΨΕ S

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Αν η εκφώνηση εγγυάται ότι το πλήθος είναι θετικό, η φύλαξη δεν χρειάζεται. Γράψε όμως τον λόγο: «αφού n≥1n \ge 1, ο βρόχος εκτελείται τουλάχιστον μία φορά».

Από ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σε ΟΣΟ

Το αντίστροφο πρόβλημα: ο ΟΣΟ μπορεί να μην εκτελεστεί, ενώ ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ εκτελείται σίγουρα μία φορά. Υπάρχουν δύο σωστοί τρόποι.

Τρόπος 1: γράφεις την πρώτη επανάληψη έξω από τον βρόχο. Το σώμα αντιγράφεται μία φορά πριν τον ΟΣΟ, και ο ΟΣΟ παίρνει την άρνηση της συνθήκης.

Τρόπος 2: σημαία. Μια λογική μεταβλητή που ξεκινά ΑΛΗΘΗΣ, ώστε ο πρώτος έλεγχος να περνά πάντα, και στο τέλος του σώματος παίρνει την άρνηση της συνθήκης τερματισμού.

Η άρνηση σύνθετης συνθήκης γίνεται με τους κανόνες De Morgan: το ΚΑΙ γίνεται Η και αντίστροφα, και κάθε σύγκριση αντιστρέφεται.

Συνθήκη τερματισμούΣυνθήκη συνέχισης
x > 100x <= 100
x = 0x <> 0
x > 100 Η κ = 5x <= 100 ΚΑΙ κ <> 5
α >= 0 ΚΑΙ α <= 20α < 0 Η α > 20
Ο αρχικός ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ και τα δύο ισοδύναμα
  1. ! Αρχικό
  2. κ ← 0
  3. ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  4. ΔΙΑΒΑΣΕ x
  5. κ ← κ + 1
  6. ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ x > 100 Η κ = 5
  7. ! Τρόπος 1: η πρώτη επανάληψη έξω
  8. ΔΙΑΒΑΣΕ x
  9. κ ← 1
  10. σημειωμένη γραμμή: ΟΣΟ x <= 100 ΚΑΙ κ <> 5 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ
  11. ΔΙΑΒΑΣΕ x
  12. κ ← κ + 1
  13. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  14. ! Τρόπος 2: σημαία
  15. κ ← 0
  16. συνέχεια ← ΑΛΗΘΗΣ
  17. ΟΣΟ συνέχεια = ΑΛΗΘΗΣ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ
  18. ΔΙΑΒΑΣΕ x
  19. κ ← κ + 1
  20. σημειωμένη γραμμή: συνέχεια ← ΟΧΙ (x > 100 Η κ = 5)
  21. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

Στον τρόπο 1 πρόσεξε το κ <- 1: είναι το κ <- 0 και το κ <- κ + 1 της πρώτης επανάληψης, ενωμένα. Και τα τρία τμήματα, με την ίδια είσοδο, κάνουν τις ίδιες αναγνώσεις. Το λυμένο παράδειγμα 3 το δείχνει.

Από ΟΣΟ σε ΓΙΑ

Γίνεται μόνο όταν ο ΟΣΟ είναι στην πραγματικότητα ένας μετρητής:

  • η συνθήκη συγκρίνει μία μεταβλητή με όριο που δεν αλλάζει μέσα στον βρόχο,
  • η μεταβλητή αλλάζει μόνο με σταθερό βήμα, μία φορά, στο τέλος του σώματος,
  • δεν υπάρχει άλλος λόγος να σταματήσει ο βρόχος: σημαία, ΔΙΑΒΑΣΕ, δεύτερο μέλος στη συνθήκη.

Ένας ΟΣΟ που είναι μετρητής

Ο κ μειώνεται κατά 7, μία φορά, στο τέλος. Ο βρόχος είναι ο ΓΙΑ κ ΑΠΟ 30 ΜΕΧΡΙ 3 ΜΕ_ΒΗΜΑ -7. Πες τις τιμές πριν τις δεις, και την τιμή του κ στο τέλος.

  1. τρέχουσα γραμμή: κ ← 30
  2. ΟΣΟ κ >= 3 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ
  3. ΓΡΑΨΕ κ
  4. κ ← κ - 7
  5. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.Γραμμή 1: τι τιμή θα πάρει το κ;

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Ο ΟΣΟ x < 1000 με σώμα x <- x * 2 δεν γίνεται απευθείας ΓΙΑ: η μεταβολή δεν είναι πρόσθεση σταθερού βήματος. Ούτε ο βρόχος με τιμή φρουρό.

Η τιμή του μετρητή μετά τον βρόχο

ΤμήμαΤιμή του i μετά
ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 101111
i <- 1, ΟΣΟ i <= 10, …, i <- i + 11111
i <- 1, ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ …, i <- i + 1, ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ i > 101111
ΓΙΑ κ ΑΠΟ 30 ΜΕΧΡΙ 3 ΜΕ_ΒΗΜΑ -722

Σωστή μετατροπή σημαίνει και ίδια τελική τιμή. Αν μετά τον βρόχο το πρόγραμμα χρησιμοποιεί το i, ένας βρόχος που βγαίνει με 1010 αντί για 1111 δεν είναι ισοδύναμος.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Θέμα Β. Να γράψεις τμήμα ισοδύναμο με το ΓΙΑ i ΑΠΟ 17 ΜΕΧΡΙ 2 ΜΕ_ΒΗΜΑ -3 · ΓΡΑΨΕ i · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ, χρησιμοποιώντας τη δομή ΟΣΟ. Πόσες τιμές εμφανίζονται;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Να γράψεις με ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ το τμήμα ΓΙΑ κ ΑΠΟ α ΜΕΧΡΙ β · ΓΡΑΨΕ κ · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ, όπου τα α και β διαβάζονται από το πληκτρολόγιο.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Με είσοδο 50, 120, 7, τι εμφανίζει η ΓΡΑΨΕ κ, x μετά από καθένα από τα τρία τμήματα της ενότητας «Από ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σε ΟΣΟ»;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Γίνεται ο βρόχος i ← 1 · ΟΣΟ i <= 50 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ · c ← c + 1 · i ← i + 4 · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΓΙΑ; Πόσες φορές εκτελείται και με ποια τιμή βγαίνει το i;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Να γράψεις με ΟΣΟ το τμήμα s ← 0 · π ← 0 · ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ · ΔΙΑΒΑΣΕ x · s ← s + x · π ← π + 1 · ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ s >= 100 Η π = 10.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 6

Θέμα Γ. Το πρόγραμμα διαβάζει n και μετά n ακέραιους, και εμφανίζει το άθροισμα όσων διαιρούνται με το 3. Είναι γραμμένο με ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ n. Να το ξαναγράψεις με ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ, ώστε να δουλεύει σωστά και για n = 0.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Το ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 10 γράφεται με ΟΣΟ. Ποια είναι η συνθήκη;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 8

Το ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 50 γράφεται με ΟΣΟ. Ποια είναι η συνθήκη του ΟΣΟ;

Τα κατάφερες;

  • Να γράφεις έναν βρόχο ΓΙΑ ισοδύναμα με ΟΣΟ ή με ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ, και με αρνητικό βήμα.
  • Να προσθέτεις τη φύλαξη που χρειάζεται ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ όταν ο βρόχος μπορεί να μην εκτελεστεί.
  • Να μετατρέπεις ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σε ΟΣΟ, αρνούμενος σύνθετη συνθήκη με τους κανόνες De Morgan.
  • Να κρίνεις πότε ένας ΟΣΟ γράφεται ως ΓΙΑ, και να ελέγχεις την τελική τιμή του μετρητή.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;