Μετάβαση στο περιεχόμενο
Akademio

Τριγωνομετρικές συναρτήσεις

Ο μοναδιαίος κύκλος και οι περιοδικές γραφικές παραστάσεις.

28 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να μετατρέπεις μοίρες σε ακτίνια και αντίστροφα, και να εξηγείς τι μετράει το ακτίνιο.
  2. Να ορίζεις ημίτονο, συνημίτονο και εφαπτομένη πάνω στον τριγωνομετρικό κύκλο.
  3. Να βρίσκεις το πρόσημο κάθε αριθμού από το τεταρτημόριο, χωρίς πίνακα.
  4. Να αναγνωρίζεις περίοδο, πλάτος και μετατόπιση στη γραφική παράσταση ημιτόνου και συνημιτόνου.

Το ακτίνιο μετράει μήκος, όχι μοίρες

Η μοίρα είναι σύμβαση: κάποιος αποφάσισε να κόψει τον κύκλο σε 360360 κομμάτια. Το ακτίνιο δεν είναι σύμβαση — προκύπτει από τον ίδιο τον κύκλο.

Ένα ακτίνιο είναι η γωνία που βαίνει σε τόξο μήκους ίσου με την ακτίνα. Επειδή η περιφέρεια είναι 2πR2\pi R, ολόκληρος ο κύκλος είναι 2π2\pi ακτίνια.

360°=2π rad    1 rad=180°π57,3°360° = 2\pi \text{ rad} \implies 1 \text{ rad} = \frac{180°}{\pi} \approx 57{,}3°

Οι μετατροπές είναι μία απλή μέθοδος των τριών:

Μοίρες30°30°45°45°60°60°90°90°180°180°270°270°
Ακτίνιαπ6\frac{\pi}{6}π4\frac{\pi}{4}π3\frac{\pi}{3}π2\frac{\pi}{2}π\pi3π2\frac{3\pi}{2}

Ο τριγωνομετρικός κύκλος

Στο ορθογώνιο τρίγωνο το ημίτονο ορίστηκε ως «απέναντι προς υποτείνουσα», και δούλευε μόνο για οξείες γωνίες. Ο μοναδιαίος κύκλος λύνει το πρόβλημα μια για πάντα.

Πάνω σε κύκλο ακτίνας 11, φέρνεις τη γωνία θ\theta από τον θετικό ημιάξονα OxOx και κοιτάς πού πέφτει το σημείο:

  • το συνημίτονο είναι η τετμημένη του σημείου — πόσο δεξιά βρίσκεται
  • το ημίτονο είναι η τεταγμένη του — πόσο ψηλά βρίσκεται

Τίποτα δεν χρειάζεται να είναι οξύ. Η γωνία μπορεί να είναι 200°200°, 40°-40° ή 1000°1000°: το σημείο υπάρχει πάντα και έχει πάντα δύο συντεταγμένες.

Ημίτονο και συνημίτονο ως συντεταγμένες

Σύρε τη γωνία πέρα από τις 90°. Το αρνητικό πρόσημο δεν είναι νέος κανόνας — είναι σημείο που πέρασε αριστερά ή κάτω από έναν άξονα.

ημθ0,643

συνθ0,766

εφθ0,839

Τεταρτημόριο: ΠρώτοΠρόσημα

Από τον ορισμό βγαίνει αμέσως η βασική ταυτότητα: το σημείο ανήκει σε κύκλο ακτίνας 11, άρα

ημ2θ+συν2θ=1\eta\mu^2 \theta + \sigma\upsilon\nu^2 \theta = 1

Είναι το Πυθαγόρειο θεώρημα, τίποτα άλλο.

Και η εφαπτομένη:

εφθ=ημθσυνθ\varepsilon\varphi\,\theta = \frac{\eta\mu\,\theta}{\sigma\upsilon\nu\,\theta}

που δεν ορίζεται όταν συνθ=0\sigma\upsilon\nu\,\theta = 0, δηλαδή στις 90°90° και 270°270° — εκεί το σημείο κάθεται πάνω στον κατακόρυφο άξονα και η αναλογία εκτοξεύεται.

Οι γραφικές παραστάσεις

Άφησε τη γωνία να τρέχει και κατέγραψε το ύψος του σημείου: παίρνεις το ημίτονο ως συνάρτηση. Το σημείο γυρίζει στη θέση του κάθε 2π2\pi, άρα η συνάρτηση επαναλαμβάνεται κάθε 2π2\pi. Αυτό σημαίνει περιοδική.

Για τη γενική μορφή f(x)=ρημ(ωx)f(x) = \rho \cdot \eta\mu(\omega x):

  • το ρ|\rho| είναι το πλάτος: πόσο ψηλά και χαμηλά φτάνει
  • η περίοδος είναι T=2πωT = \frac{2\pi}{|\omega|}: μεγαλύτερο ω\omega σημαίνει πιο σφιχτές κορυφές

Πλάτος και περίοδος

Το ρ τεντώνει την καμπύλη κατακόρυφα, το ω τη συμπιέζει οριζόντια. Πρόσεξε ότι το συνημίτονο είναι το ημίτονο μετατοπισμένο — ίδιο σχήμα, άλλη αφετηρία.

Ζωντανή ενημέρωση
Πλάτος
1
Περίοδος
6,283
  • y = ρ·ημ(ωx)
  • y = ρ·συν(ωx)

Δοκίμασε

Λυμένα παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Μετέτρεψε τις 210°210° σε ακτίνια και βρες το ημ210°\eta\mu 210°

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Αν ημθ=35\eta\mu\theta = \frac{3}{5} και η θ\theta είναι στο δεύτερο τεταρτημόριο, βρες το συνθ\sigma\upsilon\nu\theta

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Βρες περίοδο και πλάτος της f(x)=3ημ(2x)f(x) = 3\,\eta\mu(2x)

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Γιατί δεν ορίζεται η εφ90°\varepsilon\varphi\, 90°;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Πόσα ακτίνια είναι οι 60°60°;

Τεστ

Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.

Ερώτηση 1 από 8

Πόσα ακτίνια είναι οι 135°135°;

Τα κατάφερες;

  • Να μετατρέπεις μοίρες σε ακτίνια και αντίστροφα, και να εξηγείς τι μετράει το ακτίνιο.
  • Να ορίζεις ημίτονο, συνημίτονο και εφαπτομένη πάνω στον τριγωνομετρικό κύκλο.
  • Να βρίσκεις το πρόσημο κάθε αριθμού από το τεταρτημόριο, χωρίς πίνακα.
  • Να αναγνωρίζεις περίοδο, πλάτος και μετατόπιση στη γραφική παράσταση ημιτόνου και συνημιτόνου.

Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.