Δομή επιλογής
ΑΝ, ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ και ΕΠΙΛΕΞΕ — και πότε διαλέγεις ποια.
45 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα
Στις Πανελλήνιες2026 Γ ·2025 επαν. Γ ·2025 επαν. Δ ·2025 Γ ·2024 επαν. Α ·2024 επαν. Β ·2024 επαν. Γ ·2024 Γ ·2024 Δ ·2023 επαν. Β ·2023 επαν. Γ ·2023 Β ·2023 Γ ·2023 Δ ·2022 επαν. Γ ·2022 Γ ·2021 επαν. Α ·2021 επαν. Γ ·2021 Α ·2021 Γ ·2020 επαν. Δ ·2020 Β ·2020 Γ
Θα μάθεις να
- Να χρησιμοποιείς τις τέσσερις μορφές της εντολής ΑΝ.
- Να ακολουθείς εμφωλευμένα ΑΝ και αλυσίδες ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ, και να γράφεις κλιμακωτή χρέωση.
- Να γράφεις σύνθετες συνθήκες με ΚΑΙ, Η και ΟΧΙ, με τη σωστή προτεραιότητα.
- Να χρησιμοποιείς την εντολή ΕΠΙΛΕΞΕ και να λες πότε ταιριάζει.
Οι τέσσερις μορφές
| Μορφή | Πότε |
|---|---|
Απλή: ΑΝ … ΤΟΤΕ | κάτι γίνεται μόνο υπό συνθήκη |
Σύνθετη: ΑΝ … ΤΟΤΕ … ΑΛΛΙΩΣ | δύο αμοιβαία αποκλειόμενες περιπτώσεις |
Πολλαπλή: ΑΝ … ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ … | περισσότερες από δύο περιπτώσεις |
| Εμφωλευμένη | επιλογή μέσα σε επιλογή |
Κάθε ΑΝ κλείνει με ΤΕΛΟΣ_ΑΝ — ένα ΤΕΛΟΣ_ΑΝ για ολόκληρη την αλυσίδα ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ, όχι ένα ανά κλάδο. Η συνθήκη ανάμεσα στο ΑΝ και στο ΤΟΤΕ είναι πάντα λογική έκφραση: δίνει ΑΛΗΘΗΣ ή ΨΕΥΔΗΣ, τίποτα τρίτο.
Η απλή μορφή δεν έχει κλάδο για το ψευδές. Αν η συνθήκη δεν ισχύει, η εκτέλεση πηγαίνει κατευθείαν μετά το ΤΕΛΟΣ_ΑΝ. Η σύνθετη εκτελεί πάντα έναν από τους δύο κλάδους.
ΑΝ βαθμός >= 18.5 ΤΟΤΕΓΡΑΨΕ 'Άριστα'ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ βαθμός >= 15.5 ΤΟΤΕΓΡΑΨΕ 'Πολύ καλά'ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ βαθμός >= 12.5 ΤΟΤΕΓΡΑΨΕ 'Καλά'ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ βαθμός >= 9.5 ΤΟΤΕΓΡΑΨΕ 'Σχεδόν καλά'- σημειωμένη γραμμή:
ΑΛΛΙΩΣ ΓΡΑΨΕ 'Ανεπαρκώς'- σημειωμένη γραμμή:
ΤΕΛΟΣ_ΑΝ
Εμφωλευμένα ΑΝ
Ένα ΑΝ μπορεί να μπει μέσα σε κλάδο άλλου ΑΝ. Το εσωτερικό ελέγχεται μόνο όταν η εκτέλεση φτάσει στον κλάδο που το περιέχει. Κάθε εσωτερικό ΑΝ έχει το δικό του ΤΕΛΟΣ_ΑΝ, και κλείνει πριν κλείσει το εξωτερικό.
Στον πίνακα τιμών ενός εμφωλευμένου ΑΝ γράφεις μόνο τις συνθήκες που ελέγχθηκαν. Αν η γραμμή ήταν ψευδής, η γραμμή δεν θα εμφανιζόταν καθόλου.
Σύνθετες συνθήκες
| Τελεστής | Αληθής όταν |
|---|---|
ΚΑΙ | και οι δύο συνθήκες αληθεύουν |
Η | τουλάχιστον μία αληθεύει |
ΟΧΙ | η συνθήκη είναι ψευδής |
Ο πίνακας αληθείας, που ζητείται συχνά στο Θέμα Α:
| A | B | A ΚΑΙ B | A Η B | ΟΧΙ A |
|---|---|---|---|---|
| ΑΛΗΘΗΣ | ΑΛΗΘΗΣ | ΑΛΗΘΗΣ | ΑΛΗΘΗΣ | ΨΕΥΔΗΣ |
| ΑΛΗΘΗΣ | ΨΕΥΔΗΣ | ΨΕΥΔΗΣ | ΑΛΗΘΗΣ | ΨΕΥΔΗΣ |
| ΨΕΥΔΗΣ | ΑΛΗΘΗΣ | ΨΕΥΔΗΣ | ΑΛΗΘΗΣ | ΑΛΗΘΗΣ |
| ΨΕΥΔΗΣ | ΨΕΥΔΗΣ | ΨΕΥΔΗΣ | ΨΕΥΔΗΣ | ΑΛΗΘΗΣ |
Η σειρά των πράξεων. Πρώτα οι αριθμητικές, μετά οι συγκρίσεις, και τελευταίοι οι λογικοί τελεστές. Ανάμεσα στους λογικούς, πρώτα το ΟΧΙ, μετά το ΚΑΙ και στο τέλος το Η. Έτσι το x > 3 Η y > 3 ΚΑΙ z > 3 σημαίνει x > 3 Η (y > 3 ΚΑΙ z > 3). Αν θέλεις άλλη σειρά, βάζεις παρενθέσεις. Όταν δεν είσαι σίγουρος, βάζεις παρενθέσεις.
Οι νόμοι De Morgan, χρήσιμοι όταν ζητείται η άρνηση μιας συνθήκης:
ΟΧΙ (A ΚΑΙ B)ισοδυναμεί μεΟΧΙ A Η ΟΧΙ BΟΧΙ (A Η B)ισοδυναμεί μεΟΧΙ A ΚΑΙ ΟΧΙ B
Η άρνηση μιας σύγκρισης αλλάζει τον τελεστή της: το αντίθετο του > είναι το <=, όχι το <. Το αντίθετο του = είναι το <>.
Η εντολή ΕΠΙΛΕΞΕ
Όταν όλοι οι έλεγχοι γίνονται πάνω στην ίδια μεταβλητή με συγκεκριμένες τιμές, η αλυσίδα ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ γράφεται καθαρότερα με ΕΠΙΛΕΞΕ. Η έκφραση μετά το ΕΠΙΛΕΞΕ υπολογίζεται μία φορά. Μετά συγκρίνεται με τις τιμές κάθε ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ με τη σειρά, και εκτελείται η πρώτη που ταιριάζει.
Το ίδιο ακριβώς, γραμμένο με ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ. Κάθε ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ με πολλές τιμές γίνεται μία συνθήκη με Η:
ΑΝ μήνας = 4 Η μήνας = 6 Η μήνας = 9 Η μήνας = 11 ΤΟΤΕημέρες ← 30ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ μήνας = 2 ΤΟΤΕημέρες ← 28- σημειωμένη γραμμή:
ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ μήνας >= 1 ΚΑΙ μήνας <= 12 ΤΟΤΕ ημέρες ← 31ΑΛΛΙΩΣημέρες ← 0ΤΕΛΟΣ_ΑΝ
Η γραμμή εκμεταλλεύεται ότι οι προηγούμενοι κλάδοι απέτυχαν: όσοι μήνες έμειναν μέσα στο έως έχουν ημέρες.
Κλιμακωτή χρέωση
Το πιο συχνό Θέμα Γ με επιλογή. Ο λογαριασμός χωρίζεται σε κλίμακες, και κάθε κλίμακα χρεώνεται με τη δική της τιμή μόνο για το κομμάτι που πέφτει μέσα της.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Γράψε τη συνθήκη «ο x ανήκει στο διάστημα από 0 έως 10».
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Λάθος:
0 <= x <= 10. Η γλώσσα δεν δέχεται αλυσιδωτή σύγκριση.Η συνθήκη πρέπει να σπάσει σε δύο συγκρίσεις, ενωμένες με
ΚΑΙ:x >= 0 ΚΑΙ x <= 10.Γιατί
ΚΑΙκαι όχιΗ: ο αριθμός πρέπει να ικανοποιεί ταυτόχρονα και τα δύο όρια.Με
Η, ο θα περνούσε, αφού ικανοποιεί τοx <= 10.
Παράδειγμα 2
Θέμα Β. Δίνεται το εμφωλευμένο ΑΝ της ενότητας. Τι τυπώνει για α = 12, β = 4, για α = 14, β = 4 και για α = 5, β = 9;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
α = 12, β = 4. Η
12 > 4αληθεύει, άρα πας στο εσωτερικόΑΝ. Η12 MOD 4 = 0αληθεύει, άραγ ← 12 DIV 4. Τυπώνει 3.α = 14, β = 4. Η
14 > 4αληθεύει. Η14 MOD 4 = 0είναι ψευδής, αφού το υπόλοιπο είναι . Άραγ ← 14 MOD 4και τυπώνει 2.α = 5, β = 9. Η
5 > 9είναι ψευδής. Το εσωτερικόΑΝδεν ελέγχεται καθόλου: πας στον εξωτερικόΑΛΛΙΩΣ,γ ← 9 - 5. Τυπώνει 4.Στον πίνακα τιμών της τρίτης εκτέλεσης υπάρχει ένας μόνο έλεγχος. Η
5 MOD 9 = 0δεν γράφεται: δεν εκτελέστηκε.
Παράδειγμα 3
Γράψε την άρνηση της συνθήκης «ηλικία > 18 ΚΑΙ έχει δίπλωμα».
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Εφαρμόζεις τον νόμο De Morgan:
ΟΧΙ (A ΚΑΙ B)γίνεταιΟΧΙ A Η ΟΧΙ B.ΟΧΙ (ηλικία > 18)γίνεταιηλικία <= 18. Η άρνηση:ηλικία <= 18 Η ΟΧΙ έχει_δίπλωμα.Το
ΚΑΙέγινεΗ, και αυτό είναι το σημείο του νόμου.Η διαισθητική απάντηση «
ηλικία <= 18 ΚΑΙ ΟΧΙ δίπλωμα» είναι λάθος: θα άφηνε απέξω τον ενήλικο χωρίς δίπλωμα, που όμως δεν ικανοποιεί την αρχική συνθήκη και άρα ανήκει στην άρνησή της.
Παράδειγμα 4
Με x = 3, y = 2 και z = 5, ποια τιμή έχει η συνθήκη ΟΧΙ x > 5 Η y > 1 ΚΑΙ z < 4;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Πρώτα οι συγκρίσεις:
x > 5ψευδής,y > 1αληθής,z < 4ψευδής.Μετά το
ΟΧΙ:ΟΧΙ ΨΕΥΔΗΣδίνειΑΛΗΘΗΣ.Μετά το
ΚΑΙ:ΑΛΗΘΗΣ ΚΑΙ ΨΕΥΔΗΣ, δηλαδή τοy > 1 ΚΑΙ z < 4, δίνειΨΕΥΔΗΣ.Τελευταίο το
Η:ΑΛΗΘΗΣ Η ΨΕΥΔΗΣδίνειΑΛΗΘΗΣ.Αν έκανες τις πράξεις από αριστερά προς τα δεξιά, θα υπολόγιζες
(ΑΛΗΘΗΣ Η ΑΛΗΘΗΣ) ΚΑΙ ΨΕΥΔΗΣκαι θα έβγαζεςΨΕΥΔΗΣ.
Παράδειγμα 5
Θέμα Γ. Ταξί χρεώνει 4 € σημαία, 0,9 € ανά km για τα πρώτα 10 km και 0,7 € για κάθε επόμενο km. Τη νύχτα το σύνολο αυξάνεται κατά 20%. Γράψε τον υπολογισμό και βρες τη χρέωση για 15 km τη νύχτα.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Οι κλίμακες. Ως km πληρώνεις σημαία και ανά km. Πάνω από , τα πρώτα με και τα υπόλοιπα με .
Ο κώδικας της βασικής χρέωσης:
ΑΝ km <= 10 ΤΟΤΕ ποσό <- 4 + km * 0.9 ΑΛΛΙΩΣ ποσό <- 4 + 10 * 0.9 + (km - 10) * 0.7 ΤΕΛΟΣ_ΑΝΗ νυχτερινή αύξηση είναι ξεχωριστό, απλό
ΑΝ, μετά την αλυσίδα:ΑΝ νύχτα = ΑΛΗΘΗΣ ΤΟΤΕ ποσό <- ποσό * 1.2 ΤΕΛΟΣ_ΑΝ. Δεν μπαίνει ως κλάδος της αλυσίδας, γιατί αφορά κάθε απόσταση.Για km: €. Τη νύχτα: €.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Πόσα ΤΕΛΟΣ_ΑΝ χρειάζονται δύο εμφωλευμένα ΑΝ, το ένα μέσα στο άλλο;
Τα κατάφερες;
- Να χρησιμοποιείς τις τέσσερις μορφές της εντολής ΑΝ.
- Να ακολουθείς εμφωλευμένα ΑΝ και αλυσίδες ΑΛΛΙΩΣ_ΑΝ, και να γράφεις κλιμακωτή χρέωση.
- Να γράφεις σύνθετες συνθήκες με ΚΑΙ, Η και ΟΧΙ, με τη σωστή προτεραιότητα.
- Να χρησιμοποιείς την εντολή ΕΠΙΛΕΞΕ και να λες πότε ταιριάζει.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.