Python: λίστες και συμβολοσειρές
Διάσχιση, τεμαχισμός, και οι ενσωματωμένες συναρτήσεις.
40 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να προσπελαύνεις στοιχεία λίστας και χαρακτήρες συμβολοσειράς με θετικούς και αρνητικούς δείκτες.
- Να κάνεις τεμαχισμό (slicing) με αρχή, τέλος και βήμα.
- Να διασχίζεις λίστες και συμβολοσειρές με for, και να χρησιμοποιείς len, in, sum, min, max.
- Να χρησιμοποιείς τις μεθόδους append, insert, pop, remove, sort, και τις split και join.
- Να εξηγείς γιατί μια λίστα αλλάζει ενώ μια συμβολοσειρά όχι.
Πολλές τιμές με ένα όνομα
Για τους βαθμούς ενός μαθητή σε δέκα μαθήματα δεν φτιάχνεις δέκα μεταβλητές. Φτιάχνεις μία λίστα (list): μια σειρά τιμών, ανάμεσα σε αγκύλες, χωρισμένες με κόμμα.
grades = [14, 18, 9, 18, 16]
names = ["Άννα", "Βασίλης", "Γιώργος"]
empty = []
print(len(grades), len(names), len(empty))
5 3 0
Μια συμβολοσειρά (string, str) είναι κι αυτή σειρά: σειρά χαρακτήρων. Γι' αυτό λίστες και συμβολοσειρές μοιράζονται σχεδόν όλους τους τρόπους πρόσβασης, και τις βλέπουμε μαζί.
Δείκτες: θετικοί και αρνητικοί
Κάθε στοιχείο έχει μια θέση, τον δείκτη (index). Η αρίθμηση ξεκινά από το . Μετρώντας από το τέλος, οι δείκτες είναι αρνητικοί: το -1 είναι το τελευταίο.
| Χαρακτήρας | P | y | t | h | o | n |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Θετικός δείκτης | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| Αρνητικός δείκτης | -6 | -5 | -4 | -3 | -2 | -1 |
word = "Python"
print(word[0], word[5], word[-1], word[-2])
P n n o
Σε μια σειρά μήκους n, οι έγκυροι δείκτες πάνε από 0 ως n - 1, ή από -n ως -1. Το word[6] δεν υπάρχει και δίνει σφάλμα IndexError.
Τεμαχισμός
Ο τεμαχισμός (slicing) παίρνει ένα κομμάτι της σειράς: s[αρχή:τέλος:βήμα]. Όπως στη range(), η αρχή περιλαμβάνεται, το τέλος όχι.
word = "Python"
print(word[0:2], word[2:], word[:3], word[-3:])
print(word[::2], word[::-1])
Py thon Pyt hon
Pto nohtyP
| Τεμαχισμός | Σημαίνει | Αποτέλεσμα |
|---|---|---|
word[0:2] | από το 0 ως πριν το 2 | Py |
word[2:] | από το 2 ως το τέλος | thon |
word[:3] | από την αρχή ως πριν το 3 | Pyt |
word[-3:] | τα τρία τελευταία | hon |
word[::2] | όλα, με βήμα | Pto |
word[::-1] | όλα, ανάποδα | nohtyP |
Το ίδιο ισχύει για λίστες: grades[-2:] είναι οι δύο τελευταίοι βαθμοί, grades[1:4] ο δεύτερος ως ο τέταρτος.
Διάσχιση
Το for περνά από κάθε στοιχείο με τη σειρά. Υπάρχουν δύο τρόποι:
word = "κάστρο"
for ch in word:
print(ch, end=" ")
print()
for i in range(len(word)):
print(i, word[i])
κ ά σ τ ρ ο
0 κ
1 ά
2 σ
3 τ
4 ρ
5 ο
Ο πρώτος τρόπος δίνει κατευθείαν τα στοιχεία. Ο δεύτερος δίνει τους δείκτες, και χρειάζεται όταν σε ενδιαφέρει η θέση: π.χ. να συγκρίνεις κάθε στοιχείο με το επόμενο. Το end=" " λέει στην print() να μην αλλάξει γραμμή μετά την εμφάνιση.
Χρήσιμες ενσωματωμένες συναρτήσεις
| Συνάρτηση ή τελεστής | Τι κάνει | Παράδειγμα |
|---|---|---|
len(s) | πλήθος στοιχείων | len("Python") δίνει 6 |
x in s | υπάρχει το x μέσα; | "th" in "Python" δίνει True |
sum(L) | άθροισμα αριθμών | sum([1, 2, 5, 9]) δίνει 17 |
min(L), max(L) | ελάχιστο, μέγιστο | max([1, 2, 5, 9]) δίνει 9 |
sorted(L) | νέα ταξινομημένη λίστα | sorted([5, 2, 9]) δίνει [2, 5, 9] |
Το in στις συμβολοσειρές ψάχνει κομμάτι κειμένου, και ξεχωρίζει κεφαλαία από πεζά: το "Th" in "Python" είναι False.
Οι λίστες αλλάζουν
Μια λίστα μπορεί να αλλάξει αφού φτιαχτεί. Οι μέθοδοι καλούνται με τελεία μετά το όνομα της λίστας:
fruits = ["μήλο", "αχλάδι", "σύκο"]
fruits.append("κεράσι")
fruits.insert(1, "μπανάνα")
print(fruits)
last = fruits.pop()
fruits.remove("σύκο")
print(last, fruits)
fruits[0] = "πορτοκάλι"
print(fruits)
['μήλο', 'μπανάνα', 'αχλάδι', 'σύκο', 'κεράσι']
κεράσι ['μήλο', 'μπανάνα', 'αχλάδι']
['πορτοκάλι', 'μπανάνα', 'αχλάδι']
| Μέθοδος | Τι κάνει |
|---|---|
append(x) | προσθέτει το x στο τέλος |
insert(i, x) | βάζει το x στη θέση i, σπρώχνοντας τα υπόλοιπα δεξιά |
pop() | αφαιρεί και επιστρέφει το τελευταίο (ή το pop(i) αυτό στη θέση i) |
remove(x) | αφαιρεί την πρώτη εμφάνιση της τιμής x |
sort() | ταξινομεί τη λίστα επί τόπου |
index(x), count(x) | θέση της πρώτης εμφάνισης, πλήθος εμφανίσεων |
Οι συμβολοσειρές δεν αλλάζουν
Μια συμβολοσειρά είναι αμετάβλητη (immutable): το word[0] = "J" δίνει σφάλμα. Οι μέθοδοί της δεν την αλλάζουν, επιστρέφουν νέα:
s = "Hello world"
t = s.replace("world", "class")
print(s)
print(t, t.upper(), t.lower())
Hello world
Hello class HELLO CLASS hello class
Δύο μέθοδοι γεφυρώνουν λίστες και συμβολοσειρές. Η split() κόβει κείμενο σε λίστα, και η join() ενώνει λίστα συμβολοσειρών σε κείμενο:
line = "12,15,9"
parts = line.split(",")
print(parts)
print("-".join(["2026", "09", "26"]))
print("Άννα Βασίλης Γιώργος".split())
['12', '15', '9']
2026-09-26
['Άννα', 'Βασίλης', 'Γιώργος']
Πρόσεξε ότι η split() δίνει λίστα συμβολοσειρών, '12' και όχι . Για να τις αθροίσεις, πρέπει να τις μετατρέψεις με int(). Χωρίς όρισμα, η split() κόβει στα κενά.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Δίνεται s = «informatics». Τι δίνουν τα s[2:6], s[-4:], s[::3] και s[-1:-4:-1];
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Οι δείκτες:
i=0,n=1,f=2,o=3,r=4,m=5,a=6,t=7,i=8,c=9,s=10. Μήκος .s[2:6]: θέσεις ως , δηλαδήform.s[-4:]: τα τέσσερα τελευταία,tics.s[::3]: θέσεις , , , , δηλαδήioac.s[-1:-4:-1]: από το τελευταίο προς τα πίσω, θέσεις , , , δηλαδήsci.s = "informatics" print(s[2:6], s[-4:], s[::3], s[-1:-4:-1])form tics ioac sci
Παράδειγμα 2
Μια γραμμή κειμένου περιέχει βαθμούς χωρισμένους με κενά, π.χ. «14 18 9 16». Βρες τον μέσο όρο και πόσοι βαθμοί είναι τουλάχιστον 15.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κόψε τη γραμμή σε λίστα με
split(). Κάθε στοιχείο είναι συμβολοσειρά, οπότε μετατρέπεις μεint()καθώς τη διασχίζεις.Άθροισμα και μέτρηση μαζί, στον ίδιο βρόχο:
Έλεγχος: , και . Από και πάνω είναι οι και , άρα .
Χωρίς το
int()η πρόσθεση θα έδινε σφάλμα, γιατί θα προσπαθούσε να προσθέσει κείμενο σε αριθμό.
Παράδειγμα 3
Γράψε πρόγραμμα που ελέγχει αν μια λέξη είναι παλίνδρομη, δηλαδή διαβάζεται ίδια και ανάποδα.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η ανάποδη λέξη είναι ο τεμαχισμός
word[::-1].Αρκεί μία σύγκριση της λέξης με την ανάποδή της:
for word in ["radar", "python", "level"]: print(word, word == word[::-1])radar True python False level TrueΑν οι λέξεις είχαν κεφαλαία, όπως
"Radar", η σύγκριση θα αποτύγχανε, γιατίRκαιrείναι διαφορετικοί χαρακτήρες. Λύση: σύγκριση τουword.lower()με τοword.lower()[::-1].
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Για w = "banana", τι δίνει το w[1:4];
Τα κατάφερες;
- Να προσπελαύνεις στοιχεία λίστας και χαρακτήρες συμβολοσειράς με θετικούς και αρνητικούς δείκτες.
- Να κάνεις τεμαχισμό (slicing) με αρχή, τέλος και βήμα.
- Να διασχίζεις λίστες και συμβολοσειρές με for, και να χρησιμοποιείς len, in, sum, min, max.
- Να χρησιμοποιείς τις μεθόδους append, insert, pop, remove, sort, και τις split και join.
- Να εξηγείς γιατί μια λίστα αλλάζει ενώ μια συμβολοσειρά όχι.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.