Μετάβαση στο περιεχόμενο

Αναλογίες και θεώρημα Θαλή

Παράλληλες που κόβουν πλευρές σε ίδιο λόγο.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ευκλείδεια Γεωμετρία Β΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να διατυπώνεις το θεώρημα του Θαλή και να το εφαρμόζεις σε τρίγωνο με παράλληλη πλευρά.
  2. Να στήνεις τη σωστή αναλογία, βάζοντας αντίστοιχα τμήματα στις αντίστοιχες θέσεις.
  3. Να χρησιμοποιείς το αντίστροφο του θεωρήματος για να αποδείξεις ότι δύο ευθείες είναι παράλληλες.
  4. Να υπολογίζεις άγνωστο μήκος σε πρακτικό πρόβλημα με όμοια σχήματα.

Παράλληλες που κόβουν αναλογικά

Το θεώρημα του Θαλή λέει κάτι που δεν είναι καθόλου προφανές: όταν παράλληλες ευθείες κόβουν δύο άλλες ευθείες, τα μήκη που κόβουν είναι διαφορετικά, αλλά οι λόγοι τους είναι ίδιοι.

Στη σχολική του μορφή, μέσα σε τρίγωνο: αν ΔE∥BΓ\Delta E \parallel B\Gamma με το Δ\Delta στην ABAB και το EE στην AΓA\Gamma, τότε

AΔΔB=AEEΓ\frac{A\Delta}{\Delta B} = \frac{AE}{E\Gamma}

Τα τέσσερα τμήματα έχουν τέσσερα διαφορετικά μήκη. Τα δύο κλάσματα βγάζουν τον ίδιο αριθμό.

Θεώρημα Θαλή σε τρίγωνο

Το τρίγωνο είναι σκαληνό επίτηδες: οι δύο πλευρές δεν έχουν ίδιο μήκος. Σύρε την παράλληλη και παρακολούθησε τα τέσσερα μήκη να αλλάζουν — και τους δύο λόγους να μένουν ίσοι.

ΑΒΓΔΕ

ΑΔ : ΔΒ0,667

ΑΕ : ΕΓ0,667

Οι δύο λόγοι είναι ίσοι

Όποια κι αν είναι η θέση, και παρότι τα τέσσερα μήκη διαφέρουν.

Τα μήκηΑΔ 106,04 · ΔΒ 159,06 · ΑΕ 87,21 · ΕΓ 130,82

Οι τρεις μορφές της αναλογίας

Η ίδια σχέση γράφεται με τρεις ισοδύναμους τρόπους, και η άσκηση συνήθως σε σπρώχνει προς έναν από αυτούς:

AΔΔB=AEEΓ,AΔAB=AEAΓ,AΔAB=ΔEBΓ\frac{A\Delta}{\Delta B} = \frac{AE}{E\Gamma}, \qquad \frac{A\Delta}{AB} = \frac{AE}{A\Gamma}, \qquad \frac{A\Delta}{AB} = \frac{\Delta E}{B\Gamma}

Η πρώτη συγκρίνει κομμάτι με κομμάτι, η δεύτερη κομμάτι με ολόκληρη πλευρά, η τρίτη φέρνει μέσα και την παράλληλη.

Γιατί ισχύει

Η σύντομη εξήγηση περνάει από τα εμβαδά. Τα τρίγωνα ΔBE\Delta B E και ΔEΓ\Delta E \Gamma έχουν κοινή βάση τη ΔE\Delta E και ίσα ύψη ως προς αυτήν, γιατί οι κορυφές BB και Γ\Gamma βρίσκονται πάνω σε ευθεία παράλληλη προς τη ΔE\Delta E.

Ίσα εμβαδά, κοινή βάση: η αναλογία των υπόλοιπων τμημάτων προκύπτει αμέσως.

Η ουσία είναι ότι η παραλληλία εγγυάται ίσα ύψη. Χωρίς αυτήν, τίποτα δεν στέκει — γι' αυτό το θεώρημα δεν λέει «μια οποιαδήποτε ευθεία».

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Σε τρίγωνο ABΓAB\Gamma με ΔE∥BΓ\Delta E \parallel B\Gamma: AΔ=4A\Delta = 4, ΔB=6\Delta B = 6, AE=5AE = 5. Βρες το EΓE\Gamma.

Τρίγωνο ΑΒΓ με ΔΕ παράλληλη στη ΒΓ, ΑΔ = 4, ΔΒ = 6, ΑΕ = 5 και το ΕΓ σημειωμένο με ερωτηματικό.465;ΔΕΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Είναι η ΔE\Delta E παράλληλη στη BΓB\Gamma, αν AΔ=3A\Delta = 3, ΔB=4,5\Delta B = 4{,}5, AE=4AE = 4, EΓ=6E\Gamma = 6;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ένα δέντρο ρίχνει σκιά 12 m. Ένας πάσσαλος 1,5 m ρίχνει σκιά 2 m. Πόσο ψηλό είναι το δέντρο;

Ορθογώνιο τρίγωνο με το δέντρο ως κατακόρυφη πλευρά ΑΒ, σημειωμένη με ερωτηματικό, και τη σκιά του 12 m ως οριζόντια πλευρά ΒΓ.12 m;ΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Σε τρίγωνο με BΓ=15B\Gamma = 15 και ΔE∥BΓ\Delta E \parallel B\Gamma: αν AΔ=2A\Delta = 2 και ΔB=3\Delta B = 3, πόσο είναι το ΔE\Delta E;

Τρίγωνο ΑΒΓ με ΒΓ = 15 και ΔΕ παράλληλη στη ΒΓ, με ΑΔ = 2, ΔΒ = 3 και το ΔΕ σημειωμένο με ερωτηματικό.1523;ΔΕΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Σε τρίγωνο ABΓAB\Gamma με ΔE∥BΓ\Delta E \parallel B\Gamma: AΔ=4A\Delta = 4, ΔB=6\Delta B = 6, AE=5AE = 5. Πόσο είναι το EΓE\Gamma;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Σε τρίγωνο ABΓAB\Gamma με ΔE∥BΓ\Delta E \parallel B\Gamma: AΔ=3A\Delta = 3, ΔB=6\Delta B = 6, AE=4AE = 4. Πόσο είναι το EΓE\Gamma;

Τρίγωνο ΑΒΓ με ΔΕ παράλληλη στη ΒΓ, ΑΔ = 3, ΔΒ = 6, ΑΕ = 4 και το ΕΓ σημειωμένο x.364xΔΕΑΒΓ

Τα κατάφερες;

  • Να διατυπώνεις το θεώρημα του Θαλή και να το εφαρμόζεις σε τρίγωνο με παράλληλη πλευρά.
  • Να στήνεις τη σωστή αναλογία, βάζοντας αντίστοιχα τμήματα στις αντίστοιχες θέσεις.
  • Να χρησιμοποιείς το αντίστροφο του θεωρήματος για να αποδείξεις ότι δύο ευθείες είναι παράλληλες.
  • Να υπολογίζεις άγνωστο μήκος σε πρακτικό πρόβλημα με όμοια σχήματα.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;