Βασικά γεωμετρικά σχήματα
Σημείο, ευθεία, γωνία — και τι ακριβώς επιτρέπεται να υποθέσεις.
22 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Ευκλείδεια Γεωμετρία Α΄ Λυκείου, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις τι δέχεσαι χωρίς απόδειξη (αξίωμα) από τι αποδεικνύεις (θεώρημα).
- Να ονομάζεις σωστά σημείο, ευθεία, ημιευθεία και ευθύγραμμο τμήμα.
- Να αναγνωρίζεις είδη γωνιών και τις σχέσεις τους.
- Να ξέρεις τι σημαίνει απόσταση σημείου από ευθεία και γιατί είναι η κάθετη.
Από πού ξεκινάει η Γεωμετρία
Η Γεωμετρία δεν ξεκινάει από σχήματα. Ξεκινάει από μια συμφωνία: κάποιες έννοιες τις δεχόμαστε χωρίς ορισμό, και κάποιες προτάσεις χωρίς απόδειξη.
- Αρχικές έννοιες: σημείο, ευθεία, επίπεδο. Δεν ορίζονται, γιατί κάθε ορισμός τους θα χρειαζόταν κάτι ακόμα πιο βασικό.
- Αξιώματα: προτάσεις που δεχόμαστε. Π.χ. «από δύο διαφορετικά σημεία διέρχεται μία μόνο ευθεία».
- Θεωρήματα: ό,τι αποδεικνύεται από τα παραπάνω.
Το λεξιλόγιο, με ακρίβεια
| Όνομα | Συμβολισμός | Τι είναι |
|---|---|---|
| Ευθεία | ή | άπειρη και προς τις δύο κατευθύνσεις |
| Ημιευθεία | έχει αρχή, όχι τέλος | |
| Ευθύγραμμο τμήμα | έχει δύο άκρα, άρα και μήκος | |
| Γωνία | δύο ημιευθείες με κοινή αρχή |
Το μήκος υπάρχει μόνο για τμήμα. Δεν έχει νόημα να ρωτήσεις πόσο μακριά είναι μια ευθεία.
Είδη γωνιών
- Οξεία: μικρότερη από
- Ορθή: ακριβώς
- Αμβλεία: ανάμεσα σε και
- Ευθεία γωνία:
Δύο γωνίες λέγονται συμπληρωματικές αν έχουν άθροισμα και παραπληρωματικές αν έχουν άθροισμα .
Σύρε τις κορυφές και δες τα είδη γωνιών να εμφανίζονται. Πρόσεξε ότι όσο κι αν παραμορφώσεις το τρίγωνο, ένα πράγμα δεν αλλάζει ποτέ.
Το άθροισμα μένει πάντα. Αυτό δεν είναι σύμπτωση των αριθμών που διάλεξες — είναι θεώρημα, και θα το αποδείξεις στην ενότητα των παράλληλων ευθειών.
Κάθετες και απόσταση
Δύο ευθείες είναι κάθετες όταν τέμνονται σχηματίζοντας ορθή γωνία. Γράφεται .
Η απόσταση σημείου από ευθεία είναι το μήκος του κάθετου τμήματος από το σημείο προς την ευθεία — όχι οποιουδήποτε τμήματος.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Δύο παραπληρωματικές γωνίες διαφέρουν κατά . Βρες τες.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Έστω η μία γωνία. Παραπληρωματικές σημαίνει άθροισμα , άρα η άλλη είναι .
Διαφέρουν κατά :
Η άλλη είναι .
Έλεγχος. ✓ και ✓
Παράδειγμα 2
Σε τρίγωνο, και . Βρες τις γωνίες.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Εκφράζω τα πάντα με έναν άγνωστο. Έστω .
Τότε και .
Το άθροισμα των γωνιών κάθε τριγώνου είναι :
, , .
Το τρίγωνο είναι ορθογώνιο — και αυτό δεν το ζητούσε η άσκηση, αλλά είναι η πιο χρήσιμη πληροφορία που βγήκε.
Παράδειγμα 3
Μια γωνία είναι τριπλάσια της συμπληρωματικής της. Πόση είναι;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Συμπληρωματικές: άθροισμα . Έστω η γωνία, οπότε η συμπληρωματική της είναι .
Έλεγχος. Η συμπληρωματική είναι , και ✓
Η γωνία είναι οξεία, όπως έπρεπε: κάθε γωνία που έχει συμπληρωματική είναι αναγκαστικά μικρότερη από .
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Μια γωνία είναι . Πόση είναι η συμπληρωματική της;
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις τι δέχεσαι χωρίς απόδειξη (αξίωμα) από τι αποδεικνύεις (θεώρημα).
- Να ονομάζεις σωστά σημείο, ευθεία, ημιευθεία και ευθύγραμμο τμήμα.
- Να αναγνωρίζεις είδη γωνιών και τις σχέσεις τους.
- Να ξέρεις τι σημαίνει απόσταση σημείου από ευθεία και γιατί είναι η κάθετη.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.