Συστήματα εξισώσεων
Δύο εξισώσεις, δύο άγνωστοι, ένα σημείο τομής.
25 λεπτά
Εκτός ύλης 2026-27Δεν διδάσκεται φέτος (ΥΑ 102749/Δ2/2026). Μένει εδώ για όποιον το χρειάζεται.
Θα μάθεις να
- Να λύνεις σύστημα 2×2 με αντικατάσταση και με αντίθετους συντελεστές.
- Να ερμηνεύεις τη λύση ως σημείο τομής δύο ευθειών.
- Να ξεχωρίζεις πότε ένα σύστημα είναι αδύνατο και πότε αόριστο, πριν κάνεις πράξεις.
- Να μεταφράζεις ένα πρόβλημα σε σύστημα δύο εξισώσεων.
Δύο εξισώσεις, δύο άγνωστοι
Μια εξίσωση με δύο αγνώστους, όπως η , έχει άπειρες λύσεις: , , και ούτω καθεξής. Αν τις σχεδιάσεις όλες, παίρνεις μια ευθεία.
Όταν όμως ζητάς να ισχύουν δύο τέτοιες εξισώσεις ταυτόχρονα, ψάχνεις ζεύγη που ανήκουν και στις δύο ευθείες. Δηλαδή το σημείο τομής τους.
Αυτή η εικόνα δίνει αμέσως όλες τις δυνατές απαντήσεις, γιατί δύο ευθείες σε ένα επίπεδο μπορούν να κάνουν μόνο τρία πράγματα.
Μέθοδος της αντικατάστασης
Λύνεις μία εξίσωση ως προς έναν άγνωστο και βάζεις το αποτέλεσμα στην άλλη. Έτσι η δεύτερη εξίσωση μένει με έναν άγνωστο, και ξέρεις ήδη να τη λύνεις.
Διάλεξε τον άγνωστο με συντελεστή ή αν υπάρχει — γλιτώνεις τα κλάσματα.
Μέθοδος των αντίθετων συντελεστών
Πολλαπλασιάζεις τις εξισώσεις με κατάλληλους αριθμούς ώστε ο ένας άγνωστος να αποκτήσει αντίθετους συντελεστές, και μετά τις προσθέτεις. Ο άγνωστος εξαφανίζεται.
Είναι η πιο γρήγορη μέθοδος όταν κανένας συντελεστής δεν είναι .
Πώς ξεχωρίζεις αδύνατο από αόριστο
Και στις δύο περιπτώσεις οι άγνωστοι εξαφανίζονται μαζί. Αυτό που μένει σου λέει ποια είναι ποια:
- Μένει κάτι ψευδές, όπως → αδύνατο, καμία λύση.
- Μένει κάτι αληθές, όπως → αόριστο, άπειρες λύσεις.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
και
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Οι συντελεστές του είναι ήδη αντίθετοι: και . Προσθέτω τις δύο εξισώσεις κατά μέλη.
Το εξαφανίστηκε, όπως θέλαμε.
Βάζω σε όποια από τις δύο αρχικές θέλω — διαλέγω την απλούστερη:
Επαλήθευση και στις δύο. Πρώτη: ✓. Δεύτερη: ✓.
Λύση: . Γεωμετρικά, οι δύο ευθείες τέμνονται στο σημείο .
Παράδειγμα 2
και
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κανένας συντελεστής δεν είναι , άρα πάω σε αντίθετους συντελεστές. Στοχεύω στο : έχω και .
Πολλαπλασιάζω την πρώτη εξίσωση με , ώστε το να γίνει .
Πρόσεξε: πολλαπλασιάστηκαν και οι τρεις αριθμοί, το συμπεριλαμβανομένου.
Τώρα προσθέτω με τη δεύτερη:
Άρα .
Αντικαθιστώ στην πρώτη αρχική:
Άρα .
Λύση: .
Μη φοβάσαι τα «άσχημα» κλάσματα. Το σημείο τομής δύο ευθειών δεν έχει καμία υποχρέωση να πέφτει σε ακέραιες συντεταγμένες.
Παράδειγμα 3
και
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Λύνω την πρώτη ως προς , γιατί ο συντελεστής του είναι :
Αντικαθιστώ στη δεύτερη:
Και οι δύο άγνωστοι εξαφανίστηκαν και έμεινε κάτι ψευδές.
Το σύστημα είναι αδύνατο.
Μπορούσαμε να το δούμε και από την αρχή: η δεύτερη εξίσωση είναι η πρώτη πολλαπλασιασμένη με στο αριστερό μέλος (), αλλά το δεξί μέλος θα έπρεπε τότε να είναι , όχι . Ίδια κλίση, διαφορετική ευθεία: παράλληλες.
Παράδειγμα 4
Δύο καφέδες και τρία κρουασάν κοστίζουν 9,50 €. Τρεις καφέδες και ένα κρουασάν, 8,50 €.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ονομάζω τους αγνώστους. Αυτό είναι το βήμα που παραλείπουν οι περισσότεροι και μετά χάνονται.
Έστω η τιμή ενός καφέ και η τιμή ενός κρουασάν, σε ευρώ.
Μεταφράζω κάθε πρόταση σε εξίσωση:
Η δεύτερη έχει με συντελεστή — αντικατάσταση:
Βάζω στην πρώτη:
Ο καφές €, το κρουασάν €.
Έλεγχος λογικής, όχι μόνο πράξης. Είναι και οι δύο τιμές θετικές; Ναι. Βγάζουν νόημα για καφετέρια; Ναι.
Αν σου βγει αρνητική τιμή σε πρόβλημα τιμών, το λάθος είναι σχεδόν πάντα στη μετάφραση, όχι στις πράξεις.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Λύσε: και
Τα κατάφερες;
- Να λύνεις σύστημα 2×2 με αντικατάσταση και με αντίθετους συντελεστές.
- Να ερμηνεύεις τη λύση ως σημείο τομής δύο ευθειών.
- Να ξεχωρίζεις πότε ένα σύστημα είναι αδύνατο και πότε αόριστο, πριν κάνεις πράξεις.
- Να μεταφράζεις ένα πρόβλημα σε σύστημα δύο εξισώσεων.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.