Μετάβαση στο περιεχόμενο

Δομή επιλογής

ΑΝ, ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ και ΕΠΙΛΕΞΕ — και πότε διαλέγεις ποια.

45 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Στις Πανελλήνιες2026 Γ ·2025 επαν. Γ ·2025 επαν. Δ ·2025 Γ ·2024 επαν. Α ·2024 επαν. Β ·2024 επαν. Γ ·2024 Γ ·2024 Δ ·2023 επαν. Β ·2023 επαν. Γ ·2023 Β ·2023 Γ ·2023 Δ ·2022 επαν. Γ ·2022 Γ ·2021 επαν. Α ·2021 επαν. Γ ·2021 Α ·2021 Γ ·2020 επαν. Δ ·2020 Β ·2020 Γ

Θα μάθεις να

  1. Να χρησιμοποιείς τις τέσσερις μορφές της εντολής ΑΝ.
  2. Να ακολουθείς εμφωλευμένα ΑΝ και αλυσίδες ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ, και να γράφεις κλιμακωτή χρέωση.
  3. Να γράφεις σύνθετες συνθήκες με ΚΑΙ, Η και ΟΧΙ, με τη σωστή προτεραιότητα.
  4. Να χρησιμοποιείς την εντολή ΕΠΙΛΕΞΕ και να λες πότε ταιριάζει.

Οι τέσσερις μορφές

ΜορφήΠότε
Απλή: ΑΝ … ΤΟΤΕκάτι γίνεται μόνο υπό συνθήκη
Σύνθετη: ΑΝ … ΤΟΤΕ … ΑΛΛΙΩΣδύο αμοιβαία αποκλειόμενες περιπτώσεις
Πολλαπλή: ΑΝ … ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ …περισσότερες από δύο περιπτώσεις
Εμφωλευμένηεπιλογή μέσα σε επιλογή

Κάθε ΑΝ κλείνει με ΤΕΛΟΣ_ΑΝ — ένα ΤΕΛΟΣ_ΑΝ για ολόκληρη την αλυσίδα ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ, όχι ένα ανά κλάδο. Η συνθήκη ανάμεσα στο ΑΝ και στο ΤΟΤΕ είναι πάντα λογική έκφραση: δίνει ΑΛΗΘΗΣ ή ΨΕΥΔΗΣ, τίποτα τρίτο.

Η απλή μορφή δεν έχει κλάδο για το ψευδές. Αν η συνθήκη δεν ισχύει, η εκτέλεση πηγαίνει κατευθείαν μετά το ΤΕΛΟΣ_ΑΝ. Η σύνθετη εκτελεί πάντα έναν από τους δύο κλάδους.

Πολλαπλή επιλογή: χαρακτηρισμός βαθμού
  1. ΑΝ βαθμός >= 18.5 ΤΟΤΕ
  2. ΓΡΑΨΕ 'Άριστα'
  3. ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ βαθμός >= 15.5 ΤΟΤΕ
  4. ΓΡΑΨΕ 'Πολύ καλά'
  5. ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ βαθμός >= 12.5 ΤΟΤΕ
  6. ΓΡΑΨΕ 'Καλά'
  7. ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ βαθμός >= 9.5 ΤΟΤΕ
  8. ΓΡΑΨΕ 'Σχεδόν καλά'
  9. σημειωμένη γραμμή: ΑΛΛΙΩΣ
  10. ΓΡΑΨΕ 'Ανεπαρκώς'
  11. σημειωμένη γραμμή: ΤΕΛΟΣ_ΑΝ

Ο ίδιος βαθμός 16, με δύο διαφορετικές δομές

Πάνω η αλυσίδα ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ, κάτω η ίδια λογική με τέσσερα ξεχωριστά ΑΝ. Πρόσεξε πόσες γραμμές τυπώνει η καθεμιά.

ΒήμαΔομήΈλεγχοςΤιμήΤυπώνεται
Ζωντανή ενημέρωση

Εμφωλευμένα ΑΝ

Ένα ΑΝ μπορεί να μπει μέσα σε κλάδο άλλου ΑΝ. Το εσωτερικό ελέγχεται μόνο όταν η εκτέλεση φτάσει στον κλάδο που το περιέχει. Κάθε εσωτερικό ΑΝ έχει το δικό του ΤΕΛΟΣ_ΑΝ, και κλείνει πριν κλείσει το εξωτερικό.

Εμφωλευμένο ΑΝ: τρεις δρόμοι για το γ

Με α = 14 και β = 4. Πριν από κάθε βήμα πες αν η συνθήκη βγαίνει ΑΛΗΘΗΣ ή ΨΕΥΔΗΣ. Η γραμμή 3 ελέγχεται μόνο επειδή η γραμμή 2 βγήκε αληθής.

  1. ΔΙΑΒΑΣΕ α, β
  2. ΑΝ α > β ΤΟΤΕ
  3. ΑΝ α MOD β = 0 ΤΟΤΕ
  4. γ ← α DIV β
  5. ΑΛΛΙΩΣ
  6. γ ← α MOD β
  7. ΤΕΛΟΣ_ΑΝ
  8. ΑΛΛΙΩΣ
  9. γ ← β - α
  10. ΤΕΛΟΣ_ΑΝ
  11. ΓΡΑΨΕ γ

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Στον πίνακα τιμών ενός εμφωλευμένου ΑΝ γράφεις μόνο τις συνθήκες που ελέγχθηκαν. Αν η γραμμή 22 ήταν ψευδής, η γραμμή 33 δεν θα εμφανιζόταν καθόλου.

Σύνθετες συνθήκες

ΤελεστήςΑληθής όταν
ΚΑΙκαι οι δύο συνθήκες αληθεύουν
Ητουλάχιστον μία αληθεύει
ΟΧΙη συνθήκη είναι ψευδής

Ο πίνακας αληθείας, που ζητείται συχνά στο Θέμα Α:

ABA ΚΑΙ BA Η BΟΧΙ A
ΑΛΗΘΗΣΑΛΗΘΗΣΑΛΗΘΗΣΑΛΗΘΗΣΨΕΥΔΗΣ
ΑΛΗΘΗΣΨΕΥΔΗΣΨΕΥΔΗΣΑΛΗΘΗΣΨΕΥΔΗΣ
ΨΕΥΔΗΣΑΛΗΘΗΣΨΕΥΔΗΣΑΛΗΘΗΣΑΛΗΘΗΣ
ΨΕΥΔΗΣΨΕΥΔΗΣΨΕΥΔΗΣΨΕΥΔΗΣΑΛΗΘΗΣ

Η σειρά των πράξεων. Πρώτα οι αριθμητικές, μετά οι συγκρίσεις, και τελευταίοι οι λογικοί τελεστές. Ανάμεσα στους λογικούς, πρώτα το ΟΧΙ, μετά το ΚΑΙ και στο τέλος το Η. Έτσι το x > 3 Η y > 3 ΚΑΙ z > 3 σημαίνει x > 3 Η (y > 3 ΚΑΙ z > 3). Αν θέλεις άλλη σειρά, βάζεις παρενθέσεις. Όταν δεν είσαι σίγουρος, βάζεις παρενθέσεις.

Οι νόμοι De Morgan, χρήσιμοι όταν ζητείται η άρνηση μιας συνθήκης:

  • ΟΧΙ (A ΚΑΙ B) ισοδυναμεί με ΟΧΙ A Η ΟΧΙ B
  • ΟΧΙ (A Η B) ισοδυναμεί με ΟΧΙ A ΚΑΙ ΟΧΙ B

Η άρνηση μιας σύγκρισης αλλάζει τον τελεστή της: το αντίθετο του > είναι το <=, όχι το <. Το αντίθετο του = είναι το <>.

Η εντολή ΕΠΙΛΕΞΕ

Όταν όλοι οι έλεγχοι γίνονται πάνω στην ίδια μεταβλητή με συγκεκριμένες τιμές, η αλυσίδα ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ γράφεται καθαρότερα με ΕΠΙΛΕΞΕ. Η έκφραση μετά το ΕΠΙΛΕΞΕ υπολογίζεται μία φορά. Μετά συγκρίνεται με τις τιμές κάθε ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ με τη σειρά, και εκτελείται η πρώτη που ταιριάζει.

ΕΠΙΛΕΞΕ: μήνας σε πλήθος ημερών

Διαβάζεται ο μήνας 4. Πριν από κάθε έλεγχο πες αν ο μήνας ανήκει στις τιμές της ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ. Η γραμμή 7 δεν ελέγχεται ποτέ: η 5 ταίριαξε πρώτη.

  1. ΔΙΑΒΑΣΕ μήνας
  2. ΕΠΙΛΕΞΕ μήνας
  3. ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ 1, 3, 5, 7, 8, 10, 12
  4. ημέρες ← 31
  5. ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ 4, 6, 9, 11
  6. ημέρες ← 30
  7. ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ 2
  8. ημέρες ← 28
  9. ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΑΛΛΙΩΣ
  10. ημέρες ← 0
  11. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΙΛΟΓΩΝ
  12. ΓΡΑΨΕ ημέρες

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Το ίδιο ακριβώς, γραμμένο με ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ. Κάθε ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ με πολλές τιμές γίνεται μία συνθήκη με Η:

Η ίδια επιλογή με ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ
  1. ΑΝ μήνας = 4 Η μήνας = 6 Η μήνας = 9 Η μήνας = 11 ΤΟΤΕ
  2. ημέρες ← 30
  3. ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ μήνας = 2 ΤΟΤΕ
  4. ημέρες ← 28
  5. σημειωμένη γραμμή: ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ μήνας >= 1 ΚΑΙ μήνας <= 12 ΤΟΤΕ
  6. ημέρες ← 31
  7. ΑΛΛΙΩΣ
  8. ημέρες ← 0
  9. ΤΕΛΟΣ_ΑΝ

Η γραμμή 55 εκμεταλλεύεται ότι οι προηγούμενοι κλάδοι απέτυχαν: όσοι μήνες έμειναν μέσα στο 11 έως 1212 έχουν 3131 ημέρες.

Κλιμακωτή χρέωση

Το πιο συχνό Θέμα Γ με επιλογή. Ο λογαριασμός χωρίζεται σε κλίμακες, και κάθε κλίμακα χρεώνεται με τη δική της τιμή μόνο για το κομμάτι που πέφτει μέσα της.

Νερό: 0,5 € ως τα 10 m³, 0,8 € ως τα 20, 1,2 € πάνω από 20

Διαβάζονται 27 κυβικά. Πριν από κάθε βήμα πες ποια συνθήκη αληθεύει και ποιο ποσό θα βγει. Τα πρώτα 10 κυβικά πληρώνονται πάντα με 0,5, όσα κι αν είναι τα συνολικά.

  1. ΔΙΑΒΑΣΕ κυβικά
  2. ΑΝ κυβικά <= 10 ΤΟΤΕ
  3. ποσό ← κυβικά * 0.5
  4. ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ κυβικά <= 20 ΤΟΤΕ
  5. ποσό ← 10 * 0.5 + (κυβικά - 10) * 0.8
  6. ΑΛΛΙΩΣ
  7. ποσό ← 10 * 0.5 + 10 * 0.8 + (κυβικά - 20) * 1.2
  8. ΤΕΛΟΣ_ΑΝ
  9. ΓΡΑΨΕ ποσό

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γράψε τη συνθήκη «ο x ανήκει στο διάστημα από 0 έως 10».

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Θέμα Β. Δίνεται το εμφωλευμένο ΑΝ της ενότητας. Τι τυπώνει για α = 12, β = 4, για α = 14, β = 4 και για α = 5, β = 9;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Γράψε την άρνηση της συνθήκης «ηλικία > 18 ΚΑΙ έχει δίπλωμα».

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Με x = 3, y = 2 και z = 5, ποια τιμή έχει η συνθήκη ΟΧΙ x > 5 Η y > 1 ΚΑΙ z < 4;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Θέμα Γ. Ταξί χρεώνει 4 € σημαία, 0,9 € ανά km για τα πρώτα 10 km και 0,7 € για κάθε επόμενο km. Τη νύχτα το σύνολο αυξάνεται κατά 20%. Γράψε τον υπολογισμό και βρες τη χρέωση για 15 km τη νύχτα.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Σε αλυσίδα ΑΝ με ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ, εκτελείται:

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 8

Πόσα ΤΕΛΟΣ_ΑΝ χρειάζονται δύο εμφωλευμένα ΑΝ, το ένα μέσα στο άλλο;

Τα κατάφερες;

  • Να χρησιμοποιείς τις τέσσερις μορφές της εντολής ΑΝ.
  • Να ακολουθείς εμφωλευμένα ΑΝ και αλυσίδες ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ, και να γράφεις κλιμακωτή χρέωση.
  • Να γράφεις σύνθετες συνθήκες με ΚΑΙ, Η και ΟΧΙ, με τη σωστή προτεραιότητα.
  • Να χρησιμοποιείς την εντολή ΕΠΙΛΕΞΕ και να λες πότε ταιριάζει.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;