Η ευθεία στο επίπεδο
Συντελεστής διεύθυνσης, εξισώσεις και αποστάσεις.
27 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Β΄ Λυκείου Θετικών Σπουδών, §2.1, 2.2, 2.3
Θα μάθεις να
- Να συνδέεις τον συντελεστή διεύθυνσης με τη γωνία που σχηματίζει η ευθεία με τον άξονα x.
- Να γράφεις την εξίσωση ευθείας από σημείο και κλίση ή από δύο σημεία.
- Να αναγνωρίζεις πότε δύο ευθείες είναι παράλληλες και πότε κάθετες.
- Να υπολογίζεις την απόσταση σημείου από ευθεία.
Η κλίση είναι εφαπτομένη
Ο συντελεστής διεύθυνσης μιας ευθείας δεν είναι απλώς «πόσο ανεβαίνει». Είναι η εφαπτομένη της γωνίας που σχηματίζει με τον θετικό ημιάξονα :
Από αυτό βγαίνουν αμέσως τρία πράγματα που αλλιώς θα ήταν κανόνες προς απομνημόνευση:
- σημαίνει οξεία γωνία — η ευθεία ανεβαίνει.
- σημαίνει αμβλεία γωνία — κατεβαίνει.
- Κατακόρυφη ευθεία δεν έχει συντελεστή διεύθυνσης, γιατί η δεν ορίζεται.
Από δύο σημεία και με :
Οι μορφές της εξίσωσης
Γνωστό σημείο και κλίση. Η πιο χρήσιμη, γιατί αυτά είναι τα δεδομένα στις περισσότερες ασκήσεις:
Τεταγμένη αρχής. Λύνοντας ως προς :
Γενική μορφή. Καλύπτει και τις κατακόρυφες, που οι άλλες δύο δεν μπορούν:
Παράλληλες και κάθετες
Η δεύτερη ξενίζει, αλλά βγαίνει από το εσωτερικό γινόμενο. Ένα διάνυσμα παράλληλο στην ευθεία είναι το . Δύο τέτοια είναι κάθετα όταν
δηλαδή ακριβώς όταν .
Απόσταση σημείου από ευθεία
Ο τύπος απαιτεί γενική μορφή με μηδέν στο δεξί μέλος. Αν η ευθεία δίνεται ως , πρώτα τη γράφεις και μετά διαβάζεις , , .
Η απόλυτη τιμή είναι εκεί γιατί η απόσταση δεν είναι ποτέ αρνητική. Το πρόσημο μέσα της κρύβει πληροφορία — σου λέει σε ποια πλευρά της ευθείας βρίσκεται το σημείο.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Βρες την εξίσωση της ευθείας που περνάει από τα και
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κλίση πρώτα:
Σημείο και κλίση, με το :
Έλεγχος με το άλλο σημείο, αυτό που δεν χρησιμοποίησα:
✓
Αν είχα διαλέξει το στο βήμα 2, θα κατέληγα στην ίδια εξίσωση — δοκίμασέ το.
Παράδειγμα 2
Βρες την κάθετη στην που περνάει από το
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κλίση της δοσμένης: .
Κλίση της κάθετης: αντιστρέφω και αλλάζω πρόσημο.
Έλεγχος: ✓
Σημείο και κλίση:
Έλεγχος ότι περνάει από το σημείο: ✓
Παράδειγμα 3
Πόσο απέχει το σημείο από την ευθεία ;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η ευθεία είναι ήδη σε γενική μορφή: , , .
Αριθμητής:
Παρονομαστής:
Γιατί ο παρονομαστής. Η ίδια ευθεία γράφεται και . Ο αριθμητής θα διπλασιαζόταν — αλλά και ο παρονομαστής, οπότε η απόσταση μένει η ίδια. Ο τύπος δίνει την ίδια απάντηση όπως κι αν γράψεις την ευθεία, και γι' αυτό η ρίζα είναι εκεί.
Παράδειγμα 4
Δείξε ότι τα , , σχηματίζουν ορθογώνιο τρίγωνο
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Υπολογίζω και τις τρεις κλίσεις.
Ψάχνω ζεύγος με γινόμενο :
, όχι.
✓
Οι και είναι κάθετες, άρα η ορθή γωνία βρίσκεται στην κορυφή .
Επαλήθευση με Πυθαγόρειο. , , .
✓ — και μάλιστα το τρίγωνο είναι ορθογώνιο και ισοσκελές.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Ποια είναι η κλίση της ευθείας που περνάει από τα και ;
Τα κατάφερες;
- Να συνδέεις τον συντελεστή διεύθυνσης με τη γωνία που σχηματίζει η ευθεία με τον άξονα x.
- Να γράφεις την εξίσωση ευθείας από σημείο και κλίση ή από δύο σημεία.
- Να αναγνωρίζεις πότε δύο ευθείες είναι παράλληλες και πότε κάθετες.
- Να υπολογίζεις την απόσταση σημείου από ευθεία.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.