Εμβαδά και μέτρηση κύκλου
Κανονικά πολύγωνα, τόξα, κυκλικοί τομείς.
27 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Ευκλείδεια Γεωμετρία Β΄ Λυκείου, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να υπολογίζεις εμβαδά τριγώνου με τρεις διαφορετικούς τύπους και να διαλέγεις τον κατάλληλο.
- Να εξηγείς από πού προκύπτει το π και γιατί είναι το ίδιο για κάθε κύκλο.
- Να υπολογίζεις μήκος τόξου και εμβαδόν κυκλικού τομέα.
- Να συνδέεις το κανονικό πολύγωνο με τον κύκλο καθώς οι πλευρές πληθαίνουν.
Τρεις τύποι για το ίδιο εμβαδόν
Το εμβαδόν τριγώνου δεν έχει έναν τύπο αλλά τρεις, και το ζητούμενο είναι να διαλέγεις ανάλογα με τι σου δίνουν.
Βάση επί ύψος. Ο γνωστός από το Γυμνάσιο:
Δύο πλευρές και η περιεχόμενη γωνία. Ο πιο χρήσιμος στη Β΄ Λυκείου, γιατί το ύψος σπάνια δίνεται:
Τρεις πλευρές — ο τύπος του Ήρωνα, με την ημιπερίμετρο:
Από πού βγαίνει το π
Το δεν είναι αριθμός που κάποιος διάλεξε. Είναι ο λόγος της περιφέρειας προς τη διάμετρο — και η έκπληξη είναι ότι αυτός ο λόγος βγαίνει ο ίδιος για κάθε κύκλο, μικρό ή τεράστιο.
Τόξα και τομείς
Ένα τόξο είναι κομμάτι της περιφέρειας και ένας τομέας κομμάτι του δίσκου. Και τα δύο υπολογίζονται με απλή αναλογία: πόσο μέρος του κύκλου καταλαμβάνει η επίκεντρη γωνία.
Με τη γωνία σε μοίρες:
Σε ακτίνια οι τύποι γίνονται πιο καθαροί, και εδώ φαίνεται γιατί αξίζουν τα ακτίνια:
Κανονικά πολύγωνα και το όριο
Ένα κανονικό πολύγωνο πλευρών εγγράφεται σε κύκλο ακτίνας . Το εμβαδόν του είναι
γιατί χωρίζεται σε ίσα τρίγωνα με δύο πλευρές και περιεχόμενη γωνία — ο δεύτερος τύπος εμβαδού, φορές.
Καθώς το μεγαλώνει, το πολύγωνο γίνεται όλο και πιο δυσδιάκριτο από τον κύκλο, και το εμβαδόν του πλησιάζει το :
| Εμβαδόν (για ) | |
|---|---|
| κύκλος |
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Τρίγωνο με , και περιεχόμενη γωνία . Βρες το εμβαδόν.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Δεν δίνεται ύψος, άρα ο πρώτος τύπος δεν εφαρμόζεται άμεσα. Δίνονται όμως δύο πλευρές και η περιεχόμενη γωνία.
, άρα
Έλεγχος με το μέγιστο. Το δεν ξεπερνάει ποτέ το , άρα το μεγαλύτερο δυνατό εμβαδόν με αυτές τις δύο πλευρές είναι — και το πετυχαίνει όταν .
Το είναι το μισό του, όπως ακριβώς το είναι το μισό του ✓
Παράδειγμα 2
Κυκλικός τομέας με ακτίνα cm και επίκεντρη γωνία . Βρες μήκος τόξου και εμβαδόν.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ποιο μέρος του κύκλου είναι; .
Αυτό το κλάσμα είναι το μόνο που χρειάζεται για και τα δύο ζητούμενα.
Ολόκληρη η περιφέρεια: .
Τόξο: cm
Ολόκληρος ο δίσκος: .
Τομέας: cm²
Επαλήθευση με τα ακτίνια. rad.
✓ και ✓
Παράδειγμα 3
Τρίγωνο με πλευρές , , . Βρες το εμβαδόν.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τρεις πλευρές, καμία γωνία — περίπτωση για τον τύπο του Ήρωνα.
Ημιπερίμετρος:
Εναλλακτική διαδρομή, για έλεγχο. Με τον νόμο των συνημιτόνων βρίσκεις πρώτα μια γωνία:
, άρα
✓
Δύο εντελώς διαφορετικοί δρόμοι, ίδιος αριθμός.
Παράδειγμα 4
Κανονικό εξάγωνο εγγεγραμμένο σε κύκλο ακτίνας . Πόσο εμβαδόν χάνει σε σχέση με τον κύκλο;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Εμβαδόν εξαγώνου. Χωρίζεται σε τρίγωνα με δύο πλευρές και γωνία :
Εμβαδόν κύκλου:
Διαφορά: , δηλαδή περίπου το του κύκλου.
Τα έξι τρίγωνα είναι ισόπλευρα. Δύο πλευρές με γωνία ανάμεσά τους σημαίνει ότι και οι άλλες δύο γωνίες είναι .
Γι' αυτό η πλευρά του κανονικού εξαγώνου ισούται πάντα με την ακτίνα — και γι' αυτό σχεδιάζεται με διαβήτη χωρίς κανέναν υπολογισμό.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Πόσο είναι το εμβαδόν κύκλου ακτίνας cm; (Πάρε .)
Τα κατάφερες;
- Να υπολογίζεις εμβαδά τριγώνου με τρεις διαφορετικούς τύπους και να διαλέγεις τον κατάλληλο.
- Να εξηγείς από πού προκύπτει το π και γιατί είναι το ίδιο για κάθε κύκλο.
- Να υπολογίζεις μήκος τόξου και εμβαδόν κυκλικού τομέα.
- Να συνδέεις το κανονικό πολύγωνο με τον κύκλο καθώς οι πλευρές πληθαίνουν.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.