Μετάβαση στο περιεχόμενο

Συναρτήσεις και διαδικασίες: πέρασμα παραμέτρων

Τι μπαίνει στην κλήση, τι γυρίζει πίσω, και ο πίνακας τιμών ενός προγράμματος με υποπρογράμματα.

45 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Στις Πανελλήνιες2026 Δ ·2025 επαν. Β ·2025 επαν. Δ ·2025 Δ ·2024 επαν. Γ ·2024 Β ·2023 επαν. Δ ·2022 επαν. Α ·2022 Γ ·2021 επαν. Α ·2021 Β ·2020 επαν. Α ·2020 επαν. Δ ·2020 Α

Θα μάθεις να

  1. Να αντιστοιχίζεις πραγματικές και τυπικές παραμέτρους κατά θέση και να βρίσκεις τι γυρίζει στο κυρίως πρόγραμμα.
  2. Να φτιάχνεις πίνακα τιμών για πρόγραμμα με διαδικασίες και συναρτήσεις.
  3. Να περνάς πίνακα ως παράμετρο και να χρησιμοποιείς παραμέτρους εξόδου.
  4. Να χωρίζεις ένα Θέμα Δ σε διαδικασία ανάγνωσης, συναρτήσεις και κυρίως πρόγραμμα.

Δύο δρόμοι για να γυρίσει μια τιμή

Ένα υποπρόγραμμα δεν βλέπει τις μεταβλητές του κυρίως προγράμματος, και το κυρίως δεν βλέπει τις δικές του. Η επικοινωνία περνά μόνο από δύο σημεία:

  • Οι παράμετροι. Στην κλήση, οι πραγματικές παράμετροι δίνουν τις τιμές τους στις τυπικές, κατά θέση.
  • Το όνομα της συνάρτησης. Η τιμή που εκχωρείς στο όνομα είναι αυτή που παίρνει η έκφραση της κλήσης.

Η διαδικασία δεν έχει όνομα που να κουβαλά τιμή. Γι' αυτό στη ΓΛΩΣΣΑ οι αλλαγές που κάνει μια διαδικασία στις παραμέτρους της γυρίζουν πίσω στις μεταβλητές που έδωσε η κλήση. Έτσι μια διαδικασία επιστρέφει όσες τιμές χρειάζεται: μία, δύο, ή ολόκληρο πίνακα.

Η διαδικασία που αλλάζει δύο τιμές

Η κλασική περίπτωση: η αντιμετάθεση. Μια συνάρτηση δεν μπορεί να την κάνει, γιατί πρέπει να γυρίσουν δύο τιμές.

ΚΑΛΕΣΕ Αντιμετάθεση(α, β)

Το α είναι 3 και το β 8. Στη γραμμή 7 η διαδικασία ξεκινά με x = 3 και y = 8, δικές της μεταβλητές. Μόλις τελειώσει, πες πρώτα ποια τιμή θα πάρει το α και μετά το β.

  1. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Εναλλαγή
  2. ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  3. ΑΚΕΡΑΙΕΣ: α, β
  4. ΑΡΧΗ
  5. τρέχουσα γραμμή: α ← 3
  6. β ← 8
  7. ΚΑΛΕΣΕ Αντιμετάθεση(α, β)
  8. ΓΡΑΨΕ α, β
  9. ΤΕΛΟΣ_ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
  10. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Αντιμετάθεση(x, y)
  11. ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  12. ΑΚΕΡΑΙΕΣ: x, y, t
  13. ΑΡΧΗ
  14. t ← x
  15. x ← y
  16. y ← t
  17. ΤΕΛΟΣ_ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.Γραμμή 5: τι τιμή θα πάρει το α;

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Πρόσεξε τη σειρά. Το α και το β δεν αλλάζουν όσο τρέχει η διαδικασία. Αλλάζουν μία φορά, στο τέλος της, όταν η εκτέλεση γυρίζει στη γραμμή της κλήσης. Στον πίνακα τιμών γράφεις τις νέες τιμές τους στη γραμμή του ΚΑΛΕΣΕ.

Παράμετροι εισόδου και εξόδου

Μια παράμετρος μπορεί να φέρνει τιμή στη διαδικασία (είσοδος), να παίρνει τιμή από αυτήν (έξοδος), ή και τα δύο. Μια παράμετρος εξόδου δεν χρειάζεται τιμή πριν την κλήση: τη γεμίζει η διαδικασία.

ΡόλοςΠαράδειγμαΣτην κλήση βάζεις
είσοδοςτο ν στο Μέσος(Π, ν)μεταβλητή, σταθερά ή έκφραση
έξοδοςτο μεγ στο ΜέγιστοΕλάχιστο(Π, ν, μεγ, ελ)μεταβλητή
και τα δύοτα x, y της αντιμετάθεσηςμεταβλητή

Πίνακας ως παράμετρος

Ένας πίνακας περνά ολόκληρος, με μόνο το όνομά του στην κλήση: ΚΑΛΕΣΕ Διάβασμα(Β), όχι Β[5]. Μέσα στο υποπρόγραμμα ο πίνακας δηλώνεται ξανά, με το μέγεθός του, στο τμήμα ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ. Αν η διαδικασία γράψει στα στοιχεία του, οι αλλαγές γυρίζουν στον πίνακα της κλήσης, όπως με κάθε άλλη παράμετρο.

Η δομή ενός Θέματος Δ

Τα περισσότερα Θέματα Δ ζητούν το ίδιο σχήμα: μια διαδικασία που διαβάζει τα δεδομένα με έλεγχο εγκυρότητας, μια ή δύο συναρτήσεις που υπολογίζουν, και ένα κυρίως πρόγραμμα που μόνο καλεί και τυπώνει.

Πέντε βαθμοί με έλεγχο, και ο μέσος όρος τους

Δίνονται οι τιμές 12, 25, 18, −1, 15, 9, 16. Το 25 και το −1 απορρίπτονται από τη ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ και διαβάζονται ξανά. Πρόσεξε πότε γεμίζει ο πίνακας Β του κυρίως: στη γραμμή 6, μόλις τελειώσει η διαδικασία.

  1. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Βαθμοί
  2. ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  3. ΑΚΕΡΑΙΕΣ: Β[5]
  4. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ: μ
  5. ΑΡΧΗ
  6. ΚΑΛΕΣΕ Διάβασμα(Β)
  7. μ ← Μέσος(Β)
  8. ΓΡΑΨΕ μ
  9. ΤΕΛΟΣ_ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
  10. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Διάβασμα(Π)
  11. ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  12. ΑΚΕΡΑΙΕΣ: Π[5], i
  13. ΑΡΧΗ
  14. ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 5
  15. ΑΡΧΗ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  16. ΔΙΑΒΑΣΕ Π[i]
  17. ΜΕΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ Π[i] >= 0 ΚΑΙ Π[i] <= 20
  18. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  19. ΤΕΛΟΣ_ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
  20. ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ Μέσος(Π): ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ
  21. ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  22. ΑΚΕΡΑΙΕΣ: Π[5], i, S
  23. ΑΡΧΗ
  24. S ← 0
  25. ΓΙΑ i ΑΠΟ 1 ΜΕΧΡΙ 5
  26. S ← S + Π[i]
  27. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  28. Μέσος ← S / 5
  29. ΤΕΛΟΣ_ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Η διαδικασία Π(α, β, γ) έχει σώμα γ ← α − β. Με Χ = 9 και Υ = 4, πόσο γίνεται το Ζ μετά την ΚΑΛΕΣΕ Π(Χ, Υ, Ζ), και πόσο μετά την ΚΑΛΕΣΕ Π(Υ, Χ, Ζ);

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Η Αντιμετάθεση της ενότητας γράφεται ως ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ. Γιατί δεν γίνεται;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Θέμα Β. Τι θα τυπώσει το παρακάτω πρόγραμμα; Να κάνεις πίνακα τιμών για όλες τις μεταβλητές, του κυρίως και των υποπρογραμμάτων.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Το πρόγραμμα του λυμένου 3

Πριν από κάθε βήμα πες την επόμενη τιμή. Στις κλήσεις, πρόσεξε ποιες μεταβλητές βλέπεις: μέσα στη Δ και στη Σ υπάρχουν μόνο τα x, y, z.

  1. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ίχνος
  2. ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  3. ΑΚΕΡΑΙΕΣ: α, β, γ
  4. ΑΡΧΗ
  5. τρέχουσα γραμμή: α ← 2
  6. β ← 5
  7. ΚΑΛΕΣΕ Δ(α, β, γ)
  8. ΓΡΑΨΕ α, β, γ
  9. γ ← Σ(β, α)
  10. ΓΡΑΨΕ α, β, γ
  11. ΤΕΛΟΣ_ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
  12. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Δ(x, y, z)
  13. ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  14. ΑΚΕΡΑΙΕΣ: x, y, z
  15. ΑΡΧΗ
  16. z ← x + y
  17. x ← x * 2
  18. ΤΕΛΟΣ_ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
  19. ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ Σ(x, y): ΑΚΕΡΑΙΑ
  20. ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ
  21. ΑΚΕΡΑΙΕΣ: x, y
  22. ΑΡΧΗ
  23. Σ ← (x - y) * y
  24. ΤΕΛΟΣ_ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.Γραμμή 5: τι τιμή θα πάρει το α;

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Παράδειγμα 4

Γράψε συνάρτηση Πλήθος(Π, ν, κ) που επιστρέφει πόσα από τα ν πρώτα στοιχεία του Π είναι μεγαλύτερα από το κ. Πόσο δίνει για Π = 7, 12, 3, 15, 9, ν = 5 και κ = 8;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Η συνάρτηση Εμβαδόν(ρ) επιστρέφει το εμβαδόν κύκλου. Ξαναγράψ' την ως διαδικασία, και γράψε την κλήση και των δύο μορφών.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 6

Θέμα Δ. Ζητείται πρόγραμμα που διαβάζει πέντε βαθμούς από 0 έως 20, με έλεγχο, και τυπώνει τον μέσο όρο τους. Πώς το χωρίζεις σε υποπρογράμματα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Με δήλωση ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Κ(α, β, γ) και κλήση ΚΑΛΕΣΕ Κ(Ζ, Χ, Υ), ποια τυπική παράμετρος παίρνει την τιμή του Χ;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 8

Πώς λέγονται οι παράμετροι που γράφονται στη δήλωση ενός υποπρογράμματος;

Τα κατάφερες;

  • Να αντιστοιχίζεις πραγματικές και τυπικές παραμέτρους κατά θέση και να βρίσκεις τι γυρίζει στο κυρίως πρόγραμμα.
  • Να φτιάχνεις πίνακα τιμών για πρόγραμμα με διαδικασίες και συναρτήσεις.
  • Να περνάς πίνακα ως παράμετρο και να χρησιμοποιείς παραμέτρους εξόδου.
  • Να χωρίζεις ένα Θέμα Δ σε διαδικασία ανάγνωσης, συναρτήσεις και κυρίως πρόγραμμα.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;