Η συνάρτηση f(x) = αx + β
Κλίση, τομή με τον άξονα, παράλληλες ευθείες και το V της |x|.
28 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α΄ Λυκείου, 1 ενότητα
Θα μάθεις να
- Να βρίσκεις την κλίση μιας ευθείας από τη γωνία της με τον άξονα x'x ή από δύο σημεία της.
- Να διαβάζεις στην f(x) = αx + β την κλίση και το σημείο τομής με τον άξονα y'y.
- Να βρίσκεις την εξίσωση ευθείας από δύο σημεία, ή από ένα σημείο και μια παράλληλή της.
- Να σχεδιάζεις την f(x) = |x| και να λύνεις γραφικά ανισώσεις με ευθείες.
Πόσο ανηφορίζει μια ευθεία
Μια ευθεία τέμνει τον άξονα σε ένα σημείο . Στρέψε την ημιευθεία γύρω από το αντίθετα από τους δείκτες του ρολογιού μέχρι να πέσει πάνω στην : η γωνία που διέγραψε είναι η γωνία της με τον άξονα . Αν η ευθεία είναι παράλληλη στον , ή συμπίπτει μαζί του, λέμε ότι . Πάντα .
Συντελεστής διεύθυνσης ή κλίση της είναι η εφαπτομένη αυτής της γωνίας:
- οξεία γωνία, θετική κλίση: η ευθεία ανεβαίνει από αριστερά προς τα δεξιά
- αμβλεία γωνία, αρνητική κλίση: κατεβαίνει
- , κλίση μηδέν: οριζόντια
Για η ευθεία είναι κατακόρυφη και η δεν ορίζεται, οπότε η κατακόρυφη ευθεία δεν έχει κλίση.
Η
Η γραφική παράσταση της είναι ευθεία με εξίσωση (την απόδειξη θα τη δεις στη Β΄ Λυκείου). Δύο αριθμοί την περιγράφουν πλήρως:
- το : η ευθεία τέμνει τον άξονα στο σημείο , γιατί
- το : είναι η κλίση της,
Για την : τέμνει τον στο , και για βρίσκεις , άρα τέμνει τον στο . Στο ορθογώνιο τρίγωνο που σχηματίζεται, , ίση με τον συντελεστή του .
Αν , η συνάρτηση γίνεται και λέγεται σταθερή: παίρνει την ίδια τιμή για κάθε , και η γραφική της παράσταση είναι οριζόντια ευθεία.
Κλίση από δύο σημεία
Αν τα και είναι πάνω στην , τότε και . Αφαιρώντας, το φεύγει:
Η ευθεία από τα και έχει κλίση , άρα σχηματίζει με τον γωνία με , περίπου .
Η και οι δύο διχοτόμοι
Με η ευθεία περνάει από την αρχή των αξόνων. Δύο περιπτώσεις αξίζει να τις θυμάσαι:
- : κλίση , γωνία . Είναι η διχοτόμος του 1ου και του 3ου τεταρτημορίου.
- : κλίση , γωνία . Είναι η διχοτόμος του 2ου και του 4ου τεταρτημορίου.
Δύο ευθείες
Για τις και :
| Αν | τότε οι ευθείες |
|---|---|
| και | είναι παράλληλες |
| και | ταυτίζονται |
| τέμνονται |
Ίση κλίση σημαίνει ίση εφαπτομένη, άρα ίση γωνία με τον . Από εδώ βγαίνουν δύο οικογένειες ευθειών:
- οι , για κάθε , περνούν όλες από το : ίδιο , διαφορετική κλίση
- οι , για κάθε , είναι όλες παράλληλες: ίδια κλίση, διαφορετική τομή με τον
Η
Από τον ορισμό της απόλυτης τιμής, για και για . Η γραφική παράσταση είναι λοιπόν δύο ημιευθείες που ξεκινούν από την αρχή: η για και η για . Μοιάζει με ένα V με κορυφή το , συμμετρικό ως προς τον .
Με : το V είναι κάτω από την ανάμεσα στα και , άρα για και για . Είναι ακριβώς ό,τι βρίσκεις και αλγεβρικά.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Βρες την εξίσωση της ευθείας που περνάει από τα και
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η κλίση:
Το . Η ευθεία είναι και περνάει από το , άρα , δηλαδή .
Έλεγχος με το : ✓
Παράδειγμα 2
Βρες τη γωνία της ευθείας με τον άξονα
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η κλίση είναι ο συντελεστής του : .
Αρνητική κλίση σημαίνει αμβλεία γωνία. Η οξεία γωνία με είναι οι .
Η αμβλεία με την αντίθετη εφαπτομένη είναι η παραπληρωματική της:
Παράδειγμα 3
Βρες την ευθεία που είναι παράλληλη στην και περνάει από το
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράλληλη σημαίνει ίδια κλίση: , άρα η ευθεία είναι .
Περνάει από το : , δηλαδή .
Έχει , οπότε είναι πράγματι παράλληλη και όχι η ίδια ευθεία.
Παράδειγμα 4
Το νερό παγώνει στους C ή F και βράζει στους C ή F. Βρες τη σχέση
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Δύο σημεία της ευθείας, με το ως ανεξάρτητη μεταβλητή: και .
Κλίση:
Το από το : , άρα .
Υπάρχει θερμοκρασία με τον ίδιο αριθμό και στις δύο κλίμακες; Θέλεις :
Οι C είναι ακριβώς F.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Πόση είναι η κλίση της ευθείας που περνάει από τα και ;
Τα κατάφερες;
- Να βρίσκεις την κλίση μιας ευθείας από τη γωνία της με τον άξονα x'x ή από δύο σημεία της.
- Να διαβάζεις στην f(x) = αx + β την κλίση και το σημείο τομής με τον άξονα y'y.
- Να βρίσκεις την εξίσωση ευθείας από δύο σημεία, ή από ένα σημείο και μια παράλληλή της.
- Να σχεδιάζεις την f(x) = |x| και να λύνεις γραφικά ανισώσεις με ευθείες.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.