Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ακολουθίες — αριθμητική και γεωμετρική πρόοδος

Δύο μοτίβα που περιγράφουν τόκους, πληθυσμούς και δάνεια.

26 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις αριθμητική από γεωμετρική πρόοδο κοιτώντας διαφορές και λόγους.
  2. Να βρίσκεις τον ν-οστό όρο χωρίς να γράψεις όλους τους προηγούμενους.
  3. Να υπολογίζεις άθροισμα ν πρώτων όρων και στις δύο προόδους.
  4. Να αναγνωρίζεις πρόοδο σε πρόβλημα τόκου, πληθυσμού ή απόσβεσης.

Δύο τρόποι να προχωρήσεις

Μια ακολουθία είναι μια αριθμημένη λίστα αριθμών: α1,α2,α3,…\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3, \dots Ο δείκτης λέει τη θέση, όχι την τιμή.

Δύο ακολουθίες εμφανίζονται παντού, και διαφέρουν σε ένα μόνο πράγμα: τι κάνεις για να πας στον επόμενο όρο.

  • Αριθμητική πρόοδος — προσθέτεις πάντα τον ίδιο αριθμό ω\omega (τη διαφορά). 3,7,11,15,…3, 7, 11, 15, \dots με ω=4\omega = 4.
  • Γεωμετρική πρόοδος — πολλαπλασιάζεις πάντα με τον ίδιο αριθμό λ\lambda (τον λόγο). 3,6,12,24,…3, 6, 12, 24, \dots με λ=2\lambda = 2.

Ο ν-οστός όρος

Για να φτάσεις από τον α1\alpha_1 στον αν\alpha_\nu κάνεις ν−1\nu - 1 βήματα — όχι ν\nu. Αυτό το «μείον ένα» είναι το πιο συχνό λάθος της ενότητας.

Αριθμητική πρόοδος:

αν=α1+(ν−1)ω\alpha_\nu = \alpha_1 + (\nu - 1)\omega

Γεωμετρική πρόοδος:

αν=α1⋅λν−1\alpha_\nu = \alpha_1 \cdot \lambda^{\nu-1}

Γιατί η γεωμετρική «ξεφεύγει»

Οι δύο προόδοι ξεκινούν από το ίδιο σημείο, αλλά δεν παίζουν το ίδιο παιχνίδι. Σύρε τις παραμέτρους και δες πόσο γρήγορα χάνεται η μία από την άλλη.

Πρόσθεση εναντίον πολλαπλασιασμού

Και οι δύο ξεκινούν από τον ίδιο πρώτο όρο. Η μία προσθέτει ω κάθε φορά, η άλλη πολλαπλασιάζει με λ. Ο οριζόντιος άξονας είναι η θέση ν.

  • αριθμητική: α₁ + (ν−1)ω
  • γεωμετρική: α₁·λ^(ν−1)

Η ευθεία ανεβαίνει σταθερά. Η καμπύλη ανεβαίνει όλο και πιο απότομα, γιατί κάθε βήμα της είναι ποσοστό του ήδη μεγαλύτερου προηγούμενου. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε «βάζω 5050 € τον μήνα» και «ο λογαριασμός μου αποδίδει 5%5\% τον χρόνο».

Αθροίσματα

Αριθμητική πρόοδος:

Sν=ν(α1+αν)2S_\nu = \frac{\nu(\alpha_1 + \alpha_\nu)}{2}

Το κόλπο πίσω από αυτόν τον τύπο το βρήκε ο Γκάους ως παιδί: γράψε το άθροισμα μία φορά κανονικά και μία ανάποδα, και πρόσθεσέ τα κατά ζεύγη. Κάθε ζευγάρι δίνει το ίδιο, α1+αν\alpha_1 + \alpha_\nu, και τα ζευγάρια είναι ν\nu. Άρα το διπλάσιο του αθροίσματος είναι ν(α1+αν)\nu(\alpha_1 + \alpha_\nu).

Γεωμετρική πρόοδος:

Sν=α1λν−1λ−1,λ≠1S_\nu = \alpha_1 \frac{\lambda^\nu - 1}{\lambda - 1}, \quad \lambda \neq 1

Ο περιορισμός λ≠1\lambda \neq 1 δεν είναι διακοσμητικός: με λ=1\lambda = 1 όλοι οι όροι είναι ίσοι και το άθροισμα είναι απλώς να1\nu \alpha_1.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Στην πρόοδο 5,9,13,…5, 9, 13, \dots βρες τον α20\alpha_{20}

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Στην πρόοδο 2,6,18,…2, 6, 18, \dots βρες τον α7\alpha_7 και το S7S_7

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Αριθμητική με α3=11\alpha_3 = 11 και α8=31\alpha_8 = 31. Βρες α1\alpha_1 και ω\omega.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Καταθέτεις 1000 € με τόκο 5% τον χρόνο. Πόσα έχεις μετά από 10 χρόνια;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Για ποιο xx οι x−2, x+1, 2x+3x - 2, \ x + 1, \ 2x + 3 είναι διαδοχικοί όροι αριθμητικής προόδου;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Τι είδους ακολουθία είναι η 4,12,36,108,…4, 12, 36, 108, \dots;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Σε αριθμητική πρόοδο με a1=4a_1 = 4 και διαφορά ω=6\omega = 6, πόσο είναι ο a15a_{15};

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις αριθμητική από γεωμετρική πρόοδο κοιτώντας διαφορές και λόγους.
  • Να βρίσκεις τον ν-οστό όρο χωρίς να γράψεις όλους τους προηγούμενους.
  • Να υπολογίζεις άθροισμα ν πρώτων όρων και στις δύο προόδους.
  • Να αναγνωρίζεις πρόοδο σε πρόβλημα τόκου, πληθυσμού ή απόσβεσης.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;