Μετάβαση στο περιεχόμενο

Δομές επανάληψης

ΟΣΟ, ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ και ΓΙΑ: τρεις βρόχοι, τρεις διαφορετικές δουλειές.

45 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Στις Πανελλήνιες2026 Α ·2026 Γ ·2025 επαν. Γ ·2025 Β ·2025 Γ ·2024 επαν. Γ ·2024 επαν. Δ ·2024 Γ ·2023 επαν. Α ·2023 επαν. Γ ·2023 Β ·2023 Γ ·2022 επαν. Α ·2022 επαν. Γ ·2022 επαν. Δ ·2022 Γ ·2021 επαν. Α ·2021 επαν. Β ·2021 επαν. Γ ·2021 επαν. Δ ·2021 Α ·2021 Β ·2021 Γ ·2020 επαν. Β ·2020 επαν. Γ ·2020 επαν. Δ ·2020 Α ·2020 Β ·2020 Γ ·2020 Δ

Θα μάθεις να

  1. Να επιλέγεις ανάμεσα στους τρεις βρόχους με βάση το τι ξέρεις εκ των προτέρων.
  2. Να υπολογίζεις πόσες φορές εκτελείται ένας βρόχος ΓΙΑ, και με αρνητικό ή πραγματικό βήμα.
  3. Να χρησιμοποιείς μετρητές, αθροιστές, σημαίες και τιμή φρουρό.
  4. Να ελέγχεις την εγκυρότητα μιας τιμής και να αναγνωρίζεις τον ατέρμονα βρόχο.

Τρεις βρόχοι, τρεις δουλειές

ΒρόχοςΈλεγχοςΕλάχιστες εκτελέσειςΧρησιμοποιείται όταν
ΟΣΟ … ΕΠΑΝΑΛΑΒΕπριν το σώμαμηδένδεν ξέρεις πόσες φορές, και ίσως καμία
ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ … ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥμετά το σώμαμίακάτι πρέπει να γίνει τουλάχιστον μία φορά
ΓΙΑ … ΑΠΟ … ΜΕΧΡΙαυτόματος μετρητήςγνωστέςξέρεις εκ των προτέρων το πλήθος

Πρόσεξε τη διαφορά στη συνθήκη. Ο ΟΣΟ συνεχίζει όσο η συνθήκη είναι αληθής. Ο ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ σταματά μόλις η συνθήκη γίνει αληθής. Η μία είναι η άρνηση της άλλης.

Ο βρόχος ΟΣΟ

Άθροισμα των αριθμών από 1 έως 5

Το S ξεκινά από 0 και το i από 1. Πριν από κάθε βήμα πες τη νέα τιμή ή αν η συνθήκη βγαίνει ΑΛΗΘΗΣ. Μέτρα τους ελέγχους της γραμμής 3: είναι έξι για πέντε επαναλήψεις, και ο τελευταίος, που αποτυγχάνει, είναι κι αυτός μέρος της εκτέλεσης.

  1. τρέχουσα γραμμή: S ← 0
  2. i ← 1
  3. ΟΣΟ i <= 5 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ
  4. S ← S + i
  5. i ← i + 1
  6. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  7. ΓΡΑΨΕ S

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.Γραμμή 1: τι τιμή θα πάρει το S;

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Η γραμμή 55 είναι η πιο σημαντική του βρόχου: αν λείψει, ο βρόχος δεν τερματίζει ποτέ. Το i θα έμενε 11, η συνθήκη θα έμενε αληθής, και το πρόγραμμα θα έτρεχε για πάντα.

Κάθε ΟΣΟ έχει τρία κομμάτια, και τα ψάχνεις πάντα:

  • αρχικοποίηση της μεταβλητής της συνθήκης, πριν τον βρόχο,
  • συνθήκη συνέχισης,
  • μεταβολή της ίδιας μεταβλητής μέσα στο σώμα, προς την κατεύθυνση που κάποτε θα κάνει τη συνθήκη ψευδή.

Ο βρόχος ΓΙΑ

Το ίδιο άθροισμα, με ΓΙΑ

Ίδιο S, ίδιο αποτέλεσμα. Πρόσεξε τη γραμμή 2: δίνει μόνη της στο i την πρώτη τιμή, το αυξάνει και ελέγχει αν πέρασε το 5 — όσα στον ΟΣΟ έγραφες με το χέρι.

  1. τρέχουσα γραμμή: S ← 0
  2. ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 5
  3. S ← S + i
  4. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  5. ΓΡΑΨΕ S

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.Γραμμή 1: τι τιμή θα πάρει το S;

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Δύο γραμμές λιγότερες, και καμία δυνατότητα ατέρμονου βρόχου: η αρχικοποίηση και η αύξηση του μετρητή γίνονται αυτόματα.

Το πλήθος των επαναλήψεων, για θετικό βήμα και αρχή μικρότερη ή ίση με το τέλος:

⌊t−ab⌋+1\left\lfloor \frac{t - a}{b} \right\rfloor + 1

με aa την αρχική τιμή, tt την τελική και bb το βήμα. Για αρνητικό βήμα γράφεις a−t∣b∣\dfrac{a - t}{\lvert b \rvert} στη θέση του κλάσματος.

Τρεις περιπτώσεις που ρωτιούνται:

  • Μηδέν επαναλήψεις. Αν η αρχή είναι ήδη πέρα από το τέλος, ο βρόχος δεν εκτελείται ούτε μία φορά. Το ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ n με n=0n = 0 δεν κάνει τίποτα.
  • Πραγματικό βήμα. Το ΓΙΑ x ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 2 ΜΕ_ΒΗΜΑ 0.5 δίνει στο x τις τιμές 11, 1,51{,}5 και 22: τρεις φορές.
  • Το τέλος δεν πιάνεται πάντα. Με ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 10 ΜΕ_ΒΗΜΑ 4 οι τιμές είναι 1,5,91, 5, 9. Το 1010 δεν είναι ποτέ τιμή του μετρητή.

Μετρητές, αθροιστές, σημαίες

ΕργαλείοΑρχική τιμήΜέσα στον βρόχο
Μετρητής00πλήθος <- πλήθος + 1
Αθροιστής00άθροισμα <- άθροισμα + x
Γινόμενο11γινόμενο <- γινόμενο * x
ΣημαίαΨΕΥΔΗΣγίνεται ΑΛΗΘΗΣ όταν συμβεί το γεγονός
Μέγιστοη πρώτη τιμήΑΝ x > max ΤΟΤΕ max <- x

Ο μετρητής μετρά πόσες φορές συνέβη κάτι. Ο αθροιστής μαζεύει τις τιμές. Το λάθος S <- S + 1 αντί για S <- S + x μετατρέπει τον αθροιστή σε μετρητή, και το πρόγραμμα τρέχει κανονικά με λάθος αποτέλεσμα.

Τιμή φρουρός: διάβαζε μέχρι το μηδέν

Συχνά η εκφώνηση λέει «διαβάζονται αριθμοί· η ανάγνωση τελειώνει με το 00». Το 00 είναι τιμή φρουρός: σημαδεύει το τέλος και δεν επεξεργάζεται. Το σχήμα είναι πάντα το ίδιο:

  1. μία ΔΙΑΒΑΣΕ πριν τον βρόχο,
  2. ΟΣΟ x <> 0 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ,
  3. η επεξεργασία του x,
  4. η επόμενη ΔΙΑΒΑΣΕ τελευταία μέσα στο σώμα.

Πλήθος θετικών, μέχρι να δοθεί 0

Δίνονται οι αριθμοί 12, -4, 7 και μετά το 0. Πρόσεξε πού διαβάζεται κάθε τιμή: η πρώτη στη γραμμή 2, οι επόμενες στη γραμμή 7, αμέσως πριν ξαναελεγχθεί η συνθήκη. Έτσι το 0 δεν φτάνει ποτέ στη γραμμή 4.

  1. τρέχουσα γραμμή: π ← 0
  2. ΔΙΑΒΑΣΕ x
  3. ΟΣΟ x <> 0 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ
  4. ΑΝ x > 0 ΤΟΤΕ
  5. π ← π + 1
  6. ΤΕΛΟΣ_ΑΝ
  7. ΔΙΑΒΑΣΕ x
  8. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  9. ΓΡΑΨΕ π

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.Γραμμή 1: τι τιμή θα πάρει το π;

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Έλεγχος εγκυρότητας

Όταν η τιμή πρέπει να είναι σε ένα διάστημα, τη ζητάς ξανά και ξανά, ώσπου να είναι σωστή. Κάποια τιμή πρέπει να διαβαστεί, οπότε ο βρόχος είναι ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ, και η συνθήκη του λέει πότε η τιμή είναι έγκυρη.

Βαθμός από 0 έως 20

Ο χρήστης δίνει πρώτα -3, μετά 25 και μετά 17. Πριν από κάθε έλεγχο της γραμμής 3 πες αν η συνθήκη είναι ΑΛΗΘΗΣ. Ο βρόχος βγαίνει μόνο με την έγκυρη τιμή.

  1. ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  2. ΔΙΑΒΑΣΕ β
  3. ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ β >= 0 ΚΑΙ β <= 20
  4. ΓΡΑΨΕ β

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Η συνθήκη του ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ περιγράφει το σωστό, όχι το λάθος. Αν γράψεις ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ β < 0 Η β > 20, ο βρόχος θα βγει με την πρώτη άκυρη τιμή.

Εμφωλευμένοι βρόχοι

Βρόχος μέσα σε βρόχο. Ο εσωτερικός ολοκληρώνεται πλήρως για κάθε μία επανάληψη του εξωτερικού, οπότε το συνολικό πλήθος εκτελέσεων του σώματος είναι το γινόμενο των δύο — όταν τα όρια του εσωτερικού δεν εξαρτώνται από τον εξωτερικό.

Αν εξαρτώνται, όπως στο ΓΙΑ j ΑΠΟ i ΜΕΧΡΙ 4, μετράς ανά τιμή του i και προσθέτεις: 4+3+2+1=104 + 3 + 2 + 1 = 10.

Ο κανόνας που δεν παραβιάζεται: οι βρόχοι πρέπει να είναι πλήρως εμφωλευμένοι, ποτέ να διασταυρώνονται. Ο εσωτερικός κλείνει πριν κλείσει ο εξωτερικός.

Ο πλήρης πίνακας τιμών ενός βρόχου, γραμμή γραμμή, είναι αντικείμενο της ενότητας «Πίνακας τιμών βρόχων». Το πώς γράφεις έναν βρόχο με άλλη δομή επανάληψης, της ενότητας «Μετατροπές ανάμεσα σε ΓΙΑ, ΟΣΟ και ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ».

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Πόσες φορές εκτελείται ο βρόχος ΓΙΑ i ΑΠΟ 3 ΜΕΧΡΙ 20 ΜΕ_ΒΗΜΑ 4, και πόσες ο ΓΙΑ k ΑΠΟ 20 ΜΕΧΡΙ 2 ΜΕ_ΒΗΜΑ -5;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Πότε επιλέγεις ΟΣΟ και πότε ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ, με δύο παραδείγματα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ποιο λάθος έχει ο βρόχος: i ← 1 · ΟΣΟ i <= 10 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ · ΓΡΑΨΕ i · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Πώς βρίσκεις το μέγιστο 100 αριθμών, και γιατί δεν αρχικοποιείς το max στο μηδέν;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Θέμα Β. Δίνεται το τμήμα: ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ · ΔΙΑΒΑΣΕ β · ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ β >= 0 ΚΑΙ β <= 20. Ο χρήστης πληκτρολογεί με τη σειρά -3, 25, 17, 8. Πόσες φορές εκτελείται η ΔΙΑΒΑΣΕ και με ποια τιμή βγαίνει ο βρόχος;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 6

Θέμα Γ. Διαβάζονται θερμοκρασίες· η ανάγνωση τελειώνει όταν δοθεί 999. Να γράψεις τμήμα που εμφανίζει το πλήθος, τη μέση τιμή και τη μέγιστη θερμοκρασία, ή μήνυμα αν δεν δόθηκε καμία.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Ο βρόχος ΟΣΟ μπορεί να εκτελεστεί:

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 8

Ποιος βρόχος εκτελεί το σώμα του τουλάχιστον μία φορά;

Τα κατάφερες;

  • Να επιλέγεις ανάμεσα στους τρεις βρόχους με βάση το τι ξέρεις εκ των προτέρων.
  • Να υπολογίζεις πόσες φορές εκτελείται ένας βρόχος ΓΙΑ, και με αρνητικό ή πραγματικό βήμα.
  • Να χρησιμοποιείς μετρητές, αθροιστές, σημαίες και τιμή φρουρό.
  • Να ελέγχεις την εγκυρότητα μιας τιμής και να αναγνωρίζεις τον ατέρμονα βρόχο.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;