Μετάβαση στο περιεχόμενο

Τρόποι ανάπτυξης της παραγράφου

Ορισμός, διαίρεση, σύγκριση, αίτιο και αποτέλεσμα, παραδείγματα: πώς τα αναγνωρίζεις και τι πετυχαίνουν.

45 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Έκφραση - Έκθεση Α΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να αναγνωρίζεις τους βασικούς τρόπους ανάπτυξης της παραγράφου: ορισμό, διαίρεση, σύγκριση και αντίθεση, αιτιολόγηση, αίτιο και αποτέλεσμα, παραδείγματα, αναλογία.
  2. Να τεκμηριώνεις την απάντησή σου με τους κειμενικούς δείκτες κάθε τρόπου.
  3. Να εξηγείς τι πετυχαίνει ο συγγραφέας με τον τρόπο που διάλεξε.
  4. Να αναγνωρίζεις τον συνδυασμό τρόπων στην ίδια παράγραφο.

Η ίδια σκέψη, επτά δρόμοι

Η θεματική περίοδος λέει μια σκέψη. Οι λεπτομέρειες την αναπτύσσουν, και μπορούν να το κάνουν με πολλούς τρόπους. Πάρε τη σκέψη «ο εθελοντισμός αλλάζει μια κοινότητα». Μπορείς να πεις τι είναι ο εθελοντισμός, να τον χωρίσεις σε είδη, να τον συγκρίνεις με την αμειβόμενη εργασία, να εξηγήσεις γιατί αλλάζει την κοινότητα, να δείξεις τι προκαλεί, να δώσεις παραδείγματα, ή να τον παρομοιάσεις με κάτι γνωστό. Κάθε δρόμος είναι ένας τρόπος ανάπτυξης.

ΤρόποςΑπαντά στο ερώτημαΚειμενικοί δείκτες
ΟρισμόςΤι είναι;είναι, ονομάζεται, λέγεται, ορίζεται ως, εννοούμε
ΔιαίρεσηΤι είδη υπάρχουν;διακρίνεται σε, χωρίζεται σε, υπάρχουν… είδη, το πρώτο… το δεύτερο
Σύγκριση και αντίθεσηΣε τι μοιάζουν και σε τι διαφέρουν;όπως, ομοίως, ενώ, αντίθετα, από την άλλη, σε αντίθεση με
ΑιτιολόγησηΓιατί ισχύει αυτή η θέση;γιατί, επειδή, αφού, καθώς, διότι, ο λόγος είναι
Αίτιο και αποτέλεσμαΤι προκαλεί τι;προκαλεί, οδηγεί σε, έχει ως συνέπεια, γι' αυτό, έτσι, με αποτέλεσμα
ΠαραδείγματαΠού φαίνεται αυτό;για παράδειγμα, λόγου χάρη, όπως, ας πάρουμε
ΑναλογίαΜε τι μοιάζει, από άλλο πεδίο;όπως ακριβώς, σαν, μοιάζει με, κατά τον ίδιο τρόπο

Ο ορισμός και η διαίρεση, πιο προσεκτικά

Ένας ορισμός έχει τρία μέρη. Η οριστέα έννοια είναι αυτό που ορίζεις. Το γένος είναι η ευρύτερη κατηγορία όπου ανήκει. Η ειδοποιός διαφορά είναι αυτό που τη χωρίζει από τα άλλα μέλη της κατηγορίας.

Ο εθελοντισμός (οριστέα έννοια) είναι προσφορά εργασίας (γένος) χωρίς αμοιβή, με ελεύθερη επιλογή, για το κοινό καλό (ειδοποιός διαφορά).

Χωρίς την ειδοποιό διαφορά ο ορισμός δεν ξεχωρίζει τίποτα: «ο εθελοντισμός είναι εργασία» ισχύει και για τον υπάλληλο του δήμου.

Η διαίρεση επίσης έχει τρία μέρη: τη διαιρετέα έννοια, το κριτήριο διαίρεσης και τα μέλη (τα είδη). Το κριτήριο πρέπει να είναι ένα. Αν χωρίσεις τους εθελοντές σε «νέους, ηλικιωμένους και περιβαλλοντικούς», ανακάτεψες δύο κριτήρια, την ηλικία και το πεδίο δράσης, και η διαίρεση δεν στέκει.

Αιτιολόγηση ή αίτιο και αποτέλεσμα;

Τα δύο μπερδεύονται συχνά, γιατί και τα δύο έχουν «γιατί» και «επειδή».

  • Αιτιολόγηση: ο συγγραφέας έχει μια θέση και δίνει τους λόγους που τη στηρίζουν. «Η εθελοντική εργασία πρέπει να μετράει στο βιογραφικό, γιατί δείχνει υπευθυνότητα και ομαδικό πνεύμα.» Υπερασπίζεται μια άποψη.
  • Αίτιο και αποτέλεσμα: ο συγγραφέας εξηγεί πώς ένα φαινόμενο φέρνει ένα άλλο. «Η ανεργία των νέων οδήγησε πολλούς στον εθελοντισμό, με αποτέλεσμα να αυξηθούν οι εθελοντικές ομάδες.» Περιγράφει μια αλυσίδα.

Ρώτα: αν σβήσω το «γιατί», μένει μια γνώμη που χρειάζεται στήριξη; Τότε είναι αιτιολόγηση.

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται;

Οι παράγραφοι είναι δικές μας. Διάλεξε μία και μετά τον κύριο τρόπο ανάπτυξής της. Ψάξε τους δείκτες.

Διάλεξε παράγραφο

Βρήκες 0 από 6

Ποιος τρόπος;

Ποιος τρόπος;

Συνδυασμός τρόπων

Οι περισσότερες πραγματικές παράγραφοι συνδυάζουν δύο ή τρεις τρόπους. Τότε γράφεις «με συνδυασμό τρόπων» και τους τεκμηριώνεις έναν έναν, με τη σειρά που εμφανίζονται. Συνήθως ένας είναι ο κύριος και οι άλλοι τον υπηρετούν: ένας ορισμός ανοίγει μια παράγραφο που μετά προχωράει με παραδείγματα· μια αιτιολόγηση στηρίζεται σε ένα παράδειγμα.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η δική μας παράγραφος; «Ο διάλογος δεν είναι απλή εναλλαγή ομιλητών. Είναι συζήτηση στην οποία ο καθένας ακούει τον άλλον με διάθεση να αλλάξει γνώμη, αν πειστεί. Γι' αυτό δεν ήταν διάλογος η χθεσινή εκπομπή, όπου τέσσερις καλεσμένοι μιλούσαν ταυτόχρονα χωρίς να ακούει κανείς κανέναν.»

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Εντόπισε το λάθος στη διαίρεση και διόρθωσέ την: «Τα μέσα μεταφοράς χωρίζονται σε χερσαία, θαλάσσια, εναέρια και δημόσια.»

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 3

Αιτιολόγηση ή αίτιο και αποτέλεσμα; «Οι αγορές μέσω διαδικτύου αυξήθηκαν απότομα τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα να κλείσουν πολλά μικρά καταστήματα στα κέντρα των πόλεων.» (δικό μας κείμενο)

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
«Η βιβλιοθήκη είναι χώρος όπου φυλάσσονται βιβλία οργανωμένα για δανεισμό ή μελέτη.» Ποια είναι η ειδοποιός διαφορά;

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 5

Ποια είναι τα τρία μέρη ενός ορισμού;

Τα κατάφερες;

  • Να αναγνωρίζεις τους βασικούς τρόπους ανάπτυξης της παραγράφου: ορισμό, διαίρεση, σύγκριση και αντίθεση, αιτιολόγηση, αίτιο και αποτέλεσμα, παραδείγματα, αναλογία.
  • Να τεκμηριώνεις την απάντησή σου με τους κειμενικούς δείκτες κάθε τρόπου.
  • Να εξηγείς τι πετυχαίνει ο συγγραφέας με τον τρόπο που διάλεξε.
  • Να αναγνωρίζεις τον συνδυασμό τρόπων στην ίδια παράγραφο.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;