Μετάβαση στο περιεχόμενο

Παράλληλες ευθείες

Το αίτημα της παραλληλίας και οι γωνίες που προκύπτουν.

22 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ευκλείδεια Γεωμετρία Α΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να ονομάζεις τα ζεύγη γωνιών που σχηματίζει μια τέμνουσα.
  2. Να χρησιμοποιείς το αίτημα της παραλληλίας και προς τις δύο κατευθύνσεις.
  3. Να αποδεικνύεις ότι το άθροισμα γωνιών τριγώνου είναι 180°.
  4. Να υπολογίζεις εξωτερική γωνία τριγώνου χωρίς να βρεις πρώτα όλες τις εσωτερικές.

Το αίτημα που άλλαξε τα μαθηματικά

Δύο ευθείες του ίδιου επιπέδου είναι παράλληλες όταν δεν έχουν κοινό σημείο.

Ο Ευκλείδης χρειάστηκε ένα αίτημα που δεν μπορούσε να αποδείξει: από σημείο εκτός ευθείας διέρχεται μία ακριβώς παράλληλη προς αυτήν.

Για δύο χιλιάδες χρόνια μαθηματικοί προσπαθούσαν να το αποδείξουν από τα υπόλοιπα αξιώματα. Απέτυχαν — και η αποτυχία γέννησε τις μη ευκλείδειες γεωμετρίες, πάνω στις οποίες στηρίζεται η γενική σχετικότητα. Το «προφανές» δεν ήταν προφανές.

Ασπρόμαυρη φωτογραφία σελίδας χειρογράφου με πυκνά ελληνικά γράμματα, ένα γεωμετρικό σχήμα με ορθογώνια στη μέση και σημειώσεις με μικρότερα γράμματα και σχήματα στο περιθώριο.
Σελίδα από ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα χειρόγραφα των «Στοιχείων» του Ευκλείδη, γραμμένο το 888 μ.Χ. και φυλαγμένο στη Βιβλιοθήκη Bodleian της Οξφόρδης. Η σελίδα είναι από το δέκατο βιβλίο· το αίτημα των παραλλήλων βρίσκεται στην αρχή του πρώτου. Πρόσεξε τα σχήματα με γράμματα στις κορυφές: έτσι ονομάζουμε τα σημεία και σήμερα.Φωτογραφία: Bodleian Library · κοινό κτήμα · Wikimedia Commons

Οι γωνίες που φτιάχνει μια τέμνουσα

Όταν μια ευθεία (η τέμνουσα) κόβει δύο άλλες, φτιάχνονται οκτώ γωνίες. Τα ονόματα των ζευγαριών τους:

ΖεύγοςΘέσηΑν οι ευθείες είναι παράλληλες
Εντός εναλλάξεκατέρωθεν της τέμνουσας, ανάμεσα στις ευθείεςίσες
Εντός εκτός επί τα αυτάίδια πλευρά, η μία μέσα η άλλη έξωίσες
Εντός επί τα αυτάίδια πλευρά, και οι δύο ανάμεσαπαραπληρωματικές
Κατακορυφήναπέναντι στην ίδια τομήπάντα ίσες

Η απόδειξη των 180°

Τώρα μπορούμε να αποδείξουμε αυτό που χρησιμοποιούσαμε ως δεδομένο.

Πάρε τρίγωνο ABΓAB\Gamma και φέρε από την κορυφή AA την παράλληλη ε\varepsilon προς τη BΓB\Gamma.

  1. Η ABAB είναι τέμνουσα των παράλληλων ε\varepsilon και BΓB\Gamma. Άρα η γωνία που σχηματίζει η ε\varepsilon αριστερά του AA είναι ίση με τη B^\widehat{B} (εντός εναλλάξ).
  2. Ομοίως, η AΓA\Gamma είναι τέμνουσα, άρα η γωνία δεξιά του AA είναι ίση με τη Γ^\widehat{\Gamma}.
  3. Οι τρεις γωνίες στην κορυφή AA — η μία ίση με τη B^\widehat{B}, η A^\widehat{A}, και η μία ίση με τη Γ^\widehat{\Gamma} — σχηματίζουν ευθεία γωνία.
A^+B^+Γ^=180°\widehat{A} + \widehat{B} + \widehat{\Gamma} = 180°

Δες το και πειραματικά: όσο κι αν παραμορφώσεις το τρίγωνο, το άθροισμα δεν κουνιέται.

Το άθροισμα δεν αλλάζει ποτέ

Σύρε τις κορυφές όσο θέλεις. Δοκίμασε ακραία σχήματα — πολύ πλατιά, πολύ στενά. Το άθροισμα μένει 180°.

Ζωντανή ενημέρωση
A
63°
B
47°
Γ
70°
Α + Β + Γ
180°

Εξωτερική γωνία

Η εξωτερική γωνία σε μια κορυφή είναι η παραπληρωματική της εσωτερικής. Από την απόδειξη πιο πάνω προκύπτει αμέσως:

εξωτερική γωνία = άθροισμα των δύο απέναντι εσωτερικών

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

ε1∥ε2\varepsilon_1 \parallel \varepsilon_2 και μια εντός εναλλάξ γωνία είναι 65°65°.

Δύο παράλληλες ευθείες ε1 και ε2 που τέμνονται από την ευθεία δ, με μια εντός εναλλάξ γωνία 65° στο Α και την άλλη, στο Β, σημειωμένη με ερωτηματικό.65°;ΑΒε1ε2δ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Τρίγωνο με A^=55°, B^=65°\widehat{A} = 55°, \ \widehat{B} = 65°. Βρες την εξωτερική στο Γ\Gamma.

Τρίγωνο ΑΒΓ με γωνίες Α 55° και Β 65°, και την εξωτερική γωνία στο Γ, πάνω στην προέκταση της ΒΓ, σημειωμένη με ερωτηματικό.55°65°;ΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Δείξε ότι αν x^=y^\widehat{x} = \widehat{y} (εντός εναλλάξ), τότε ε1∥ε2\varepsilon_1 \parallel \varepsilon_2.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Οι γωνίες τριγώνου είναι 3x, 4x, 5x3x, \ 4x, \ 5x. Βρες τες.

Τρίγωνο ΑΒΓ με γωνίες σημειωμένες 3x στο Α, 4x στο Β και 5x στο Γ.3x4x5xΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Δύο παράλληλες τέμνονται από μια ευθεία. Μια εντός εναλλάξ γωνία είναι 72°72°. Πόση είναι η άλλη εντός εναλλάξ;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Δύο παράλληλες τέμνονται από ευθεία. Μια εντός εναλλάξ γωνία είναι 65∘65^\circ. Πόση είναι η άλλη;

Δύο παράλληλες ευθείες ε1 και ε2 που τέμνονται από την ευθεία δ, με μια εντός εναλλάξ γωνία 65° στο Α και την άλλη, στο Β, σημειωμένη x.65°xΑΒε1ε2δ

Τα κατάφερες;

  • Να ονομάζεις τα ζεύγη γωνιών που σχηματίζει μια τέμνουσα.
  • Να χρησιμοποιείς το αίτημα της παραλληλίας και προς τις δύο κατευθύνσεις.
  • Να αποδεικνύεις ότι το άθροισμα γωνιών τριγώνου είναι 180°.
  • Να υπολογίζεις εξωτερική γωνία τριγώνου χωρίς να βρεις πρώτα όλες τις εσωτερικές.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;