Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η συνάρτηση f(x) = αx + β

Κλίση, τομή με τον άξονα, παράλληλες ευθείες και το V της |x|.

28 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να βρίσκεις την κλίση μιας ευθείας από τη γωνία της με τον άξονα x'x ή από δύο σημεία της.
  2. Να διαβάζεις στην f(x) = αx + β την κλίση και το σημείο τομής με τον άξονα y'y.
  3. Να βρίσκεις την εξίσωση ευθείας από δύο σημεία, ή από ένα σημείο και μια παράλληλή της.
  4. Να σχεδιάζεις την f(x) = |x| και να λύνεις γραφικά ανισώσεις με ευθείες.

Πόσο ανηφορίζει μια ευθεία

Μια ευθεία ε\varepsilon τέμνει τον άξονα x′xx'x σε ένα σημείο AA. Στρέψε την ημιευθεία AxAx γύρω από το AA αντίθετα από τους δείκτες του ρολογιού μέχρι να πέσει πάνω στην ε\varepsilon: η γωνία ω\omega που διέγραψε είναι η γωνία της ε\varepsilon με τον άξονα x′xx'x. Αν η ευθεία είναι παράλληλη στον x′xx'x, ή συμπίπτει μαζί του, λέμε ότι ω=0°\omega = 0°. Πάντα 0°≤ω<180°0° \leq \omega < 180°.

Συντελεστής διεύθυνσης ή κλίση της ε\varepsilon είναι η εφαπτομένη αυτής της γωνίας:

λ=εφ ω\lambda = \varepsilon\varphi\,\omega
  • οξεία γωνία, θετική κλίση: η ευθεία ανεβαίνει από αριστερά προς τα δεξιά
  • αμβλεία γωνία, αρνητική κλίση: κατεβαίνει
  • ω=0°\omega = 0°, κλίση μηδέν: οριζόντια

Για ω=90°\omega = 90° η ευθεία είναι κατακόρυφη και η εφ 90°\varepsilon\varphi\,90° δεν ορίζεται, οπότε η κατακόρυφη ευθεία δεν έχει κλίση.

Η f(x)=αx+βf(x) = \alpha x + \beta

Η γραφική παράσταση της f(x)=αx+βf(x) = \alpha x + \beta είναι ευθεία με εξίσωση y=αx+βy = \alpha x + \beta (την απόδειξη θα τη δεις στη Β΄ Λυκείου). Δύο αριθμοί την περιγράφουν πλήρως:

  • το β\beta: η ευθεία τέμνει τον άξονα y′yy'y στο σημείο B(0,β)B(0, \beta), γιατί f(0)=βf(0) = \beta
  • το α\alpha: είναι η κλίση της, λ=α\lambda = \alpha

Τι κάνει το α και τι το β

Το α στρίβει την ευθεία γύρω από το σημείο (0, β). Το β τη μετακινεί πάνω-κάτω χωρίς να αλλάξει την κλίση της. Με α = 0 μένει οριζόντια.

Ζωντανή ενημέρωση
Κλίση
0,5
Τομή με τον y'y
1
  • y = αx + β
  • y = x

Δοκίμασε

Για την y=0,5x+1y = 0{,}5x + 1: τέμνει τον y′yy'y στο (0,1)(0, 1), και για y=0y = 0 βρίσκεις x=−2x = -2, άρα τέμνει τον x′xx'x στο (−2,0)(-2, 0). Στο ορθογώνιο τρίγωνο που σχηματίζεται, εφ ω=12\varepsilon\varphi\,\omega = \frac{1}{2}, ίση με τον συντελεστή του xx.

Αν α=0\alpha = 0, η συνάρτηση γίνεται f(x)=βf(x) = \beta και λέγεται σταθερή: παίρνει την ίδια τιμή για κάθε xx, και η γραφική της παράσταση είναι οριζόντια ευθεία.

Κλίση από δύο σημεία

Αν τα A(x1,y1)A(x_1, y_1) και B(x2,y2)B(x_2, y_2) είναι πάνω στην y=αx+βy = \alpha x + \beta, τότε y1=αx1+βy_1 = \alpha x_1 + \beta και y2=αx2+βy_2 = \alpha x_2 + \beta. Αφαιρώντας, το β\beta φεύγει:

α=y2−y1x2−x1\alpha = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}

Η ευθεία από τα A(−1,3)A(-1, 3) και B(3,6)B(3, 6) έχει κλίση 6−33−(−1)=34=0,75\frac{6 - 3}{3 - (-1)} = \frac{3}{4} = 0{,}75, άρα σχηματίζει με τον x′xx'x γωνία ω\omega με εφ ω=0,75\varepsilon\varphi\,\omega = 0{,}75, περίπου 36,87°36{,}87°.

Η ευθεία ε που περνάει από τα σημεία Α(−1, 3) και Β(3, 6): από το Α στο Β το x αυξάνεται κατά 4 και το y κατά 3.xy−2−112345−112345678OεΑΒ

Η y=αxy = \alpha x και οι δύο διχοτόμοι

Με β=0\beta = 0 η ευθεία y=αxy = \alpha x περνάει από την αρχή των αξόνων. Δύο περιπτώσεις αξίζει να τις θυμάσαι:

  • y=xy = x: κλίση 11, γωνία 45°45°. Είναι η διχοτόμος του 1ου και του 3ου τεταρτημορίου.
  • y=−xy = -x: κλίση −1-1, γωνία 135°135°. Είναι η διχοτόμος του 2ου και του 4ου τεταρτημορίου.

Δύο ευθείες

Για τις ε1:y=α1x+β1\varepsilon_1: y = \alpha_1 x + \beta_1 και ε2:y=α2x+β2\varepsilon_2: y = \alpha_2 x + \beta_2:

Αντότε οι ευθείες
α1=α2\alpha_1 = \alpha_2 και β1≠β2\beta_1 \neq \beta_2είναι παράλληλες
α1=α2\alpha_1 = \alpha_2 και β1=β2\beta_1 = \beta_2ταυτίζονται
α1≠α2\alpha_1 \neq \alpha_2τέμνονται

Ίση κλίση σημαίνει ίση εφαπτομένη, άρα ίση γωνία με τον x′xx'x. Από εδώ βγαίνουν δύο οικογένειες ευθειών:

  • οι y=αx+1y = \alpha x + 1, για κάθε α\alpha, περνούν όλες από το (0,1)(0, 1): ίδιο β\beta, διαφορετική κλίση
  • οι y=2x+βy = 2x + \beta, για κάθε β\beta, είναι όλες παράλληλες: ίδια κλίση, διαφορετική τομή με τον y′yy'y

Η f(x)=∣x∣f(x) = |x|

Από τον ορισμό της απόλυτης τιμής, ∣x∣=x|x| = x για x≥0x \geq 0 και ∣x∣=−x|x| = -x για x<0x < 0. Η γραφική παράσταση είναι λοιπόν δύο ημιευθείες που ξεκινούν από την αρχή: η y=−xy = -x για x≤0x \leq 0 και η y=xy = x για x≥0x \geq 0. Μοιάζει με ένα V με κορυφή το OO, συμμετρικό ως προς τον y′yy'y.

Η |x| απέναντι σε μια οριζόντια ευθεία

Η ζώνη στον άξονα δείχνει πού |x| < k, δηλαδή πού το V είναι κάτω από την ευθεία y = k. Άλλαξε το k και δες το διάστημα να μεγαλώνει.

  • y = |x|
  • y = k
  • |x| − k

Με k=1k = 1: το V είναι κάτω από την y=1y = 1 ανάμεσα στα −1-1 και 11, άρα ∣x∣<1|x| < 1 για x∈(−1,1)x \in (-1, 1) και ∣x∣>1|x| > 1 για x∈(−∞,−1)∪(1,+∞)x \in (-\infty, -1) \cup (1, +\infty). Είναι ακριβώς ό,τι βρίσκεις και αλγεβρικά.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Βρες την εξίσωση της ευθείας που περνάει από τα A(1,2)A(1, 2) και B(2,3)B(2, 3)

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Βρες τη γωνία της ευθείας y=−3 x+2y = -\sqrt{3}\,x + 2 με τον άξονα x′xx'x

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Βρες την ευθεία που είναι παράλληλη στην y=2x−3y = 2x - 3 και περνάει από το A(1,1)A(1, 1)

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Το νερό παγώνει στους 0°0°C ή 32°32°F και βράζει στους 100°100°C ή 212°212°F. Βρες τη σχέση C=αF+βC = \alpha F + \beta

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποια είναι η κλίση και πού τέμνει τον y′yy'y η ευθεία y=−3x+2y = -3x + 2;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 7

Πόση είναι η κλίση της ευθείας που περνάει από τα A(1,2)A(1, 2) και B(2,1)B(2, 1);

Τα κατάφερες;

  • Να βρίσκεις την κλίση μιας ευθείας από τη γωνία της με τον άξονα x'x ή από δύο σημεία της.
  • Να διαβάζεις στην f(x) = αx + β την κλίση και το σημείο τομής με τον άξονα y'y.
  • Να βρίσκεις την εξίσωση ευθείας από δύο σημεία, ή από ένα σημείο και μια παράλληλή της.
  • Να σχεδιάζεις την f(x) = |x| και να λύνεις γραφικά ανισώσεις με ευθείες.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;