Τρίγωνα και κριτήρια ισότητας
Πότε δύο τρίγωνα είναι ίσα χωρίς να τα μετρήσεις όλα.
26 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Ευκλείδεια Γεωμετρία Α΄ Λυκείου, 1 ενότητα
Θα μάθεις να
- Να ταξινομείς τρίγωνα ως προς πλευρές και ως προς γωνίες.
- Να εφαρμόζεις τα τρία κριτήρια ισότητας και να ξέρεις γιατί το ΠΠΓ δεν είναι κριτήριο.
- Να γράφεις μια απόδειξη ισότητας με σειρά: τι δίνεται, τι θέλω, ποιο κριτήριο.
- Να χρησιμοποιείς την τριγωνική ανισότητα για να κρίνεις αν ένα τρίγωνο υπάρχει.
Πότε δύο τρίγωνα είναι ίσα
Δύο τρίγωνα είναι ίσα όταν συμπίπτουν αν τα βάλεις το ένα πάνω στο άλλο — δηλαδή έχουν ίσες και τις τρεις πλευρές και ίσες και τις τρεις γωνίες.
Αυτά είναι έξι στοιχεία. Η καλή είδηση: δεν χρειάζεται να ελέγξεις και τα έξι. Τρία αρκούν, αν είναι τα σωστά τρία.
Ταξινόμηση
Ως προς τις πλευρές:
- Σκαληνό — καμία πλευρά ίση με άλλη.
- Ισοσκελές — δύο ίσες πλευρές. Οι γωνίες απέναντί τους είναι ίσες.
- Ισόπλευρο — τρεις ίσες πλευρές, άρα και τρεις γωνίες .
Ως προς τις γωνίες: οξυγώνιο, ορθογώνιο, αμβλυγώνιο — με βάση τη μεγαλύτερη γωνία.
Καθώς πειραματίζεσαι, πρόσεξε μια σταθερή σχέση: απέναντι από τη μεγαλύτερη γωνία βρίσκεται πάντα η μεγαλύτερη πλευρά. Ισχύει και το αντίστροφο.
Τριγωνική ανισότητα
Δεν φτιάχνεις τρίγωνο με οποιαδήποτε τρία μήκη. Κάθε πλευρά πρέπει να είναι μικρότερη από το άθροισμα των άλλων δύο:
Η διαίσθηση είναι απλή: η ευθεία είναι ο συντομότερος δρόμος. Αν πας από το στο περνώντας από το , κάνεις αναγκαστικά μεγαλύτερη διαδρομή από το να πας κατευθείαν.
Πώς γράφεται μια απόδειξη ισότητας
Πάντα με την ίδια δομή, και σε αυτή τη σειρά:
- Τι δίνεται — γράψε τα δεδομένα ως ισότητες.
- Τι θέλω — ποια δύο τρίγωνα ισχυρίζομαι ότι είναι ίσα.
- Τα τρία στοιχεία — ένα-ένα, με αιτιολόγηση το καθένα.
- Το κριτήριο — ονόμασέ το.
- Το συμπέρασμα — τι προκύπτει από την ισότητα.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Υπάρχει τρίγωνο με πλευρές ;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ελέγχω τη μεγαλύτερη πλευρά. Πρέπει να είναι μικρότερη από το άθροισμα των άλλων δύο.
Είναι ; Όχι.
Τέτοιο τρίγωνο δεν υπάρχει. Οι δύο μικρές πλευρές δεν «φτάνουν» να συναντηθούν πάνω από τη μεγάλη.
Αρκεί να ελέγξεις μόνο τη μεγαλύτερη πλευρά: αν περνάει αυτή, οι άλλες δύο περνούν αυτόματα.
Παράδειγμα 2
Ισοσκελές με ως γωνία κορυφής. Βρες τις άλλες.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Σε ισοσκελές τρίγωνο οι γωνίες της βάσης είναι ίσες. Έστω η καθεμία.
Οι γωνίες είναι .
Προσοχή στη διατύπωση. Αν η άσκηση έλεγε « είναι γωνία βάσης», η απάντηση θα ήταν εντελώς άλλη: . Ποια γωνία είναι ποια αλλάζει το πρόβλημα.
Παράδειγμα 3
Το είναι μέσο του και . Δείξε ότι .
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τι δίνεται: (ισοσκελές) και (το είναι μέσο).
Τι θέλω: ότι η είναι κάθετη στη .
Συγκρίνω τα τρίγωνα και . Τα τρία στοιχεία:
- (δίνεται)
- (δίνεται, το είναι μέσο)
- (κοινή πλευρά)
Τρεις πλευρές ίσες μία προς μία → κριτήριο Π-Π-Π.
Άρα .
Από την ισότητα των τριγώνων προκύπτει ότι όλα τα αντίστοιχα στοιχεία είναι ίσα, άρα και οι γωνίες:
Αλλά οι δύο αυτές γωνίες είναι παραπληρωματικές, αφού τα , , είναι συνευθειακά:
Δύο ίσες γωνίες με άθροισμα είναι από η καθεμία.
Άρα . Ο.Ε.Δ.
Πρόσεξε τη διαδρομή: η ισότητα των τριγώνων δεν ήταν το ζητούμενο — ήταν ο τρόπος να φτάσουμε στις γωνίες.
Παράδειγμα 4
Στο τρίγωνο και . Ποια πλευρά είναι η μεγαλύτερη;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Βρίσκω πρώτα την τρίτη γωνία:
Η μεγαλύτερη γωνία είναι η .
Απέναντι από τη μεγαλύτερη γωνία βρίσκεται η μεγαλύτερη πλευρά. Απέναντι από το είναι η .
Άρα η είναι η μεγαλύτερη.
Και η σειρά όλων: , άρα .
Επιβεβαίωσέ το στο διάγραμμα πιο πάνω: φτιάξε ένα τρίγωνο με γωνίες κοντά σε αυτές και σύγκρινε τα μήκη.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Υπάρχει τρίγωνο με πλευρές , και ;
Τα κατάφερες;
- Να ταξινομείς τρίγωνα ως προς πλευρές και ως προς γωνίες.
- Να εφαρμόζεις τα τρία κριτήρια ισότητας και να ξέρεις γιατί το ΠΠΓ δεν είναι κριτήριο.
- Να γράφεις μια απόδειξη ισότητας με σειρά: τι δίνεται, τι θέλω, ποιο κριτήριο.
- Να χρησιμοποιείς την τριγωνική ανισότητα για να κρίνεις αν ένα τρίγωνο υπάρχει.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.