Εξισώσεις 2ου βαθμού
Η διακρίνουσα και τι σου λέει πριν κάνεις πράξεις.
28 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α΄ Λυκείου, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να λύνεις κάθε εξίσωση δευτέρου βαθμού με τον τύπο και να ελέγχεις τη διακρίνουσα πρώτη.
- Να συνδέεις το πλήθος των ριζών με τη θέση της παραβολής ως προς τον άξονα x.
- Να χρησιμοποιείς άθροισμα και γινόμενο ριζών χωρίς να τις υπολογίσεις.
- Να βρίσκεις το πρόσημο του τριωνύμου για κάθε x.
Η διακρίνουσα απαντάει πριν κάνεις πράξεις
Κάθε εξίσωση δευτέρου βαθμού γράφεται
και λύνεται με τον τύπο
Το λέγεται διακρίνουσα και είναι το πρώτο πράγμα που υπολογίζεις — όχι επειδή το χρειάζεται ο τύπος, αλλά επειδή σου λέει τι θα βρεις:
- → δύο διαφορετικές πραγματικές ρίζες.
- → μία διπλή ρίζα, .
- → καμία πραγματική ρίζα. Η ρίζα αρνητικού δεν ορίζεται στους πραγματικούς.
Άθροισμα και γινόμενο ριζών
Αν είναι οι ρίζες, τότε
Αυτοί οι δύο τύποι σου επιτρέπουν να απαντήσεις ερωτήσεις χωρίς να λύσεις την εξίσωση: πόσο κάνει το , είναι ομόσημες οι ρίζες, τι πρόσημο έχουν.
Χρήσιμη ταυτότητα που προκύπτει: .
Πρόσημο τριωνύμου
Όταν με ρίζες , το τριώνυμο έχει:
- πρόσημο ομόσημο του έξω από τις ρίζες,
- πρόσημο ετερόσημο του ανάμεσά τους.
Η φράση που το θυμάσαι: «ετερόσημο ανάμεσα, ομόσημο έξω». Όταν το τριώνυμο είναι ομόσημο του παντού εκτός από τη ρίζα, και όταν ομόσημο του παντού.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αναγνωρίζω τους συντελεστές: , , .
Η πιο συχνή πηγή λάθους είναι το πρόσημο του . Είναι , με το μείον.
Διακρίνουσα πρώτα.
Δύο ρίζες, και μάλιστα «καθαρές», αφού .
,
Έλεγχος με και . ✓ και ✓.
Αυτός ο έλεγχος παίρνει πέντε δευτερόλεπτα και πιάνει σχεδόν κάθε λάθος πράξης.
Παράδειγμα 2
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
, , .
, άρα μία διπλή ρίζα:
Γεωμετρικά: η παραβολή εφάπτεται στον άξονα στο σημείο .
Παρατήρηση που αξίζει: , τέλειο τετράγωνο.
Κάθε φορά που , το τριώνυμο είναι τέλειο τετράγωνο. Τα δύο γεγονότα είναι το ίδιο γεγονός.
Παράδειγμα 3
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
, , .
, άρα η εξίσωση δεν έχει πραγματικές ρίζες. Σταματάω εδώ — δεν αντικαθιστώ στον τύπο.
Επιπλέον συμπέρασμα, δωρεάν: αφού και , το τριώνυμο είναι θετικό για κάθε .
Η παραβολή είναι ολόκληρη πάνω από τον άξονα. Αυτό είναι συχνά η πραγματική ερώτηση της άσκησης.
Παράδειγμα 4
Αν ρίζες της , βρες το
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Πρώτα ελέγχω ότι υπάρχουν ρίζες: ✓
Χρησιμοποιώ την ταυτότητα:
Δεν χρειάστηκε να βρω τις ρίζες. Και καλά έκανα: είναι , και το τετράγωνό τους θα ήταν άσκοπη ταλαιπωρία.
Παράδειγμα 5
Για ποια ισχύει ;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Πρώτα βρίσκω τις ρίζες του τριωνύμου.
,
,
Ο συντελεστής είναι , άρα η παραβολή είναι «χαμογελαστή».
Κανόνας: ετερόσημο ανάμεσα, ομόσημο έξω. Θετικό (ομόσημο του ) είναι έξω από τις ρίζες.
ή , δηλαδή .
Έλεγχος με τρεις αριθμούς, έναν από κάθε περιοχή:
: ✓ (έξω, θετικό)
: , αρνητικό ✓ (ανάμεσα)
: ✓ (έξω, θετικό)
Ένας αριθμός ανά περιοχή, και η απάντηση επιβεβαιώνεται χωρίς θεωρία.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Λύσε την .
Τα κατάφερες;
- Να λύνεις κάθε εξίσωση δευτέρου βαθμού με τον τύπο και να ελέγχεις τη διακρίνουσα πρώτη.
- Να συνδέεις το πλήθος των ριζών με τη θέση της παραβολής ως προς τον άξονα x.
- Να χρησιμοποιείς άθροισμα και γινόμενο ριζών χωρίς να τις υπολογίσεις.
- Να βρίσκεις το πρόσημο του τριωνύμου για κάθε x.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.